دارایی های بلوکه شده ایران صرف خرید چه کالاهایی می‌شود؟

خبر تفاهم بین ایران و آمریکا و آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده ایران و گمانه‌زنی‌ها درباره نحوه استفاده از این منابع، به‌ویژه طرح موضوع اختصاص آن برای خرید نهاده‌های دامی از آمریکا، به یکی از مباحث مهم روز در حوزه تأمین کالاهای اساسی تبدیل شده است. موضوعی که بنا به اعتقاد فعالان صنعت نهاده‌های دامی، تصمیم‌گیری درباره محل تأمین کالا نباید تحت تأثیر فشارهای سیاسی یا محدود شدن به یک کشور خاص باشد، بلکه باید بر اساس معیارهایی مانند قیمت، کیفیت، امنیت تأمین و منافع ملی انجام شود.

محمدرضا کلامی، دبیر اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران، با اشاره به ضرورت مدیریت منابع ارزی آزادشده اظهار کرد: این منابع باید در اختیار دولت و بانک مرکزی قرار گیرد تا متناسب با سیاست‌های کشور، شرایط امنیت غذایی، قیمت تمام‌شده کالا و استمرار زنجیره تأمین درباره نحوه تخصیص آن تصمیم‌گیری شود.

 

به گفته وی، منابع آزادشده تنها مربوط به نهاده‌های دامی نیست و باید برای تأمین تمامی کالاهای اساسی مورد نیاز کشور مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: سیاست تأمین کالا نباید به یک کشور یا مسیر خاص گره بخورد و منابع ارزی آزادشده باید در اختیار بانک مرکزی قرار گیرد تا بر اساس منافع ملی و امنیت غذایی کشور درباره محل خرید تصمیم‌گیری شود. همچنین در تجارت بین‌الملل، کیفیت، قیمت و امنیت تأمین کالا اهمیت بیشتری نسبت به مبدأ تولید دارد.

کلامی با اشاره به عملکرد زنجیره تأمین نهاده‌ها در شرایط بحرانی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای حمل‌ونقل دریایی اظهار کرد: در دوره جنگ و اختلالات ایجادشده، بخش خصوصی با استمرار واردات و تأمین بازار، اجازه نداد ذخایر راهبردی کشور مورد استفاده قرار گیرد و روند توزیع نهاده‌های دامی بدون وقفه ادامه پیدا کرد.

تامین 70 درصد ذرت کشور از مبادی جنوبی

دبیر اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور با تشریح وضعیت تأمین کالا از مسیرهای مختلف گفت: در حال حاضر حدود ۷۰ درصد ذرت مورد نیاز کشور از مبادی جنوبی و ۳۰ درصد از مسیرهای شمالی وارد می‌شود. این نسبت در مورد جو متفاوت است و حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد واردات جو از مبادی شمالی انجام می‌شود. همچنین بیش از ۹۰ درصد دانه سویا و کنجاله سویا از بنادر جنوبی وارد کشور می‌شود.

کلامی با اشاره به تجربه محدودیت‌های حمل‌ونقل در دوره جنگ عنوان کرد: در شرایطی که مسیرهای دریایی جنوب با چالش‌هایی مواجه شد، برای جلوگیری از ایجاد وقفه در تأمین کالا، واردات دانه سویا و کنجاله سویا از مسیر شمال افزایش یافت. بخشی از این نیاز از محل تولیدات روسیه و بخشی نیز از طریق فرآوری محصولات وارداتی این کشور تأمین شد.

وی تأکید کرد: تجربه این دوره نشان داد که تنوع‌بخشی به مبادی واردات یک ضرورت است و کشور نباید به یک مسیر یا یک مبدأ خاص وابسته شود.

کاهش ریسک تامین و سرعت انتقال کالا؛ سوغات مبادی شمالی

به گفته کلامی، افزایش سهم مبادی شمالی در سال‌های اخیر علاوه بر کاهش ریسک تأمین، موجب کوتاه‌تر شدن زمان حمل کالا نیز شده است؛ به‌طوری که انتقال کالا از مسیر شمال حدود یک هفته زمان می‌برد، در حالی که حمل محموله از آمریکای جنوبی مانند برزیل ممکن است ۳۵ تا ۴۰ روز به طول انجامد.

کلامی در ادامه با اشاره به ضرورت تسویه مطالبات واردکنندگان از دولت اظهار کرد: در سال‌های تحریم، با وجود محدودیت‌ها و فشارهای بین‌المللی، برخی تأمین‌کنندگان و فروشندگان خارجی همچنان به همکاری با تجار ایرانی ادامه دادند و با ایجاد اعتماد متقابل، امکان دریافت کالا پیش از تسویه کامل هزینه محموله‌ها را فراهم کردند.

وی افزود: بخشی از مطالبات واردکنندگان نهاده‌های دامی از دولت، در واقع به تعهدات ایجادشده در قبال همین شرکای خارجی مرتبط است و تأخیر در پرداخت این مطالبات می‌تواند به اعتبار تجار ایرانی و روابط شکل‌گرفته با تأمین‌کنندگان بین‌المللی آسیب وارد کند.

دبیر اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور با اشاره به آثار منفی تداوم این وضعیت گفت: در شرایطی که اقتصاد کشور در حال اجرای اصلاحات ارزی است، نرخ ارز مورد استفاده واردکنندگان از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۱۵۰ هزار تومان افزایش یافته که این موضوع توان مالی و سرمایه در گردش بخش خصوصی را به‌شدت کاهش داده است. علاوه بر این، بسیاری از واردکنندگان برای تأمین کالا از تسهیلات بانکی استفاده کرده‌اند و همچنان ملزم به پرداخت سود و جرایم مربوط به این منابع هستند.

ملاک خرید نهاده، قیمت رقابتی و کیفیت کالا است

در ادامه حمید راستگو، بازرس اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور درباره واردات از آمریکا گفت: سابقا به واسطه منابعی که در بانک‌های خاصی آزاد می‌شدند، حدودا 15 تا 20 درصد نیاز خود را از شرکت‌های آمریکایی خریداری می‌کردیم که البته این روش نیز محدودیت‌های خود را داشت. اما در همان سال‌ها نیز محصول آمریکایی به ندرت وارد کشور می‌شد و حجم مصرفی ما آنقدر زیاد نیست که به بازار آمریکا نیاز داشته باشیم.
وی افزود: ایران در سال‌های گذشته بخشی از نهاده‌های دامی را از شرکت‌های آمریکایی خریداری کرده است، اما این به معنای واردات محصول تولید آمریکا نبوده است. در واقع این شرکت‌های بزرگ چندملیتی، محصولات تولیدشده در کشورهای مختلف از جمله برزیل، آرژانتین، روسیه و سایر کشورها را در بورس‌های جهانی عرضه می‌کنند و ملاک خرید نیز قیمت رقابتی و کیفیت کالا است.