صنعت آرد ایران از ارکان اصلی زنجیره تأمین نان و امنیت غذایی کشور، سالهاست با چالشهای ساختاری و اقتصادی متعددی مواجه است. سیاستهای قیمتگذاری دستوری، نوسانات ارزی، افزایش مستمر هزینههای تولید، فرسودگی بخشی از تجهیزات و محدودیت در اصلاح نرخ خدمات آسیابانی، ازجمله معضلاتی است که آردسازان با آن دستوپنجه نرم میکنند.
در چنین وضعیتی، استمرار فعالیت پایدار این واحدهای تولیدی نیازمند بازنگری در رویکردهای حمایتی و ایجاد توازن میان هزینهها و درآمدهای این صنعت راهبردی است.
مهندس مولایی، دبیر انجمن آردسازان سیستان و بلوچستان در گفتوگو با نگاشته گفت: در پی تصمیمات دولت طی یکی دو ماه اخیر درباره حذف ارز ترجیحی، آثار مستقیم این سیاست در بخشهای مختلف اقتصادی نمایان شده است.
همزمان با کاهش ارزش پول ملی در یکی دو سال گذشته، روند افزایشی هزینهها بهصورت مستمر ادامه داشته و هزینههای تولید در کارخانههای آرد به شکل قابلتوجهی افزایش یافته است.
به گفته وی، در آنالیز قیمت آرد و نان، بهای هر کیسه پیشتر حدود ۶ هزار تومان محاسبه میشد، اما اکنون با جهش قیمتها، تأمین این نهاده با ابهام جدی روبهرو شده است و مشخص نیست باید با چه نرخی تهیه شود. در کنار آن، هزینههای کارگری و سایر هزینههای عمومی نیز افزایش یافته است. از سوی دیگر، با رشد قیمت نهادههای دامی، نرخ شیر نیز روند صعودی به خود گرفته، چراکه دامدار همزمان با افزایش هزینه خوراک دام، قیمت محصول خود را تعدیل میکند.
در این میان، تنها بخشی که همچنان با قیمتهای قبلی عرضه میشود، حوزه آرد، نان و سبوس است که نرخ آنها عملاً ثابت مانده است. این در حالی است که با افزایش عمومی قیمتها، بهطور طبیعی باید قیمت سبوس نیز متناسب با شرایط بازار اصلاح شود.
همگرایی قیمت سبوس با جو و ذرت؛ راهکاری برای مهار انحراف مصرف
مولایی با بیان اینکه در بازار آزاد سبوس با نرخی بهمراتب بالاتر معامله میشود، ادامه داد: بهعنوان نمونه، دامداری که اکنون سبوس را کیلویی ۹۵۰۰ تومان خریداری میکند، در شرایطی قرار دارد که این محصول در بازار آزاد تا سه برابر این قیمت معامله میشود؛ موضوعی که احتمال خروج سبوس از چرخه مصرف واقعی و عرضه خارج از شبکه را تقویت میکند.
بنابراین درحالیکه قیمت آرد افزایش نیافته و درآمدی نیز به کارخانهها اضافه نشده، لازم است محلی برای جبران هزینههای رو به تصاعد این واحدهای تولیدی پیشبینی شود. از نگاه آنان، یکی از بهترین راهکارها، آزادسازی قیمت سبوس بر مبنای عرضه و تقاضاست.
وی با اشاره به اینکه پیشنهاد میشود دولت ضمن واقعیسازی قیمت آرد، منابعی را برای تأمین درآمد پایدار کارخانهها پیشبینی کند تا این واحدها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند، گفت: در حوزه تأمین کیسه نیز پیشنهاد شده است که یا اتحادیه خبازان مسئولیت تأمین کیسه را بر عهده بگیرد، یا قیمت واقعی آن مشخص و در آنالیز قیمت لحاظ شود. راهکار دیگر آن است که بخشی از کیسه مورداستفاده برای آرد با نرخ یارانهای در اختیار کارخانهها قرار گیرد.
از سوی دیگر، در شرایط بیثباتی اقتصادی، اگر کارخانهای دچار مشکل شود، امکان پویایی در تأمین قطعات و تجهیزات جدید را از دست میدهد. قیمت تجهیزات بهشدت افزایش یافته و برخی فروشندگان، تجهیزات را با نرخ دلاری حتی در داخل کشور عرضه میکنند.
واقعیسازی قیمتها؛ پیششرط نجات صنعت آرد
دبیر انجمن آردسازان سیستان و بلوچستان در پایان تأکید کرد: سیاستگذاران باید از نظرات فعالان صنعت بهره بگیرند و در تصمیمگیریها از دیدگاههای تخصصی آنان استفاده کنند. پیشبینی دقیق هزینه و درآمد برای کارخانههای آرد، شرط لازم برای تداوم فعالیت و حفظ پایداری این بخش مهم از زنجیره تأمین غذایی کشور عنوان میشود.
