جای خالی فرآوری کالا در بنادر ایران/ بندر نسل سوم در ایران فقط یک شعار است
به گفته عیسیپور، تحریمها سبب شده است هرگونه مراوده کالا میان ایران و سایر کشورها چه در امر واردات و چه صادرات باواسطه صورت بگیرد؛ بهگونهای که باید کالا در بندر ثانویه تخلیه و بارگیری شود و هزینههای مازادی بابت تعویض اسناد کالا و کرایه حمل مجدد از بندرهای ثانویه به بنادر مقصد پرداخت گردد. در این شرایط تا کالا swichBL شود، ترانزیت آن ممکن است تا 20 روز زمان ببرد؛ درحالیکه اگر تحریمها نبود، میتوانستیم کالا را در 4 روز ترانزیت کنیم.
علاوه بر این، در حال حاضر بهدلیل تحریمها در بحث پرداختهای مالی نیز با مشکل روبهرو هستیم؛ بهگونهای که جابهجایی پول سختتر از تغییر اسناد کالا و کشتی است، زیرا تعویض اسناد کالا یا کشتی برای بنادر ثانویه درآمدزایی دارد؛ اما در بحث پرداختهای مالی به دلیل اینکه بانکها از استانداردهای جهانی پیروی میکنند و ایران به دلیل تحریمها قادر به رعایت این استانداردها نیست؛ درنتیجه باید برای جابهجایی پول از راهکارهای جایگزین استفاده کند که هزینه سنگینی را به کشور تحمیل میکند.
وی درباره وضعیت زیرساختهای بنادر و تجهیزات تخلیه و بارگیری گفت: متأسفانه در بخش تخلیه و بارگیری کالاهای کانتیری، کل بنادر کشور دارای تجهیزات فرسوده هستند که با نُرم جهانی فاصله بسیار زیادی دارند. برای مثال نبود یدککش سبب میشود که کشتی باری دیر پهلو بگیرد که این موضوع به افزایش هزینه تمامشده منجر خواهد شد.
کشتیهای چینی؛ در صدر خرید کشتی از سوی بخش خصوصی
عیسیپور در ادامه به بحث وضعیت فرسودگی کشتیها اشاره کرد و گفت: ناوگان حمل دریایی در ایران شامل بخش دولتی و خصوصی میشود. بخش دولتی به دلیل قدرت در خرید انواع کشتی دارای قدرت مانور بیشتری نسبت به بخش خصوصی است و هزینه تمامشده برای آن نیز بهمراتب کمتر از بخش خصوصی است؛ بنابراین ناوگان دریایی بخش دولتی به نسبت جوانتر از بخش خصوصی است. در حال حاضر، بخش خصوصی ناوگان موردنیاز را یا از طریق خرید از خارج تأمین میکند یا اینکه در کارخانههای کشتیسازی داخلی اقدام به سفارش ساخت کشتی میکند که سفارش ساخت اصلاً مقرونبهصرفه نیست، چراکه با محاسبات بازار فعلی باید آن را حدود 5 سال دیگر تحویل بگیرد.
اغلب کشتیهای خارجی نیز از کشور چین و کشتیهای دستدوم و دستسوم تأمین میشود که قیمت ارزانتر و استاندارد پایینتری دارند. درنتیجه، این کشتیها وقتی وارد بنادر ایران میشود، استاندارد بنادر را کاهش میدهند و ما چون یک کشور تحریمی هستیم، نمیتوانیم در خصوص این کشتیها مقررات سختگیرانهای اعمال کنیم، بنابراین چارهای جز حمایت از این کشتیها نداریم.
فرسودگی 60 درصد ناوگان حمل دریایی بخش خصوصی
مدیرعامل شرکت دریا پرتو گیتا با اشاره به اینکه فرسودگی ناوگان بخش خصوصی به 50 تا 60 درصد میرسد، گفت: این ناوگان فرسوده باید از چرخه خارج شوند، اما متأسفانه به دلیل تحریم بودن ایران و مشکلات فعلی قادر به خروج آنها نیستیم. این در حالی است که بنادر کشورهای پیشرفته در حال بررسی سوخت سبز هستند تا از ورود کشتیهایی با سوخت فسیلی جلوگیری کنند؛ اما در بنادر ایران همچنان کشتیهایی با سوخت فسیلی سولفور در حال تردد هستند.
بندر فاو عراق در چه صورت برای ایران خطرآفرین است؟
عیسیپور در پاسخ به این پرسش که احداث بندر فاو عراق چه تأثیری بر فعالیت بنادر ایران دارد، گفت: با توجه به اینکه بنادر به سه دسته نسل اول، نسل دوم، نسل سوم تقسیم میشوند و کشورهای پیشرفته در حال حرکت به سمت بنادر نسل سوم هستند، اگر دید ما هم ضرورت وجود بنادر نسل سوم باشد، قطعاً از احداث بندر فاو عراق ضربه خواهیم خورد.
متأسفانه این دیدگاه در کشور ما وجود ندارد که بتوانیم بازار CIS را به دست آوریم یا از خلأ نبود بندر در افغانستان استفاده کنیم و ترانزیت و ترانشیپ خود را گسترش دهیم.
بنابراین درصورتیکه مسئولان در کوتاهترین زمان ممکن چارهای نیندیشند، بخشی از بار CIS به سمت بندر فاو عراق سوق داده خواهد شد و شاید این بندر، در آینده نقطه اتصالی میان دریای مدیترانه و دریای سیاه به خلیجفارس و بنادر چین باشد.
فقدان فرآیند فرآوری کالا در بنادر ایران
وی با تأکید بر اینکه ما باید از بنادر سنتی به سمت بنادر نسل اول روی آوریم، گفت: در بندر جبلعلی شهرکهای صنعتی وجود دارد که کالا پس از ورود به بندر در این شهرکها پردازش شده و در قالب کالایی جدید به کشورهای دیگر حمل میشود. از این رو، باید برای ایجاد شهرکهای صنعتی در بنادر کشور درجهت فرآوری و پردازش کالا سرمایهگذاریهای کلانی صورت بگیرد.
درخواست دلاری مالکان کشتی برای حمل داخلی کالا در ایران
مدیرعامل شرکت دریا پرتو گیتا در پایان درباره تأثیرات نوسانات ارز بر کرایههای حمل گفت: در حال حاضر، اگر قرار باشد کالایی در ایران بین بندر بوشهر و خرمشهر با کشتی پرچم ایران جابهجا شود؛ مالکان کشتی درخواست قراردادهای دلاری را دارند؛ چراکه هزینههای کشتی به دلار است.
