چالشهای صنعت آرد در برابر تحریمها و تاثیرات مکانیسم ماشه بر امنیت غذایی
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر مطرح کرد
امنیت غذایی، از ارکان اصلی توسعه پایدار و ثبات اجتماعی، مفهومی فراتر از دسترسی صرف به غذاست؛ این مقوله، دربرگیرنده تأمین مستمر، سالم و کافی مواد غذایی برای تمام اقشار جامعه است.
در این میان، گندم بهعنوان یکی از راهبردیترین محصولات کشاورزی، نقشی محوری در امنیت غذایی ایفا میکند. وابستگی ساختاری سفره ایرانی به نان که اصلیترین فرآورده گندم است، این محصول را در زمره کالاهای حیاتی و جایگزینناپذیر قرار داده است.
در ایران، با توجه به شرایط اقلیمی، چالشهای مربوط به منابع آبی، نوسانات تولید و تأثیرپذیری زنجیره تأمین از تحولات سیاسی و اقتصادی، اهمیت راهبردی گندم دوچندان شده است. ازاینرو، مدیریت دقیق تولید، واردات، ذخیرهسازی و فرآوری گندم، نهتنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه یک اولویت امنیتی به شمار میآید. صنعت آرد و نان نیز بهعنوان نقطه اتصال میان تولید گندم و مصرف عمومی، نیازمند سیاستگذاری جامع، حمایت مؤثر و برنامهریزی در برابر تهدیدات داخلی و بینالمللی است.
مهندس سنادیزاده، مدیرعامل آرد جوانه شوشتر درباره نقش گندم در استمرار امنیت غذایی در کشور گفت: گندم، بهعنوان مهمترین ماده غذایی تأمینکننده انرژی و مواد مغذی در ایران و بسیاری از کشورهای جهان، همواره از حساسیت و اهمیت ویژهای برخوردار بوده است. این حساسیت نهتنها به دلیل نقش اصلی گندم در سبد غذایی خانوارها است، بلکه به دلیل اهمیت سلامت محصولات نهایی مانند آرد و نان نیز ضرورت پیدا میکند.
برای تضمین تولید محصولی سالم و استاندارد، رعایت قوانین و ضوابط خاص در فرآیند تولید آرد از اهمیت بالایی برخوردار است. ازاینرو، صنعت آرد بهعنوان یکی از ارکان اصلی پدافند غیرعامل و امنیت غذایی کشور باید موردتوجه ویژه قرار گیرد. امنیت غذایی در واقع شامل دو مقوله کلیدی است؛ اول تضمین موجود بودن مواد غذایی به اندازه کافی، بهویژه در شرایط بحرانی و دوم تضمین سلامت و تأثیر این مواد بر سلامت عمومی جامعه.
وی ادامه داد: ایران به رغم داشتن ظرفیت کشت گندم، با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی و شرایط آبوهوایی مواجه است که موجب میشود نوساناتی در تولید این محصول راهبردی ایجاد شود. از سویی، انحصار دولت در حاکمیت گندم ایجاب میکند که تصمیمگیریها بر پایه آمار دقیق و تحلیلهای کارشناسی صورت گیرد تا برآورد واقعی مصرف گندم انجام شود و مدیریت تأمین آن از منابع داخلی و خارجی بهصورت بهینه صورت گیرد.
وی با اشاره به اینکه فرآیند تولید و تبدیل گندم به آرد، صنعتی است که هزینهها و نیازمندیهای خاص خود را دارد، افزود: برای دستیابی به تولید پایدار و ایمن، لازم است تمام عوامل مؤثر مانند فناوریهای نوین، روشهای نگهداری و ذخیرهسازی بهدرستی مدیریت و شاخصگذاری شوند تا سلامت مواد غذایی تضمین شود. در این مسیر، همکاری و سیاستگذاری مشترک میان متولیان گندم، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان از اهمیت بالایی برخوردار است تا چارچوبی جامع و منسجم برای تضمین امنیت غذایی تدوین و اجرا شود.
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر درباره تأثیر فعال شدن مکانیسم ماشه بر صنایع غذایی کشور همچون صنعت آرد گفت: یکی از چالشهای جدی پیشروی صنعت آرد ایران، تأثیر مکانیسم ماشه است؛ این مکانیسم که بخشی از تحریمها به شمار میآید، میتواند با ایجاد اختلال در واردات قطعات یدکی، مواد کمکی و فناوریهای مرتبط، تولید داخلی را تحت فشار قرار دهد؛ بنابراین، صنعت آرد بهرغم ظاهر ملی و داخلی خود، بهشدت به عوامل خارجی وابسته است و هرگونه اختلال میتواند زنجیره تأمین را مختل سازد. علاوه بر این، مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی و تورم نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد میکند.
راهکاری مؤثر برای مقابله با پیامدهای مکانیسم ماشه بر صنایع ایران
بر این اساس، مکانیسم ماشه باید بهعنوان یک بحران واقعی دیده شود و برنامهریزیهای دقیق و بلندمدت برای مواجهه با پیامدهای آن صورت گیرد. یکی از راهکارهای مؤثر میتواند برگزاری کنفرانسهایی مانند «ایرانگرین» باشد که زمینهساز تبادلنظر و ارائه راهکارهای عملی در مواجهه با این تهدید است.
البته متأسفانه بسیاری از محدودیتها و بحرانهای صنعت گندم و آرد، تنها ناشی از شرایط خارجی نیست بلکه مشکلات و نبود ثبات در سیاستها و مقررات داخلی نیز در این مسئله اثرگذار است. ایران کشوری است که نه سرمایهداری مطلق است و نه دولتی کامل؛ این وضعیت موجب شده است بسیاری از صنایع، ازجمله صنعت آرد، با بیثباتی و سردرگمی مواجه شوند.
بخش خصوصی تولیدکننده، تحت فشار محدودیتها و سیاستهای ناپایدار دولتی است که اغلب بدون کارشناسی دقیق و بهعنوان راهحلهای کوتاهمدت اعمال میشوند و پس از مدتی به حالت قبل بازمیگردند. این روند باید متوقف شود و دولت بهجای کنترل مستقیم تولید، حمایت و پشتیبانی مؤثر را در اولویت قرار دهد.
بنابراین یکی از ارکان حمایت از تولید، تسهیل فرآیندهای اقتصادی و ایجاد شرایط مناسب برای گردش مالی و سرمایهگذاری در صنعت آرد است. متأسفانه در سالهای اخیر روند محدود کردن گردش اقتصادی در این صنعت ادامه یافته که در وضعیت بحرانی مانند مکانیسم ماشه، پیامدهای زیانباری به همراه خواهد داشت.
