امنیت غذایی ایران در گرو لجستیک زنجیره‌ای کارآمد

حمل‌ونقل کالاهای اساسی به‌عنوان یکی از ارکان حیاتی زنجیره تأمین، نقشی کلیدی در تأمین امنیت غذایی، ثبات اقتصادی و ارتقای رفاه اجتماعی ایفا می‌کند. با این حال، فرآیند جابه‌جایی این کالاها همواره با چالش‌هایی همراه است که می‌تواند به افزایش هزینه‌ها، تأخیر در توزیع و در نهایت بروز کمبود در بازار منجر شود. از این‌رو، شناسایی دقیق این چالش‌ها و مدیریت مؤثر آن‌ها، گامی ضروری در مسیر بهبود عملکرد شبکه توزیع و تضمین دسترسی پایدار جامعه به کالاهای ضروری به شمار می‌رود.

محمدعلی مقدسی، کارشناس بازاریابی و ارتباطات در صنعت لجستیک، در گفت‌وگو با نگاشته با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های حمل کالاهای اساسی در کشور گفت: اگر بخواهیم واقع‌بینانه به موضوع نگاه کنیم، چالش اصلی امروز ترکیبی از فرسودگی ناوگان، محدودیت‌های زیرساختی و نبود Aثبات در تصمیم‌گیری‌هاست. بخشی از شبکه حمل‌ونقل کشور متناسب با حجم تقاضای فعلی توسعه نیافته و همین مسئله باعث افزایش زمان و هزینه جابه‌جایی کالا شده است؛ موضوعی که اثر مستقیم آن را بازار و مصرف‌کننده نهایی احساس می‌کنند.

وی در ادامه، با اشاره به وضعیت فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل زمینی اظهار کرد: میانگین عمر ناوگان جاده‌ای کشور بالاست و این مسئله پیامدهای خود را در قالب کاهش بهره‌وری، افزایش مصرف سوخت و بالا رفتن هزینه‌های نگهداشت نشان می‌دهد. هرچند در سال‌های اخیر اقداماتی برای نوسازی ناوگان انجام شده است؛ از جمله واردات محدود ناوگان استاندارد و اجرای برخی طرح‌های حمایتی، اما واقعیت این است که این اقدامات هنوز فاصله قابل توجهی با نیاز واقعی صنعت دارند و مستلزم برنامه‌ریزی جدی‌تر و منسجم‌تری هستند.

کند شدن روند نوسازی ناوگان حمل بر اثر تحریم‌ها

مقدسی در پاسخ به این پرسش که تحریم‌ها چه تأثیری بر صنعت حمل‌ونقل کالا گذاشته‌اند، گفت: تحریم‌ها هزینه‌های این صنعت را به‌طور محسوسی افزایش داده‌اند؛ از دشواری در تأمین قطعات و تجهیزات گرفته تا محدودیت‌های بانکی و بیمه‌ای. این شرایط روند نوسازی ناوگان و بهره‌گیری از فناوری‌های روز را کند کرده است. با این حال، فعالان حوزه لجستیک تلاش کرده‌اند با مدیریت شرایط و استفاده از مسیرهای جایگزین، جریان حمل کالاهای اساسی را تا حد امکان پایدار نگه دارند.

وی در ادامه به نقش کلیدی زنجیره تأمین در تأمین امنیت غذایی کشور اشاره کرد و افزود: امنیت غذایی صرفاً به میزان تولید وابسته نیست، بلکه کارآمدی زنجیره تأمین نقش تعیین‌کننده‌ای در این حوزه دارد. اگر فرآیند حمل‌ونقل و توزیع به‌درستی انجام نشود، حتی در صورت وجود کالا، بازار با کمبود و نوسان قیمت مواجه خواهد شد. یک زنجیره تأمین کارآمد می‌تواند ضایعات را کاهش دهد، ثبات بازار را حفظ کند و دسترسی پایدار مردم به کالاهای اساسی را تضمین کند.

به گفته مقدسی، تمرکز اصلی سیاست‌گذاران و فعالان صنعت باید بر نوسازی ناوگان، تقویت حمل‌ونقل ریلی، دیجیتالی‌سازی فرایندهای لجستیکی و افزایش همکاری واقعی میان دولت و بخش خصوصی قرار گیرد. وی تأکید کرد: پایداری زنجیره تأمین و امنیت غذایی کشور، بیش از هر چیز، به تصمیم‌هایی وابسته است که امروز در حوزه لجستیک اتخاذ می‌شود.