پشت پرده اقتصاد دیجیتال؛ از اعماق اقیانوس تا نبض ارتباطات بینقارهای
کابلهایی که جهان را به هم دوختهاند!
در جهانی که اینترنت، سادهترین ابزار زندگی روزمره شده است، کمتر کسی به زیرساختی فکر کرده است که این ارتباط بیوقفه را ممکن میسازد؛ شبکهای عظیم از کابلهای فیبر نوری که در اعماق دریاها گسترده شدهاند و قارهها را به یکدیگر متصل میکنند.
این کابلها، به تعبیر کارشناسان حوزه ارتباطات، «شاهرگهای حیاتی اقتصاد دیجیتال» هستند؛ شاهرگهایی که اگر دچار اختلال شوند، جریان داده در سطح جهان میتواند با بحران جدی مواجه شود.
کامران براتنژاد، پیشکسوت حوزه لجستیک و زیرساختهای ارتباطی و مخابراتی، در گفتوگویی اختصاصی با نگاشته، از لایههای کمتر دیدهشده این شبکه جهانی و اهمیت ژئوپلیتیکی آن سخن گفته و تهدیدها و تغییرات قدرت در حکمرانی اینترنت را واکاوی نموده است.
شاهرگهای نامرئی جهان دیجیتال
کابلهای فیبر نوری زیردریایی، زیرساخت اصلی انتقال داده در مقیاس بینالمللی هستند؛ شبکهای که ارتباط میان کشورها، بازارهای مالی، پلتفرمهای دیجیتال و خدمات آنلاین بر آن استوار بوده است.
براتنژاد در این باره تأکید کرد: کابلهای دریایی همانند شاهرگهای بدن موجود زندهاند، چنانچه این شریانها دچار اختلال شوند، ارتباط بین قارهها و درنتیجه اقتصاد دیجیتال جهان با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
وی افزود: به همین دلیل، طراحی مسیرهای جایگزین برای این کابلها نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی در معماری ارتباطات جهانی بوده است.
تنگه هرمز؛ نقطهای کوچک با نقشی بزرگ در شبکه جهانی داده
در میان نقاط حساس این شبکه عظیم، تنگه هرمز جایگاهی ویژه دارد؛ نقطهای که به گفته این کارشناس، در پایداری اقتصاد دیجیتال نیز نقشآفرین بوده است.
براتنژاد در این خصوص توضیح داد: کابلهای دریایی در طول مسیر خود در نقاط مشخصی به زیرساختهای داخلی کشورها متصل میشوند و نگهداری آنها یا از سوی شرکتهای تخصصی انجام میگیرد یا با توجه به توان هر کشور، بهصورت ملی مدیریت میشود.
وی با اشاره به موقعیت ایران خاطرنشان کرد: ایران نهتنها مصرفکننده این شبکه ارتباطی بوده است، بلکه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود میتواند در معادلات ترانزیت داده نیز نقش مؤثری ایفا کند.
از اپراتورهای ملی تا غولهای فناوری؛ تغییر مالکیت در زیر دریا
براتنژاد با بیان اینکه از چند سال پیش، مالکیت کابلهای زیردریایی در اختیار اپراتورها و شرکتهای مخابراتی کشورها بوده، افزود: اما امروز این معادله تغییر کرده است. شرکتهای بزرگ فناوری جهانی به این بخش ورود کردهاند؛ شرکتهایی مانند گوگل که اکنون در قالب کنسرسیومها، مالکیت و توسعه مسیرهای بینالمللی کابلهای زیردریایی را در اختیار دارند.
به گفته وی، این شرکتها در نشستهای مشترک، درباره ابعاد فنی، اقتصادی و مدیریتی این شبکه تصمیمگیری میکنند؛ موضوعی که نشاندهنده تغییر جدی در ساختار قدرت زیرساخت اینترنت است.
قدرت در دستان داده؛ حکمرانی اینترنت در حال تغییر است
ورود مگاکمپانیها به مالکیت زیرساختهای ارتباطی، تنها یک تغییر فنی نبوده؛ بلکه به باور کارشناسان، یک تحول در «حکمرانی اینترنت» محسوب میشود.
به گفته براتنژاد، این روند موجب شده است بخشی از قدرت تصمیمگیری از دولتها به سمت شرکتهای بزرگ فناوری منتقل شود؛ تغییری که در آینده اینترنت جهان اثر چشمگیری داشته است.
تهدیدهای پنهان در اعماق اقیانوس
به رغم اهمیت حیاتی این شبکه، کابلهای زیردریایی همواره با تهدیدهای متعددی روبهرو هستند.
به گفته این پیشکسوت حوزه ارتباطات، از مهمترین عوامل آسیب، میتوان به لنگر کشتیها اشاره کرد؛ عاملی ساده اما در عمل برای این زیرساخت حساس، بسیار مخرب به نظر میرسد.
وی در این باره توضیح داد: برای شناسایی کابلهای آسیبدیده از تجهیزات تخصصی استفاده میشود که قادرند موقعیت کابل را در بستر دریا تشخیص دهند. پسازآن، عملیات تعمیر آغاز میشود؛ فرآیندی پیچیده که نیازمند تجهیزات ویژه و شرایط خاص دریایی است.
کابلهایی در میانه ژئوپلیتیک
گفتنی است؛ تنشهای سیاسی میان کشورهای این منطقه، احتمال آسیب به کابلهای زیردریایی را نیزافزایش میدهد.
به گفته براتنژاد، در این میان، کشورهایی که مسیرهای جایگزین ارتباطی را در اختیار دارند، کمتر در معرض بحرانهای جدی ناشی از اختلال این شبکه قرار میگیرند.
زیرساختی که دیده نمیشود اما جهان را میچرخاند
این پیشکسوت حوزه لجستیک و ارتباطات در پایان تاکید کرد: کابلهای فیبر نوری زیردریایی، شریانهای حساس و حیاتی انتقال اینترنت در جهان امروز به شمار میروند؛ زیرساختی از دیدهها پنهان که در اعماق اقیانوسها، بخش بزرگی از زندگی دیجیتال بشر بر آن استوار است.
