هوش مصنوعی و امنیت غذایی ایران
مدیرعامل شرکت مهر صنعت فیدار مطرح کرد
محمدرضا نجفی، مدیرعامل شرکت مهر صنعت فیدار در دومین روز از کنفرانس ایرانگرین با اشاره به مبحث مگاترند و ایران گفت: در دنیای امروز، روندهایی شکل گرفتهاند که فراتر از تحولات مقطعی یا محلی، مسیر زندگی بشر را در ابعاد جهانی تحت تأثیر قرار میدهند. این روندهای فراگیر که از آنها با عنوان مگاترند یاد میشود، قدرت شکلدهی به آینده سرمایهگذاری، تجارت، تولید و حتی ساختارهای سیاسی و اجتماعی کشورها را دارند.
وی افزود: در صدر این مگاترندها، پدیده دیجیتالیزیشن یا دیجیتالیشدن قرار دارد. در این مسیر، هوش مصنوعی (AI) بهعنوان پیشران کلیدی ایفای نقش میکند. امروز شاهدیم که بسیاری از کاربردهای پیشرفته هوش مصنوعی در جهان با تأخیر نزدیک به یک دهه وارد فضای اجرایی و تصمیمگیری ایران میشود.
اما دقیقاً در همین فضای غیرقابلپیشبینی، برنامهریزی استراتژیک بیش از هر زمان دیگری برای شرکتها و بازیگران اقتصادی ضروری است. در حوزه کالاهای اساسی و بهویژه غلات، هوش مصنوعی اکنون در دنیا نقش تعیینکنندهای دارد. ماشینهای یادگیرنده با دادههای عظیم تغذیه میشوند و شرکتهای فعال در صنعت غلات ایران نیز باید به این فرآیند وارد شوند تا در آینده اقتصاد غذا سهمی مؤثر داشته باشند.
سرمایهگذاری 40 میلیارد دلاری عربستان در بخش هوش مصنوعی
برای نمونه، عربستان سعودی تا سال 2030 بالغ بر 40 میلیارد دلار در حوزه هوش مصنوعی سرمایهگذاری خواهد کرد و این رقم با حمایت دولتی و با مشارکت بخش خصوصی محقق شده است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از مگاترندهای جهانی، تغییرات اقلیمی است. تغییر الگوهای بارش و افزایش دمای زمین بهصورت مستقیم بر تولید محصولات کشاورزی، بهویژه غلات، اثر گذاشته است. برآوردها نشان میدهد تا سال 2050، نیمی از زمینهای زیر کشت گندم در ایران با مشکل جدی تأمین آب مواجه خواهند شد. همچنین خشکسالی در سال 2023 به نابودی حدود 150 هزار هکتار زمین کشاورزی منجر شد و واردات محصولات اساسی را تا 37 درصد افزایش خواهد داد.
کاهش منابع آب بخش کشاورزی به 20 میلیارد مترمکعب تا سال 2040
از سوی دیگر، با رشد جمعیت پیشبینیشده به 95 میلیون نفر تا سال 2030، فشار مضاعفی بر منابع محدود کشور وارد خواهد شد. بر اساس تحلیلها، کمبود آب بخش کشاورزی ایران تا سال 2040 به 20 میلیارد مترمکعب خواهد رسید؛ رقمی نگرانکننده که مستقیماً امنیت غذایی کشور را تهدید میکند.
نجفی با اشاره به اینکه روند افزایشی شهرنشینی نیز از دیگر مگاترندهای مهم است، گفت: تا سال 2050، دوسوم جمعیت جهان در شهرهای بزرگ ساکن شدهاند و این روند ادامه دارد. پیام واضح این مگاترند، کاهش نیروی کار بخش کشاورزی و افزایش نیاز به غذا و مسکن است.
درعینحال، موج مهاجرت نخبگان و تحصیلکردگان ایرانی نیز به نقطه هشدار رسیده است. از سال 2022، روند مهاجرت متخصصان کشور شدت گرفته که نتیجه آن، کمبود شدید نیروی کار ماهر است. موضوع تناقضآمیز این است که همزمان با نرخ بالای بیکاری، بازار کار با کمبود نیروی متخصص مواجه است!
تاثیر اقتصاد بر سیاست در دنیای امروز
نجفی با بیان اینکه یکی از روندهای جدید جهانی، تغییر نگرش به رهبری سیاسی است، گفت: سیاستمداران مورد انتظار امروز، دیگر صرفاً کاریزماتیک نیستند؛ بلکه آنهایی هستند که برای کسب امتیازات اقتصادی در صحنه جهانی مبارزه میکنند. قدرت اقتصادی امروز بهتدریج در حال پیشی گرفتن از قدرت سیاسی سنتی است.
نحوه چیدمان خط دفاعی ایران برای مقابله با سناریوهای بدبینانه
وی ادامه داد: تحریمها، بحرانهای ژئوپلیتیک و محدودیتهای ارزی نیز مزید بر علت شدهاند تا کشور نتواند با دشواریهایی در زمینه تامین غلات روبهرو شود. وابستگی روزافزون به کشوری مانند روسیه که میزان تولید و صادرات ناپایدار و نوسانداری دارد، ریسک بزرگی برای امنیت غذایی به شمار میرود.
بنابراین شرکتهای فعال در زنجیره تأمین غلات ایران باید برای آیندهای سخت آماده شوند. سناریوی بدبینانهای که شامل تشدید تحریمها، کاهش دسترسی به ارز خارجی و محدودیت واردات است، قابلچشمپوشی نیست. لذا باید بحث واردات غلات را به چند شرکت محدود اما قوی واگذار کنیم؛ چراکه شرکتهای کوچک و متوسط در وضعیت فعلی نمیتوانند بازیگر این حوزه باشند.
از سوی دیگر، باید حداکثر استفاده را از تعهدنامه بریکس ببریم، زیرا کشورهای برزیل، عربستان، هند، روسیه و ایران در این تعهدنامه عضوند و در این تعهدنامه آمده است که کشورهای عضو باید با فقر مبارزه کنند و به امنیت غذایی کمک نمایند. لذا اکنون وقت آن فرا رسیده است تا سیاستمداران ما با استفاده از تعهدنامه بریکس، در فرآیند امنیت غذایی کشور واردات کالا به کشور را تسهیل ببخشند و دلارزدایی کنند. البته تحقق بسیاری از این مسائل به دلیل فشار قدرتها احتمالاً پرچالش و سخت باشد.
