مصرف سالانه ۵۵ هزار تن قهوه در کشور، واردات ۴۳ تا ۴۵ هزار تنی و اشتغال مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۶۵۰ هزار نفر، تصویری از اهمیت اقتصادی صنعت قهوه در ایران ارائه میدهد. بااینحال، فعالان این حوزه معتقدند: سهمیهبندی، بلاتکلیفی در تخصیص ارز و سختگیریهای بانکی، مهمترین موانع پیش روی واردات و توسعه این صنعت هستند.
مهندس امیریفرد، عضو هیئت مدیره انجمن قهوه ایران در گفتوگوی اختصاصی با نگاشته ضمن تشریح وضعیت بازار قهوه، مهمترین چالشهای این صنعت را سهمیهبندی، تخصیص ارز، سختگیری بانکها، مسائل ژئوپلیتیک در خاورمیانه و خلیجفارس و طولانی شدن زمان واردات عنوان کرد.
ارزشافزوده ۲۰ برابری صنعت قهوه برای اقتصاد کشور
به گفته امیریفرد، مصرف سالانه قهوه در کشور حدود ۵۵ هزار تن است و طبق آمارهای موجود سالانه بین ۴۳ تا ۴۵ هزار تن قهوه وارد کشور میشود.
وی با بیان اینکه تعداد دقیق کارخانههای فعال فرآوری قهوه از وزارت صمت و جهاد کشاورزی در حال استعلام است، افزود: اما در حال حاضر حدود ۲۰۰ هزار نفر بهصورت مستقیم و ۴۵۰ هزار نفر بهصورت غیرمستقیم در بخشهای مختلف این صنف فعالیت دارند. عضو هیئت مدیره انجمن قهوه ایران در ادامه به نقش اقتصادی این صنعت اشاره کرد و گفت: ارزشافزوده ایجادشده توسط قهوه برای کشور بین ۱۵ تا ۲۰ برابر برآورد میشود.
چرا قیمت قهوه افزایش یافته است؟
امیریفرد مهمترین دلایل افزایش قیمت قهوه را عدم تخصیص ارز در موعد مقرر، افزایش ریسک سرمایهگذاری به دلیل شرایط منطقه، مشکلات حملونقل و لجستیک و طولانی شدن دوره بازگشت سرمایه از دو تا سه ماه به پنج تا شش ماه یا بیشتر دانست.
وی درباره سهم عوامل داخلی و خارجی در گرانی قهوه تأکید کرد: سهم عوامل داخلی بیشتر از عوامل خارجی است. دخالت دولت در واردات، سهمیهبندی، سختگیری بانکها، مسائل گمرکی، مشکلات لجستیک خارجی، شرایط منطقه و همچنین تعیین تکلیف نشدن روند انتقال ارز از مهمترین عوامل اثرگذار بر قیمت قهوه هستند.
گفتنی است؛ ثبت سفارشهای متعددی از سال ۱۴۰۴ تاکنون در صف تخصیص ارز باقی ماندهاند و همین موضوع، فشار مضاعفی بر واردکنندگان وارد کرده است.
انتقاد از سهمیهبندی؛ ورود شرکتهای غیرتخصصی به بازار قهوه
عضو هیئت مدیره انجمن قهوه ایران درباره علت شکلگیری نظام سهمیهبندی گفت: از سال ۱۴۰۳ وزار جهاد کشاورزی با هدف ایجاد تعادل در واردات قهوه و سایر اقلام کشاورزی، نظام سهمیهبندی را اجرا کرده است.
وی افزود: در نتیجهی این سیاست، شرکتهایی که سابقه فعالیت در حوزه قهوه نداشتند و در حوزههایی مانند برنج، حبوبات و سایر کالاهای اساسی گردش مالی بالایی داشتند، وارد بازار قهوه شدند و سهمیه دریافت کردند.
امیریفرد تصریح کرد: روند تخصیص سهمیهها از شفافیت کافی برخوردار نبوده و انجمن قهوه طی سالهای گذشته جلسات متعددی با معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی برگزار کرده است، اما تاکنون پاسخ روشنی در این خصوص دریافت نشده است. وی معتقد است: بهترین راهکار، حذف نظام سهمیهبندی و اجرایی شدن روند واردات بدون انتقال ارز است؛ موضوعی که میتواند شفافیت بیشتری در بازار ایجاد کند.
بلاتکلیفی ارزی همچنان ادامه دارد
امیریفرد درباره آخرین وضعیت تخصیص ارز اظهار کرد: در حال حاضر موضوع تخصیص ارز در تالار دوم قرار دارد و همچنان وضعیت مشخصی ندارد.
وی درباره تأثیر سیاستهای ارزی بر واردات قهوه نیز گفت: تاکنون تغییر محسوسی در این حوزه مشاهده نشده است، اما جنگ اخیر، افزایش تحریمها و فشارهای بینالمللی، اثر خود را بر قیمت نهایی قهوه در بازار ایران گذاشته است.
ورود واردکنندگان کالاهای اساسی به بازار قهوه
عضو هیئت مدیره انجمن قهوه ایران در پاسخ به این پرسش که آیا واردکنندگان کالاهای اساسی به حوزه قهوه نیز وارد شدهاند، گفت: متأسفانه در بسیاری موارد بدون تخصص لازم وارد این بازار شدهاند.
وی تأکید کرد: چنانچه این شرکتها از دانش و تخصص کافی برخوردار باشند، حضورشان قابلقبول است، اما فقدان تجربه تخصصی میتواند آسیبهای جدی به صنعت قهوه وارد کند.
سه مطالبه فوری فعالان صنعت قهوه از دولت
امیریفرد مهمترین مطالبه فعالان صنعت قهوه ایران از دولت را فراهم کردن شرایط فعالیت برای بخش تخصصی این صنعت و تعیین تکلیف هرچه سریعتر وضعیت تخصیص ارز عنوان کرد.
وی در پایان سه اقدام فوری برای حل مشکلات واردات قهوه را برشمرد:
- برداشتن سهمیهبندی
- مشخص شدن وضعیت تخصیص ارز
- هماهنگی و تسریع فرآیندهای معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی و گمرک و تعامل بیشتر این ارگانها در خصوص قیمتهای اعلامی از سوی انجمن قهوه ایران
وی در پایان خاطرنشان کرد: بهعنوان فعالان صنعت قهوه، از دولت، وزارت صمت و گمرک، موکداً خواستاریم واردات قهوه رُستشده به داخل کشور را ممنوع کنند؛ چرا که در حال حاضر کشور دارای پتانسیل بالایی برای فرآوری دانه قهوه است و برای ایجاد ارزش افزوده، محصول نهایی نباید به کشور وارد شود. در عوض، با واردات دانه سبز قهوه، علاوه بر اشتغالزایی، به رشد صنعت قهوه نیز کمک شایانی خواهد شد.
