تداوم شرایط جنگی و افزایش ریسک تردد در مسیرهای دریایی، معادلات حملونقل و تجارت خارجی ایران را تحت تأثیر قرار داده است؛ بهطوریکه رشد چندبرابری کرایه حمل، افزایش هزینه بیمه کشتیها و محدود شدن برخی مسیرهای سنتی، دسترسی به بنادر و انتقال کالا را دشوارتر کرده است.
این شرایط در حالی ادامه دارد که بخش قابلتوجهی از کالاهای اساسی، مواد اولیه و کالاهای مصرفی کشور از مسیر دریا تأمین میشود و هرگونه اختلال در این زنجیره میتواند مستقیماً هزینه واردات و قیمت تمامشده کالاها را افزایش دهد. در این شماره، طی گفتوگو با مسعود دانشمند، فعال حوزه کشتیرانی، آخرین وضعیت حملونقل دریایی، روند افزایش کرایهها و بیمه کشتیها و مهمترین چالشهای تردد کالا به بنادر ایران را بررسی کردهایم.
دانشمند در ابتدا با اشاره به تأثیر شرایط موجود بر هزینه حمل بار اظهار کرد: در حال حاضر بسیاری از کشتیها به دلیل افزایش ریسک، حاضر به تردد به سمت بنادر ایران نیستند و تنها برخی شرکتها و کشتیها با پذیرش ریسک موجود، این مسیر را انتخاب میکنند.
وی افزود: افزایش ریسک سبب شده است نرخ حمل نیز رشد قابلتوجهی داشته باشد؛ بهطوریکه کرایه حمل یک کانتینر از چین به ایران که پیشازاین حدود ۳۵۰۰ دلار بود، اکنون به حدود ۱۲ تا ۱۳ هزار دلار رسیده است.
مسیرهای جایگزین نیز گران تمام میشوند
این فعال حوزه کشتیرانی با اشاره به محدودیت مسیرهای دریایی گفت: در وضعیت فعلی استفاده از مسیرهای جایگزین نیز هزینه بالایی دارد. بخشی از کالاها میتوانند از طریق مسیرهای ریلی یا ترانزیتی جابهجا شوند، اما هزینه این مسیرها نیز قابلتوجه است.
به گفته وی، در برخی مسیرهای جایگزین هزینه حمل حدود ۴ هزار دلار و در مسیر ترکیه حتی حدود ۱۴ هزار دلار برآورد میشود؛ بنابراین افزایش هزینه حمل دریایی، عملاً هزینه استفاده از مسیرهای جایگزین را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
افزایش ۲ تا ۳ برابری بیمه کشتیها
دانشمند همچنین درباره وضعیت بیمه کشتیها تصریح کرد: در پی افزایش ریسکهای امنیتی در منطقه خلیجفارس، هزینه بیمه کشتیها نیز افزایش قابلتوجهی داشته و حدود دو تا سه برابر شده است.
وی تأکید کرد: افزایش همزمان هزینه حمل و بیمه، فشار زیادی بر صاحبان کالا وارد کرده است؛ چراکه بسیاری از صاحبان کالا، آمادگی پرداخت چندبرابری هزینه حمل را ندارند و همین مسئله میتواند روند ورود کالا به کشور را با مشکل مواجه کند.
امنیت؛ مهمترین چالش تردد کشتیها
این فعال حوزه کشتیرانی با بیان اینکه در حال حاضر، امنیت و افزایش هزینه بیمه، مهمترین چالشهای این حوزه هستند، افزود: این مسئله تنها به کالاهای خاص محدود نمیشود و تمام کالاهایی که از طریق دریا وارد کشور میشوند، ازجمله گندم، جو، ذرت، آهنآلات و کالاهای مصرفی، برای جابهجایی به کشتی نیاز دارند؛ بنابراین اختلال در تردد کشتیها میتواند طیف گستردهای از زنجیره تأمین کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
جبلعلی؛ مسیر مهمی که برای ایران مسدود شده است
دانشمند با اشاره به نقش بندر جبلعلی در تجارت خارجی ایران اظهار کرد: بخش قابلتوجهی از کانتینرهای موردنیاز ایران در گذشته از طریق بندر جبلعلی جابهجا و سپس وارد کشور میشد، اما در شرایط فعلی این مسیر عملاً برای تجارت ایران بسته شده است.
وی افزود: این محدودیت، در کنار افزایش نرخ حمل و بیمه، فشار مضاعفی بر تجارت خارجی کشور وارد کرده و ضرورت استفاده از مسیرهای جایگزین و ایجاد راهکارهای پایدار برای تداوم جریان کالا را بیش از گذشته نمایان کرده است.
تداوم اختلال در حمل دریایی و فشار بر زنجیره تأمین
درمجموع، افزایش ریسک تردد کشتیها، رشد چندبرابری نرخ حمل، افزایش هزینه بیمه و محدود شدن مسیرهای سنتی ورود کالا، شرایط حملونقل دریایی ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. ادامه این وضعیت میتواند هزینه واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه را افزایش دهد و فشار بیشتری بر زنجیره تأمین و قیمت تمامشده کالاها وارد کند.
