واردات حداقل ۱.۴ میلیون تن برنج؛ چالش تأمین ارز و امنیت غذایی

برنج، یکی از اقلام اصلی سبد غذایی ایرانیان، همواره نقشی حیاتی در امنیت غذایی کشور ایفا کرده است. با وجود تولید داخلی در استان‌های شمالی، نیاز بازار سالانه بیش از ظرفیت تولید است و واردات این محصول به یک ضرورت تبدیل شده است. بااین‌حال، واردات برنج همواره در نقطه تلاقی میان حمایت از کشاورز داخلی، کنترل قیمت‌ها و تأمین نیاز مصرف‌کننده قرار دارد؛ موضوعی که نیازمند سیاست‌گذاری هوشمند و متعادل در شرایط ناپایدار اقتصادی و اقلیمی است.

مجیدرضا خاکی، دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران در گفت‌وگو با نگاشته با اشاره به وضعیت تأمین این کالای اساسی، مهم‌ترین مانع موجود را طولانی شدن روند تخصیص و تأمین ارز دانست و گفت: این مسئله موجب کندی ترخیص محموله‌های رسیده و حتی تردید تأمین‌کنندگان خارجی برای ارسال بارهای جدید شده است؛ بنابراین هرگونه وقفه در جریان واردات برنج، زمینه‌ساز نوسان قیمت و فشار مضاعف بر مصرف‌کنندگان خواهد بود که امیدواریم این مسئله، با تدبیر فوری مسئولان مورد بررسی قرار بگیرد.

به گفته دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران، دیگر چالش واردات بیش‌برآوردی از تولید بود که در سال گذشته رخ داد و موجب انحراف در برنامه‌ریزی واردات شد. البته هرچند؛ در سال جاری رویکرد واقع‌بینانه موردتوجه قرار گرفته و ارقام اعلام‌شده با واقعیت‌های کشور تطابق بیشتری دارد.

ترخیص 550 هزار تن برنج تا پایان مرداد

خاکی در ادامه با اشاره به برآورد تولید داخلی امسال در بازه ۱.۶ تا ۱.۸ میلیون تن و نیاز مصرفی کشور در حدود ۳.۲ میلیون تن گفت: واردات حداقل ۱.۴ میلیون تن برنج برای پوشش کسری تقاضا اجتناب‌ناپذیر است. از ابتدای سال تا روزهای پایانی مردادماه حدود ۵۵۰ هزار تن برنج سفید ترخیص شده و حدود ۱۰۰ هزارتن دیگر نیز در حال ترخیص است. ازاین‌رو انتظار می‌رود روند کاهشی قیمت‌ها همزمان با آغاز فصل برداشت برنج ایرانی تداوم یابد. ضمن این‌که واردات بیش از نیاز نیز مانند اتفاقی که در سال ۱۴۰۱ رخ داد، می‌تواند رکود و اثرگذاری نامطلوب بر بازار برنج ایرانی ایجاد کند.

خاکی ضمن ارزیابی سیاست‌های اخیر دولت در حوزه واردات برنج، لغو ممنوعیت فصلی واردات را اقدامی منطقی و کارشناسی خواند که در آستانه ماه‌های پُرمصرف، نقش مؤثری در تأمین بازار ایفا کرده است.

وی با تأکید بر این‌که این تصمیم زمانی می‌تواند اثرگذاری کامل داشته باشد که با تخصیص به‌موقع ارز همراه شود، افزود: اصلاح ساختارهای بنیادین همچون حذف ارز ترجیحی و برداشتن محدویت‌های دستوری، بازار را رقابتی‌تر و متعادل‌تر خواهد کرد.

علت کاهش صرفه اقتصادی واردات برنج پاکستانی

دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران با اشاره به بازار جهانی، ثبات نسبی قیمت برنج هندی را یادآور شد و گفت: نرخ برنج پاکستانی در ماه‌های اخیر افزایش یافته و فاصله میان ارزش رسمی و واقعی آن، صرفه اقتصادی واردات این محصول را کاهش داده است.

خاکی ضمن بیان این‌که اصلاح سیاست‌ها در این بخش برای جلوگیری از اختلال در جریان تأمین ضروری است، تغییرات اقلیمی در کشورهای تولیدکننده، سیاست‌های صادراتی و در کنار نرخ ارز واردات و چگونگی تخصیص ارز را از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر چشم‌انداز واردات در سال‌های آینده دانست.

حساسیت و دقت نظارت بر برنج‌های وارداتی بیشتر است

این مقام تشکلی در ادامه به موضوع کیفیت و استاندارد برنج وارداتی اشاره کرد و افزود: تمام محموله‌هایی که از سوی بخش خصوصی وارد کشور می‌شود، پیش از ترخیص از گمرکات، تحت آزمایش‌های دقیق سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو قرار می‌گیرند و تنها در صورت انطباق با شاخص‌های لازم اجازه ورود به بازار پیدا می‌کنند.

وی همچنین اظهار کرد: درحالی‌که این حساسیت و دقت نظارت برای برنج‌های وارداتی الزامی و مستمر است، در خصوص محصول داخلی چنین فرآیند آزمایشگاهی به شکل فراگیر و نظام‌مند وجود ندارد؛ موضوعی که گاه زمینه ایجاد برداشت‌های نادرست درباره کیفیت را فراهم می‌کند.

خاکی در پایان تأکید کرد: استمرار آرامش در بازار برنج منوط به همکاری هماهنگ تمامی اجزای زنجیره تأمین از دولت و واردکنندگان تا تولیدکنندگان و شبکه توزیع است.

به گفته او، هرگاه ترخیص و تخصیص ارز به‌صورت مستمر و مدیریت‌شده انجام شود و سیاست‌های تنظیم بازار بر مبنای واقعیت‌های تولید داخلی تدوین گردد، نه کمبودی احساس خواهد شد و نه قیمت‌ها دچار جهش غیرمنطقی خواهند شد.