نظام چندنرخی گندم، تمرکز مدیران را از کیفیت به تأمین سهمیه منحرف کرده است!
گفتگو با حافظ ابراهیمپور، مدیرعامل آرد میلاد آذربایجان
افزایش هزینهها، افت کیفیت گندم داخلی، فشار نقدینگی و اختلاف نرخها؛ مهمترین چالشهای صنعت آرد و آسیابانان در نظام دستوری قیمتگذاری است.
حافظ ابراهیمپور، مدیرعامل آرد میلاد در گفتوگوی اختصاصی با نگاشته گفت:
در شرایطی که صنعت آرد کشور با ساختار چندنرخی و سهمیهای گندم فعالیت میکند، فعالان این حوزه معتقدند تمرکز مدیران از «ارتقای کیفیت تولید» به «پیگیری سهمیه و تأمین مواد اولیه» تغییر کرده است؛ موضوعی که به گفته آنها، مستقیماً بر کیفیت آرد، بهرهوری تولید و رقابتپذیری صنعت اثر گذاشته است.
تأثیر نظام چندنرخی گندم بر کیفیت و رقابت صنعت آرد
مدیرعامل آرد میلاد با اشاره به سیستم چندنرخی و سهمیهای گندم بهعنوان چالش اصلی صنعت افزود: اگر نرخها یکسان شود، کارخانه باید با مهندسی اختلاط و تکیه بر دانش رئولوژی، از یک ماده اولیه مشخص، آردهای تخصصی (برای نان صنعتی، باگت، سنتی و صنف و صنعت) تولید کند. در این شرایط، رقابت بر اساس کیفیت و خدمات خواهد بود، نه رانت گندم ارزانتر.
تأثیر کیفیت گندم داخلی بر تولید آرد
وی ادامه داد: گندم داخلی اغلب ازنظر گلوتن و ایندکسهای پخت، ضعیف است. ما نیاز حیاتی داریم که گندم قوی (خارجی) را با گندم داخلی ترکیب کنیم تا کیفیت استاندارد حفظ شود. سیاست درست این است که گندم با نرخ واحدِ نزدیک به بازارهای جهانی به کارخانه داده شود و یارانه دولت مستقیماً به مصرفکننده نهایی (مردم/نانوا) پرداخت شود، نه اینکه در ابتدای زنجیره با سرکوب قیمت، کل صنعت را فلج کنند.
مهمترین چالشهای کارخانههای آرد و آسیابانان
فعالان صنعت آسیابانی معتقدند مشکلات ساختاری این حوزه تنها به تأمین گندم محدود نیست و مجموعهای از عوامل اقتصادی و عملیاتی را شامل میشود. ابراهیمپور با بیان اینکه در این ساختار، کارخانه سالم نمیتواند با دلالانی که آرد سهمیهای را در بازار آزاد میفروشند، رقابت کند، مهمترین ریسکهای صنعت آسیابانی را در چهار عنوان برشمرد.
۱. بحران نقدینگی و سرمایه در گردش
۲. کیفیت متغیر و تحمیلی مواد اولیه
۳. رقابت نابرابر و فساد ساختاری ناشی از چندنرخی بودن آرد
۴. تثبیت دستوری قیمت فروش در برابر رشد هزینهها
افزایش هزینه تولید آرد و فشار قیمتگذاری دستوری
مدیرعامل آرد میلاد با اشاره به چالشهای سیاستی گفت: دو مسئله در سالهای اخیر بیشترین فشار را به صنعت وارد کرده است.
وی نخست به عدم بهروزرسانی منطقی دستمزد آسیابانی و قیمت آرد در سال جدید اشاره کرد و افزود: کارگر من در سال جدید افزایش حقوق چند ده درصدی داشته، هزینه حملونقل و قطعات وارداتی (مانند غلتکها و توریها) با دلار جهش کرده، اما دولت انتظار دارد ما با ساختار درآمدی و قیمتگذاری سالهای قبل کار کنیم؛ این یعنی کارخانه از جیب میخورد.
ابراهیمپور همچنین موضوع نحوه محاسبه و اعمال «افت مفید و غیرمفید» کیفیت گندم را از دیگر مشکلات ساختاری دانست و گفت:
دولت برای راضی نگه داشتن کشاورز، گندم را با افت بالا (خاک، سنگ، دانههای شکسته) میخرد، اما تاوان این ناخالصیها را کارخانهدار میدهد. ما برای خرید گندم پول میدهیم، اما در واقع درصد قابلتوجهی ضایعات میخریم که مستقیماً راندمان تولید ما را نابود میکند.
راهکارهای افزایش بهرهوری در کارخانههای آرد
مدیرعامل آرد میلاد درباره تجربه عبور از بحرانها توضیح داد: تابآوری برای ما بقا از طریق مدیریت بهای تمامشده و تنوعبخشی به سبد محصول غیرسهمیهای بود. در حوزه بهینهسازی تولید و جلوگیری از توقف، ما پیش از تشدید بحرانهای ارزی، بهترین مهندسان این حوزه را برای تعمیر و بهینهسازی قطعات و دستگاهها به کار گرفتیم تا در زمان خرابی، خط تولید ماهها معطل قطعه و تعمیرات نماند.
همچنین با اصلاح دیاگرام آسیاب و تنظیم دقیق دستگاهها، به استحصال حداکثری گندم رسیدیم؛ یعنی با کاهش ضایعات، تولید محصول پرارزش را افزایش دادیم و از ظرفیت دستگاهها حداکثر بازدهی را داشتیم.
وی افزود: در حوزه درآمدی نیز وقتی دیدیم در بخش آرد یارانهای (خبازی) حاشیه سود در حال صفر شدن است، تمرکز R&D و بازاریابی به سمت تولید آردهای تخصصی صنف و صنعت تغییر کرد تا ضرر بخش دولتی با سود بخش صنعتی جبران شود.
راهکارهای اصلاح صنعت آرد ایران از نگاه مدیرعامل آرد میلاد
ابراهیمپور سه اقدام کلیدی را اینگونه تشریح کرد:
- انتقال کامل یارانه به انتهای زنجیره (پرداخت مستقیم به مصرفکننده)
- توسعه واقعی بورس کالا برای آرد
- آزادسازی هدفمند واردات گندم کیفی با استفاده از ارز صادراتی
وی تأکید کرد: تنها با اصلاح ساختار توزیع یارانه و شفافسازی بازار میتوان فساد و رانت را از این صنعت حذف کرد.
آینده صنعت آسیابانی ایران و اصلاح زنجیره گندم و آرد
مدیرعامل آرد میلاد در پایان خاطرنشان کرد: اصلاح نظام حکمرانی گندم و آرد، شرط اصلی قابل پیشبینی شدن فضای کسبوکار در این صنعت است؛ در غیر این صورت، فشار هزینهها و شفاف نبودن قیمتها ادامه خواهد داشت.
برای مطالعه کامل نشریه شماره 115 (خردادماه) نگاشته کلیک کنید.
