تداوم تجارت ایران و آلمان زیر سایه ناترازی مبادلات اروپایی

تجارت خارجی ایران و آلمان همواره از مهم‌ترین محورهای روابط اقتصادی ایران با اتحادیه اروپا به شمار آمده است. آلمان، بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا و یکی از قطب‌های صنعتی و فناوری جهان، در دهه‌های گذشته نقش برجسته‌ای در تأمین ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، فناوری و کالاهای سرمایه‌ای موردنیاز ایران ایفا کرده و در مقابل، بازار مناسبی برای صادرات برخی محصولات ایرانی بوده است. این روابط تجاری، به‌ویژه پیش از تشدید تحریم‌های بین‌المللی، از ثبات و تنوع نسبی برخوردار بوده و آلمان همواره در میان شرکای اصلی تجاری ایران در اروپا جای داشته است.

آلمان، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا

شاهین اصغری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و آلمان در گفت‌وگو با نگاشته درباره وضعیت کنونی روابط تجاری میان دو کشور گفت: روابط تجاری ایران و آلمان ازنظر ظرفیت و زمینه‌های همکاری بسیار قوی است؛ حتی در وضعیت پیچیده کنونی، آلمان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا است و در صنعت ایران نقش‌آفرین است؛ اما این رابطه در عمل دارای رشد نامتوازن و محدودیت‌هایی است.

مهم‌ترین موانع در این همکاری تجاری عبارت‌اند از محدودیت‌های بانکی و دسترسی دشوار به کانال‌های پرداخت بین‌المللی، نگرانی‌های حقوقی و ریسک تحریم‌های ثانویه، هزینه‌های بالای بیمه و حمل‌ونقل و نبود سازوکار مشخص و پایدار برای تسهیل تجارت میان دو طرف. همچنین کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران به دلیل عدم قطعیت‌های حقوقی و سیاسی از دیگر موانع کلیدی است.

وی در ادامه به تأثیر تحولات ژئوپلیتیک و تحریم‌ها بر حجم مبادلات دو کشور اشاره کرد و افزود: تحولات ژئوپلیتیک و مقررات تحریمی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش یا تغییر ترکیب تجارت داشته‌اند. تحریم‌ها و محدودیت‌های مربوط به خدمات مالی موجب شده است شرکت‌ها ناچار به استفاده از سازوکارهای پیچیده‌تر، واسطه‌ها یا روش‌های نامتعارف پرداخت شوند که هزینه، ریسک و زمان تجارت را افزایش می‌دهد. همچنین تنش‌های منطقه‌ای و تحولات بین‌المللی گاهی به توقف پروژه‌ها، تأخیر در صدور مجوزها و خروج شرکت‌ها از مذاکرات سرمایه‌گذاری منجر شده است.

در دوران برجام، تجارت میان ایران و آلمان به 4 میلیارد یورو رسیده بود

تجربه نشان داده است هر بار که فضای سیاسی تا حدی تثبیت شده یا راهکارهای حقوقی برای مراودات مشخص می‌شود، تعاملات تجاری تا حدی بهبود می‌یابد، اما ریسک‌های ژئوپلیتیک بار واقعی هزینه‌سازی برای بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد. در دوران برجام، حجم تجارت میان دو کشور بدون نفت خام و میعانات گازی به 4 میلیارد یورو نزدیک شد و با سرعت در حال رشد بود که با خروج آمریکا از توافق هسته‌ای متوقف شد. من باور دارم در یک شرایط باثبات، بار دیگر امکان توسعه وجود دارد و اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان هدف‌گذاری کرده است که در مدت کوتاهی، حجم تجارت بین دو کشور رشد چشمگیری داشته باشد.

اصغری درباره حجم تجارت دو کشور در یک سال اخیر تصریح کرد: طی یک تا دو سال اخیر، حجم مبادلات کالا میان ایران و آلمان در محدوده‌ای نزدیک به حدود 1.3 تا 1.5 میلیارد یورو در سال قرار داشته است. بر اساس داده‌های گمرک آلمان، در سال‌های اخیر صادرات آلمان مواد شیمیایی شامل محصولات دارویی و داروسازی و داروهای دامپزشکی بوده و صادرات ایران به اروپا و آلمان بیشتر شامل مواد غذایی و دام، مواد خام غیرخوراکی و مواد شیمیایی به‌صورت محدود است.

همکاری مشترک میان ایران و آلمان مستلزم چیست؟

رئیس اتاق بازرگانی ایران و آلمان در پایان به پیش‌بینی آینده تجارت دو کشور اشاره کرد و گفت: در حوزه‌های بشردوستانه نظیر فناوری‌های پزشکی، دارو و تجهیزات پزشکی و همچنین غذا جای کار بسیار است. حتی شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های بسیار توانمندی محصولات و راهکارهای تحسین‌برانگیزی در این زمینه‌ها ارائه داده‌اند. در سایر صنایع نیز با وجود همه چالش‌ها، ظرفیت‌های زیرساختی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در ایران بسیار بالاست. گسترش حوزه خودروسازی و تأمین‌ قطعات با شبکه‌سازی زنجیره تأمین، انتقال فناوری و دانش و تولید قطعات میانی تحقق‌پذیر است و توسعه حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر از طریق سرمایه‌گذاری مشترک، پروژه‌های نیروگاهی خورشیدی و بادی و خدمات نگهداری امکان‌پذیر خواهد بود؛ آلمان در فناوری‌های مربوط، تجربه و تخصص بالایی دارد و ایران ازنظر منابع و نیاز به سرمایه‌گذاری در این بخش، ظرفیت بالایی دارد. بااین‌حال ایجاد جذابیت با به حداقل رساندن ریسک‌ها برای سرمایه‌گذاران آلمانی، یکی از ملزومات رسیدن به همکاری‌های مشترک است.