تجارت ایران و کویت در پساجنگ؛ از توقف صادرات تا چشمانداز بازگشت به بازار
دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و کویت مطرح کرد
روابط تجاری ایران و کویت در ماههای اخیر تحت تأثیر تحولات منطقهای و محدودیتهای ایجادشده پس از جنگ، با چالشهای جدی مواجه شده است و تداوم این شرایط، علاوه بر کاهش حجم صادرات، هزینههای لجستیکی را افزایش داده و آینده تجارت با یکی از مهمترین بازارهای هدف صادراتی ایران را به تحولات سیاسی و دیپلماتیک گره زده است.
دکتر براری، دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و کویت درباره مهمترین چالشهای تجارت میان این دو کشور اظهار کرد: مهمترین چالش کنونی در روابط تجاری دو کشور، تعلیق روابط اقتصادی پس از جنگ و ممنوعیت ورود کالاهای ایرانی به بازار کویت است؛ موضوعی که موجب توقف بخش قابلتوجهی از صادرات مستقیم ایران به این کشور شده است.
- روابط تجاری ایران و کویت پس از جنگ با محدودیتهای جدی و توقف بخشی از صادرات مستقیم ایران مواجه شده است.
- صادرات مستقیم ایران به کویت پیش از جنگ بهطور متوسط سالانه حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد میشد.
- افزایش هزینههای حملونقل و تغییر مسیر واردات، هزینه تأمین کالاهای غذایی در کویت را افزایش داده است.
- بازار مواد غذایی کویت همچنان از مهمترین بازارهای هدف صادراتی ایران محسوب میشود.
- بازگشت تجارت ایران و کویت به مسیر عادی، بیش از هر چیز به تحولات سیاسی و توافقات منطقهای و بینالمللی وابسته است.
صادرات 400 میلیون دلاری ایران به کویت
گفتنی است؛ در حال حاضر ورود کالاهای ایرانی به کویت ممنوع شده و شناورهای ایرانی نیز امکان تردد در بنادر این کشور را ندارند. این در حالی است که پیش از آغاز جنگ، روند تجارت میان دو کشور رو به رشد بود و طی یک تا دو سال اخیر، صادرات مستقیم ایران به کویت بهطور متوسط سالانه حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد میشد. بااینحال، پس از جنگ، روابط اقتصادی دو کشور عملاً به حالت تعلیق درآمده و امکان توسعه همکاریهای تجاری مطابق ظرفیتهای موجود فراهم نشده است.
نقش عربستان در ازسرگیری تجارت ایران و کویت
براری آینده روابط تجاری ایران و کویت را بیش از هر چیز، متأثر از تحولات سیاسی و منطقهای دانست و افزود: در این میان، دو عامل نقش تعیینکنندهای دارد: نخست، روند روابط ایران و عربستان سعودی و دوم، نتایج نشست امنیتی پیشرو در ریاض که میتواند بر نحوه تعامل ایران با کشورهای عربی منطقه اثرگذار باشد. همچنین هرگونه توافق احتمالی میان ایران و ایالاتمتحده نیز بدون تردید بر آینده روابط اقتصادی با کویت و سایر کشورهای عربی تأثیر مستقیم خواهد گذاشت.
وی با اشاره به اینکه کویت ازجمله کشورهایی است که در حوزه تأمین مواد غذایی وابستگی قابلتوجهی به واردات دارد و پیش از جنگ، بخش مهمی از نیاز خود را از ایران تأمین میکرد، گفت: پس از بروز محدودیتهای اخیر و تغییر مسیرهای حملونقل، این کشور ناچار شده است بخش قابلتوجهی از واردات خود را از طریق بندر جده در عربستان سعودی انجام دهد؛ موضوعی که موجب افزایش قابلتوجه هزینههای حملونقل و درنتیجه افزایش هزینه تأمین مواد غذایی شده و امنیت غذایی این کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
چرا کویت خواهان واردات مواد غذایی از ایران است؟
بنابراین در صورت بازگشت ثبات نسبی به شرایط منطقه، کویت همچنان تمایل خواهد داشت بخشی از نیاز خود را از بازار ایران تأمین کند؛ زیرا محصولات غذایی ایران علاوه بر برخورداری از کیفیت مناسب، از مزیت قیمتی نیز برخوردار هستند. بااینحال، تحقق این ظرفیت بیش از هر چیز به روند تحولات سیاسی و نحوه دستیابی به توافقات منطقهای و بینالمللی بستگی خواهد داشت.
در حال حاضر، بسیاری از محصولات غذایی ایران در بازار کویت از طریق نمایندگان انحصاری و شبکههای توزیع اختصاصی عرضه میشوند و این زیرساخت میتواند در صورت عادی شدن روابط، زمینه بازگشت سریعتر صادرکنندگان ایرانی به بازار این کشور را فراهم کند.
دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و کویت با اشاره به وضعیت پیش از جنگ، مهمترین چالشهای لجستیکی تجارت با کویت را نیز تشریح کرد. به گفته وی، سختگیریهای گمرک کویت در فرآیند ترخیص کالا و همچنین هزینههای بالای حملونقل از مهمترین موانع تجارت میان دو کشور بود. یکی از دلایل افزایش هزینه حمل نیز این بود که شناورهای ایرانی پس از تخلیه بار در کویت، ناچار بودند بدون بار به کشور بازگردند که این موضوع هزینههای حمل را به شکل قابلتوجهی افزایش میداد.
در سال گذشته نیز تلاشهایی برای راهاندازی مسیر حملونقل زمینی از طریق عراق و در چارچوب کنوانسیونهای مرتبط انجام شد. این مسیر بهصورت آزمایشی نیز مورداستفاده قرار گرفت، اما تاکنون به یک مسیر پایدار و دائمی برای تجارت میان دو کشور تبدیل نشده است.
وی در ادامه با بیان اینکه هزینههای بالای حملونقل همچنان یکی از مهمترین چالشهای تجارت با کویت به شمار میرود، گفت: در گذشته، بخش عمده صادرات از طریق ناوگان دریایی مستقر در بنادر خرمشهر و بوشهر انجام میشد و شناورها تقریباً بهصورت روزانه میان ایران و کویت تردد داشتند، اما شرایط فعلی موجب اختلال جدی در این روند شده است.
با وجود مشکلات موجود، بازار مواد غذایی کویت همچنان یکی از مهمترین بازارهای هدف صادراتی ایران محسوب میشود. کویت کشوری مصرفکننده است و بخش عمده نیاز غذایی خود را از طریق واردات تأمین میکند؛ ازاینرو، در صورت فراهم شدن شرایط مناسب سیاسی و اقتصادی، ایران میتواند سهم قابلتوجهی از این بازار را در اختیار داشته باشد.
در همین خصوص، برنامهریزیهایی برای برگزاری نمایشگاه اختصاصی ایران در کویت در سال ۲۰۲۶ انجام شده بود و تلاش میشد از این طریق مسیرهای جدیدی برای توسعه همکاریهای تجاری میان دو کشور ایجاد شود، اما وقوع جنگ، ادامه این برنامهها را با دشواری مواجه کرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: درصورتیکه توافقات سیاسی مطلوبی حاصل شود و روابط اقتصادی دو کشور به شرایط عادی بازگردد، علاوه بر احیای سطح پیشین تجارت، امکان افزایش قابلتوجه صادرات ایران به کویت نیز وجود خواهد داشت. نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات فرهنگی، مزیت قیمتی و کیفیت مناسب محصولات ایرانی، ظرفیتهای قابلتوجهی برای توسعه تجارت با این کشور ایجاد کرده است و میتواند زمینه ایفای نقش پررنگتر ایران در بازار کویت را فراهم کند.
