صنایع غذایی کشور بهویژه صنعت ماکارونی با چالشهای بسیاری ازجمله افرایش هزینههای تولید و قطعی برق و همچنین حذف یارانه گندم صنف و صنعت دستوپنجه نرم میکند. از همینرو با عبدالحسین کرمپور، عضو هیئتمدیره آرتا تجارت زرین به گفتوگوی اختصاصی نشستهایم تا تأثیر این قبیل مشکلات را در صنعت تولید تشریح کنیم.
کرمپور در ابتدا توضیح داد: حذف یارانه گندم صنف و صنعت سبب افزایش هزینههای تولید خواهد شد، در واقع این افزایش قیمت میتواند سبب کاهش تولید و محدود شدن حضور شرکتها در بازار شود. در کنار چالشهای پیشرو، فرصتهایی نیز برای صنایع تولیدی وجود دارد. یکی از این فرصتها، تمرکز بر توسعه بازارهای هدف صادراتی است. شرکتها میتوانند با تعریف استراتژیهای جدید، نفوذ خود را در بازارهای موجود افزایش دهند. بهعنوانمثال، چنانچه شرکتی روزانه 100 تن محصول به یک کشور صادر میکند، با اتخاذ سیاستها و راهبردهای مناسب میتواند این میزان را به 130 یا 150 تن در روز برساند.
علاوه بر این، تعریف بازارهای هدف صادراتی جدید نیز میتواند راهکار مؤثری باشد. برای نمونه، بازار کشورهای CIS (کشورهای مستقل مشترکالمنافع) مانند آذربایجان، قزاقستان و ارمنستان میتواند فرصتهای جدیدی برای صادرات فراهم کند.
وی درباره بهروزرسانی قیمت ماکارونی مطرح کرد: افزایش قیمت ماکارونی در حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد بوده است، درحالیکه هزینههای تولید ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافتهاند. این افزایش قیمت، سودآوری ما را افزایش نداد، بهعبارتدیگر، این تغییرات صرفاً تا حدی در پوشش هزینهها موثر بود.
این فعال حوزه صنعت همچنین به سیاستهای اتخاذشده برای شرایط کنونی اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین اقداماتی که در این دوره انجام دادیم، افزایش تعداد نمایندگیها در سطح کشور بود. در استانهایی که تاکنون فعالیتی نداشتیم، حضور خود را تقویت کردیم و تولیدات خود را به این بازارها معرفی نمودیم.
تأثیر قطعی برق و افزایش قیمت گندم بر صنعت ماکارونی
کرمپور درباره مشکلات اخیر این صنعت اظهار کرد: یکی از چالشهای اصلی ما در ماههای اخیر، قطعی ناگهانی برق بود که در مجموعه ما رخ داد. حدود یک ماه و نیم پیش، شوک برقی چندثانیهای موجب توقف چهار خط تولید شد. هر یک از این خطوط ۶۰ تن خمیر تولید میکرد و این اتفاق، ضرری معادل ۲۷ میلیارد تومان برای مجموعه به دنبال داشت. اگر قطعی برق از پیش اعلام شود، کارخانهها میتوانند تدابیر لازم را اتخاذ کنند، اما قطعیهای ناگهانی خسارات سنگینی به کارخانهها وارد میکنند.
وی همچنین به افزایش قیمت گندم و تأثیر آن بر صنعت ماکارونی اشاره کرد و گفت: ۹۷ درصد محصول ماکارونی از آرد تشکیل میشود. با افزایش قیمت گندم، بهای آرد نیز افزایش مییابد و درنهایت قیمت ماکارونی را تحت تأثیر قرار میدهد. ازآنجاییکه ماکارونی پس از برنج، در سفره خانوارهای ایرانی جا باز کرده، هرگونه نوسان در قیمت آن میتواند نارضایتی مصرفکنندگان را به دنبال داشته باشد. درنتیجه، ممکن است مصرفکنندگان در پی جایگزین دیگری برای ماکارونی باشند که این مسئله به ضرر کارخانههای تولید ماکارونی تمام خواهد شد.
کرمپور با اشاره به تأثیرات کلان این تغییرات افزود: از دیدگاه اقتصاد کلان، این موضوع شبیه به دومینو عمل میکند. نخستین ضربه به مواد اولیه مانند گندم، بهطور زنجیروار موجب آسیب به کالاهای واسطه، نهایی و درنهایت مصرفکننده میشود. این روند چهبسا به کاهش وفاداری مشتریان به برندها و افزایش نارضایتی آنان منجر شود.
از خط تولید تا بازارهای جهانی
این عضو هیئتمدیره آرتا تجارت زرین در خصوص ساختار تولید و برندهای فعال کارخانه توضیح داد: این کارخانه چهار خط تولید دارد که سه خط آن به تولید رشته ماکارونی عرف بازار اختصاص یافته است. خط چهارم به تولید ماکارونیهای فرمی و پاستا اختصاص دارد که مشتریان اصلی آن، کافهها و رستورانها هستند. همچنین محصولات تولیدی این خطوط به دو صورت فله و بستهبندی به بازار عرضه میشوند. بخشی از محصولات بستهبندیشده برای بازارهای صادراتی، بهویژه کشورهای همسایه مانند افغانستان و عراق ارسال میشوند. در حال حاضر، برندهای اصلی ما شامل ژیک ماکارون، اطلس ماکارون، سنا و پارسیلا هستند. هرکدام از این برندها برای بازار خاصی تعریف شدهاند و تلاش میکنیم نیازهای متنوع مصرفکنندگان را برآورده کنیم.
ایجاد میز مذاکرات در چابهار؛ راهکاری برای تقویت صادرات و همکاری منطقهای
کرمپور در خصوص اهمیت ارتباطات در بازاریابی (Marketing Communication) در حوزه صادرات توضیح داد و گفت: بازاریابی ارتباطات نقش حیاتی در توسعه صادرات دارد، بهویژه زمانی که صحبت از همکاری با کشورهای همسایه و منطقهای باشد. همچنین ایجاد میز مذاکراتی در منطقه آزاد چابهار میتواند محلی برای گفتوگو و همکاری با کشورهای عربی مانند عمان، یمن، امارات، بحرین، قطر و همچنین کشورهای همسایه مانند پاکستان و افغانستان باشد.
وی افزود: با تدوین تفاهمنامهای میان این کشورها، میتوان یک اتحادیه مشابه اتحادیه عرب یا توافقنامهای بینالمللی شکل داد. با ایجاد چنین اتحادیهای و قرار دادن مرکز آن در چابهار، میتوانیم اتاق فکری چندجانبه تشکیل دهیم که راهکارهای مؤثری برای مسائل مرتبط با گمرک، تجارت بینالملل، بنادر و کشتیرانی ارائه دهد. این اتاق فکر میتواند نهتنها به تجار و کارخانهداران بلکه به سازمانهای دولتی مانند گمرک و وزارت صنعت، معدن و تجارت کمک کند؛ بنابراین توجه به ارتباطات منطقهای و تشکیل اتحادیههای اقتصادی و تجاری میتواند گامی بزرگ در مسیر تقویت تجارت و صادرات باشد که نیازمند حمایت و هماهنگی بیشتر از سوی مسئولان است.
ایجاد تفکر سیستمی در صنعت؛ راه نجاتی برای بهبود وضعیت**تیتر پیشنهادی:**
**”نوآوری در تولید ماکارونی: از خط تولید تا بازارهای جهانی با برندهای ژیک ماکارون، اطلس ماکارون، سنا و پارسیلا”**
این تیتر به طور خلاصه به ساختار تولید، تنوع محصولات و برندهای فعال کارخانه اشاره دارد و همچنین بر جنبه صادراتی و بازارهای هدف تأکید میکند.
عضو هیئتمدیره آرتا تجارت زرین با تأکید بر ضرورت تفکر سیستمی در صادرات، پیشنهاد ایجاد اتاق فکر مشترک میان نهادهای مرتبط را ارائه کرد و افزود: این اقدام میتواند در بهبود روند صادرات و کاهش مشکلات ناشی از تحریم مؤثر باشد.
وی تجربه کشورهای عربی، بهویژه امارات را نمونهای موفق برای استفاده از اتاق فکر چندملیتی در جهت رشد اقتصادی دانست.
کرمپور همچنین خاطرنشان کرد: مشکلات ناشی از ناهماهنگی درونی، روند طولانی اخذ مجوزها و عدم تفکر سیستمی از عوامل اصلی ناکارآمدی صادرات در ایران است. بسیاری از محصولات صادراتی ما مانند زعفران و خرما بهصورت خام صادر میشوند و سود اصلی به کشورهای دیگر میرسد. برای مثال، خرمای ایران در بازار امارات به قیمت هفت برابری فروخته میشود.
تجربه کشورهای موفق در استفاده از اتاق فکر
این فعال حوزه صنعت تولید یکی از دلایل موفقیت اقتصادی و بازرگانی امارات را تشکیل اتاق فکر اقتصادی با حضور کارشناسان حرفه ای از ۴۵ ملیت برشمرد که در راستای سند چشم انداز 2030 اتحادیه عرب است و افزود: در این اتاق فکر، براساس تکنیک طوفان مغزی (Brain Storming) نظرات مختلف ارائه، اولویتبندی و بهصورت برنامهریزیشده اجرا میشوند. این روش میتواند الگویی مناسب برای ایران باشد.
وی در ادامه بر لزوم ایجاد میز مذاکرات صادراتی در مناطق آزاد با حضور نمایندگان وزارتخانهها تأکید کرد و گفت: اگر ایجاد چنین اتاق فکری دشوار است، میتوان با تشکیل کمیتههای کوچکتر میان وزارتخانههای مرتبط، مانند وزارت صمت و وزارت اقتصاد، گام نخست را برداشت.
کرمپور همچنین بر ضرورت استفاده از نخبههای بازاریابی و مذاکره در کشورهای هدف صادراتی تأکید کرد.
اهمیت نزدیک شدن به بازار فرهنگ کشورهای هدف
عضو هیئتمدیره آرتا تجارت زرین با اشاره به تجربیات شخصی خود در مذاکرات بینالمللی، بر اهمیت نزدیک شدن به فرهنگ کشورهای هدف تأکید کرد و گفت: نزدیکی به فرهنگ طرفهای مذاکره، چه در بحث مذاکره و چه در انتخاب نام و بستهبندی محصولات، میتواند به موفقیت صادرات کمک کند. برای مثال، انتخاب رنگ آبی برای بستهبندی محصولات صادراتی به کشورهای عربی به دلیل علاقه آنان به این رنگ، نتایج مثبتی داشته است.
ضرورت حرفهایسازی در مذاکره صادراتی
وی نقش افراد حرفهای در مذاکرات صادراتی را بسیار تعیینکننده دانست و گفت: ضعف در مذاکره میتواند به کاهش ارزش محصولات و حتی شکست در معاملات منجر شود. مذاکرات صادراتی باید با حضور افراد متخصص و آشنا به فرهنگ کشورهای هدف انجام شود تا از وقوع معاملات ناقص و ناموفق و کلاهبرداری یا زیانهای دیگر جلوگیری شود.
اهمیت ارتباطات در توسعه بازارهای صادراتی
کرمپور در پایان تأکید کرد: ایجاد کانالهای ارتباطی مؤثر در حوزه صادرات، ازجمله ارتباطات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و فناورانه میتواند به افزایش سهم ایران در بازارهای جهانی کمک کند و ارتباطات صحیح و هدفمند، تأثیر مستقیم بر نتایج بازاریابی و مذاکرات صادراتی خواهد داشت.
