خروج امارات از اوپک؛ رمزگشایی از سه نکته راهبردی بر اساس اخبار منتشره در خبرگزاریهای معتبر جهان
شرایط ناشی از جنگ رمضان، اکنون بهخوبی این واقعیت را آشکار کرده است که نظم نفتی تمام کشورهای خلیجفارس فارغ از عضویتشان در سازمانهای نفتی، کاملاً به امنیت این منطقه وابسته بوده و هیچ کشوری نمیتواند در شرایط بحرانی، مسیر تجاری جدیدی پیدا کند که به بهبود موقعیتش در بازارهای انرژی جهان منجر شود.
امارات متحده عربی بهتازگی تصمیم گرفته است به عضویت 60 ساله خود در سازمان اوپک پایان دهد. این کشور بهصورت رسمی، خروجش از اوپک پلاس را نیز تأیید کرده است. تصمیم امارات برای فاصله گرفتن از دیگر کشورهای حوزه خلیجفارس در بحث سیاستهای مرتبط با تولید نفت در حالی علنی شده که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بهموازات آن، انسداد تنگه هرمز موجب ظهور یکی از بزرگترین بحرانهای انرژی در سطح جهان شده است.
در شرایطی که کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس سعی داشتند تحت تأثیر جنگ کنونی با حضور در نشست شورای همکاری خلیجفارس در جده، برنامه ویژهای جهت حفظ «اتحاد منطقهای» خود در نظر بگیرند، اقدام یکجانبه امارات برای خروج از اوپک تا حدی عجیب و شاید دور از انتظار بود. بااینحال، دولت امارات با انتشار بیانیه رسمی عنوان کرده است که اقدامش بیانگر چشمانداز راهبردی و اقتصادی بلندمدتی است که این کشور برای خود متصور شده است؛ چشماندازی که از سوی مقامات این کشور با هدف اعلامی سرمایهگذاری گستردهتر در حوزه تولید انرژی و ایفای نقشی مسئولانه و قابلاعتماد در بازارهای جهانی انرژی توصیف شده است.
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که اقدام امارات حداقل در جریان ماههای آتی و در کوتاهمدت، نهتنها موجب شکلگیری روند صعودی فروش و صادرات نفت این کشور نخواهد شد، بلکه انتظار میرود به 3 دلیل بسیار مهم، روند صادرات نفت خام این کشور، حداقل طی ماههای آینده با کاهش اساسی نیز همراه شود.
تشدید ناامنی در زیرساختهای نفتی امارات
تحت تأثیر آخرین تحولات ژئوپلیتیک در منطقه، بندر استراتژیک الفجیره که بهعنوان تنها مسیر جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز شناخته میشود و از اهمیت راهبردی فوقالعادهای برای امارات برخوردار است، پس از اصابت پرتابههای ناشناس و آسیب دیدن بخشهایی از زیرساختهای اصلی مجتمع نفتی امارات، با کاهش بیسابقه حضور نفتکشها مواجه شده است.
دادههای ردیابی دریایی در این منطقه از خروج جمعی دهها فروند نفتکش از این بندر خبر دادهاند. بهتازگی نیز گزارشی در الجزیره منتشر شده است که در آن عنوان شده حداقل 60 فروند شناور و نفتکش در یک بازه زمانی کوتاه در روزهای گذشته بندر الفجیره را ترک کردهاند و به سمت مناطق تجمع دریایی در نزدیکی تنگه هرمز حرکت کردهاند.
تشدید تنشهای سیاسی میان امارات و عربستان، مصر و دیگر کشورهای ناراضی حاشیه خلیجفارس بهواسطه خروج ناگهانی امارات از اوپک میتواند ناامنی در الفجیره را تشدید نماید و تا مدتها، مانع از بارگیری نفت از جانب نفتکشها در اسکلههای این بندر شود. ناامنیها در الفجیره در حالی فشار ناشی از ممنوعیت صادرات نفت بر این کشور را تشدید میکند که طبق آمارهای ارائهشده، ذخایر الفجیره به پایینترین میزان خود در 9 سال اخیر رسیده و 7 میلیون بشکه کاهش یافته است.
تکرویهای امارات در خلیجفارس
از ابتدای جنگ رمضان تاکنون و همزمان با مسدود شدن تنگه هرمز، میزان صادرات نفتی امارات به کشورهای دیگر بهشدت کاهش پیدا کرده است. در همین خصوص، رویترز در گزارشی عنوان کرده است که تولید و صادرات روزانه نفت خام امارات از زمان آغاز درگیریها به بیش از نصف کاهش پیدا کرده است. حتی شرکت ملی نفت ابوظبی نیز تحت تأثیر شرایط ایجادشده مجبور به تعطیلی گسترده تولید خود شده است.
اکنون، در شرایطی که تمام کشورهای منطقه بهنوعی، درگیر وضعیت جنگی در خلیجفارس هستند، تکرویهای سیاسی امارات و حمایتهای بیوقفهاش از تجاوزات اسرائیل و آمریکا، حلقه محاصره انرژی برای این کشور را تنگتر کرده است و خروج ناگهانیاش از اوپک، راه را برای هرگونه اقدام جداگانه در زمینه ازسرگیری صادرات نفتی این کشور دشوار نموده است؛ امری که بهواسطه سیاستگذاریهای جدید امارات در حوزه تولیدات نفتیاش در آینده، بر میزان تنشهای سیاسی این کشور با عربستان بهعنوان اصلیترین عضو اوپک خواهد افزود. بهخصوص آنکه مقامات این کشور در زمینه سیاستهای نفتی خود، نگاهی متفاوت از مقامات سعودی دارند و به جای حمایت از بحث افزایش قیمت نفت، بر موضوع افزایش تولیدات نفتی تأکید دارند.
میتوان پیشبینی کرد روند صادرات نفت خام امارات برای ماه آینده نیز تحت تأثیر مقاومت و مخالفت سعودیها یا حتی دیگر اعضای اوپک با اقدامات مستقل امارات در حوزه تولید نفت، کاهشی خواهد بود.
ورود امارات به جنگ علیه ایران
اگرچه برخی کشورهای حاشیه خلیجفارس از ابتدای جنگ رمضان، رسماً در عملیات خصمانه علیه ایران شرکت کردهاند. بااینحال، جوزدگیهای امارات، برای به دست گرفتن کنترل کامل بازار آشفته منطقه موجب شده است این کشور از همان ابتدای جنگ، مقابل و مخالف اهداف و منافع ایران ظاهر شود و حتی با انجام برخی اقدامات در خاک خود، شرایط را برای اقدامات ضد ایرانی از سوی آمریکا و اسرائیل تسهیل نماید.
امارات نهایت سعی خود را برای تشکیل ائتلافی ضد ایرانی در اروپا و آسیا جهت بازگشایی اجباری تنگه هرمز به کار گرفته است و حتی در پیشنهادی عجیب از آمریکا خواسته است تا کنترل جزایر ایرانی مانند ابوموسی را در دست بگیرد. امارات اکنون خود را نزدیکترین شریک عربی اسرائیل نشان میدهد و حتی از طرح ازسرگیری حملات اسرائیل و آمریکا به ایران حمایت میکند.
در شرایطی که تنها راه رفع انسداد تنگه هرمز از تهران میگذرد، قطعاً طرح خروج امارات از سازمان اوپک، بهمنظور داشتن اختیارات کامل در بحث صادرات نفتی در شرایط کنونی به دو دلیل با شکست مواجه خواهد شد: اول سیاستهای ضدایرانی که امارات در جریان مسدود شدن تنگه هرمز اعمال کرده است، فضای تنش میان این کشور با ایران را به اوج خود رسانده است و ازاینرو تا زمان رفع تنش میان دو کشور، انتظار امارات برای عبور امن نفتکشهایش از منطقه بعید خواهد بود. دوم: همسویی سیاستهای امارات با آمریکا و اسرائیل آنهم در شرایطی که مقامات ایرانی تنها راه بازگشایی تنگه هرمز و عبور امن کشتیها از آن را خروج کامل آمریکا از منطقه اعلام کرده است، مانع از شکلگیری هرگونه نقطه امن از سوی آمریکا برای امارات در منطقه خواهد شد؛ موضوعی که حتی میتواند بهمرور، انزوای شدید امارات در منطقه خلیجفارس را به همراه آورد.
سخن آخر
خروج امارات از اوپک تحت تأثیر مواضع ضدایرانی امارات، رقابتهای این کشور با عربستان و احساس همبستگی ناکافی با دیگر کشورهای خلیجفارس حادث شده است. امارات سعی کرده است با خروج از اوپک، استقلال عمل بیشتری در منطقه به دست آورد. بااینحال، شکی نیست اقدام این کشور برای داشتن عملکردی مستقل از اوپک نمیتواند مانع از اختلال در بازار نفتش شود، زیرا شرایط ناشی از جنگ رمضان، اکنون بهخوبی این واقعیت را آشکار کرده است که نظم نفتی تمام کشورهای خلیجفارس فارغ از عضویتشان در سازمانهای نفتی، کاملاً به امنیت این منطقه وابسته بوده و هیچ کشوری نمیتواند در شرایط بحرانی، مسیر تجاری جدیدی پیدا کند که به بهبود موقعیتش در بازارهای انرژی جهان منجر شود.
