بندر امیرآباد؛ هاب استراتژیک ترانزیت و واردات کالاهای اساسی ایران
مدیرکل بنادر و دریانوردی امیرآباد مطرح کرد
بازار روغن در ایران طی سالهای اخیر با مجموعهای از چالشهای ساختاری و مدیریتی روبهرو بوده است؛ چالشهایی که از وابستگی شدید کشور به واردات مواد اولیه تا نوسانات ارزی، مداخلات سیاستگذاری، تعدد سامانههای نظارتی و محدودیتهای تجاری را شامل میشود. در کنار این موضوع، سهم بالای واردات در تأمین نیاز کشور موجب شده است کوچکترین تغییر در سیاستهای ارزی و تجاری، بهسرعت بر میزان عرضه، قیمت و دسترسی مصرفکنندگان تأثیر بگذارد.
محمدعلی موسیپور، مدیرکل بنادر و دریانوردی امیرآباد در گفتوگو با نگاشته درباره موقعیت استراتژیک این بندر گفت: امیرآباد بهواسطه دسترسی مستقیم و کوتاه مسیر به بنادر غلاتخیز اوراسیا، بهویژه روسیه و قزاقستان که از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان غلات و نهادههای دامی در جهان هستند، فرصتهای مناسبی برای تأمین و ترانزیت کالاهای اساسی فراهم آورده است.
این نزدیکی، هزینه حمل دریایی را کاهش میدهد و زمان حمل کوتاهتر و تأمین کالاهای اساسی پایدارتر و قابلپیشبینیتر میشود. همچنین بندر امیرآباد به عنوان مسیر جایگزین شمال کشور، وابستگی به یک مسیر واحد مانند بندر امام خمینی (ره) را کاهش داده و تنوعبخشی به مسیرهای وارداتی را ممکن کرده است.
مزیت ژئواکونومیک و درآمد ارزی؛ ماحصل اتصال به کریدورهای شمال-جنوب
موسیپور با اشاره به اینکه اتصال به کریدورهای بینالمللی شمال – جنوب (INSTC)، مسیر چین – قزاقستان – ایران و مسیرهای ترکیبی دریایی – ریلی در خزر، قابلیت ترانزیت کالاهای اوراسیا به خلیج فارس، عراق، افغانستان و سایر کشورهای آسیای غربی را فراهم کرده و مزیت ژئواکونومیک و درآمد ارزی برای کشور ایجاد میکند، گفت: اتصال مستقیم ریلی بندر به شبکه سراسری راهآهن، حملونقل غلات، نهادههای دامی و روغن خوراکی را به تمام کشور تسهیل کرده است.
وی درباره توسعه حمل و نقل ترکیبی و کاهش هزینههای لجستیک اظهار کرد: دولت و سازمان بنادر و دریانوردی با توجه به برنامه هفتم توسعه، اقدامات کلیدی برای توسعه حملونقل ترکیبی ریلی – جادهای – دریایی در بندر امیرآباد در نظر گرفتهاند. از جمله این اقدامات میتوان به افزایش سهم بار ریلی، توسعه سکوی ریلی کنار اسکلهها و بازسازی شبکه داخلی بندر برای جابهجایی واگنهای باری اشاره کرد.
همچنین زیرساختهای ذخیرهسازی و پردازش غلات و نهادهها با توسعه سیلوها، انبارهای سرپوشیده و پایانههای مکانیزه غلات در حال ارتقا است. این اقدامات با مشارکت سرمایهگذاری بخش خصوصی انجام میشود تا زمانبندی تخلیه و بارگیری سریعتر شود و دسترسی به بازارها تسهیل گردد.
مدیرکل بنادر و دریانوردی امیرآباد در ادامه به نقش بندر امیرآباد در کریدور شمال – جنوب اشاره کرد و گفت: کریدور شمال – جنوب یک مسیر لجستیکی راهبردی است که هند و خلیج فارس را به روسیه، قفقاز و اروپا متصل میکند. بندر امیرآباد بهعنوان نخستین و بزرگترین بندر شمال کشور با زیرساختهای ریلی – دریایی، حلقه اتصال مستقیم مسیر دریایی اوراسیا به شبکه ریلی ایران است. این بندر هاب دریایی – ریلی کالاهای فله، بهویژه غلات و نهادههای دامی بوده و مسیر حمل ترکیبی شمال را برای کشور ایران از لحاظ استراتژیک حائز اهمیت میکند.
بندر امیرآباد میتواند ترانزیت کالا از کشورهای CIS به بندر عباس و هندوستان و بعکس را تسهیل بخشد که موجب کاهش هزینههای لجستیکی، تسریع تخلیه و توزیع داخلی و تقویت جایگاه ایران به عنوان هاب غذایی منطقه میشود.
ظرفیتهای کلیدی امیرآباد برای تبدیل به مرکز تبادل و فرآوری غلات
تحول امیرآباد از یک بندر وارداتی به مرکز منطقهای (Regional Hub) برای تبادل، پردازش و فرآوری کالاهای اساسی، بر پایه هفت ظرفیت کلیدی تحقق مییابد:
- فاصله کوتاه با روسیه، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان، امکان جریان ثابت و حجیم غلات، خرید و ذخیره و صادرات مجدد را فراهم میکند.
- وجود زیرساختهای تخصصی بندری، اسکلههای کالاهای فله، تجهیزات تخلیه سریع و عمق مناسب برای کشتیها، این بندر را به پایانه طبیعی کالاهای اساسی تبدیل کرده است.
- توسعه و ذخیرهسازی حجم بالای غلات و نهادهها در سیلوها و انبارها، امکان تجمیع، تفکیک و توزیع محمولهها را به مرکز منطقهای شمال کشور میدهد.
- اتصال کامل ریلی، جادهای و دریایی برای واردات و ترانزیت محصولات.
- ظرفیت تبدیل شدن به مرکز فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در زمینه غلات، خوراک دام و روغن خوراکی.
- امکان تبدیل شدن به مرکز تبادل منطقهای (Trade Hub) با دسترسی همزمان به بازار داخلی و کشورهای
- نقش کلیدی در کریدور شمال–جنوب و تضمین امنیت غذایی منطقه.
برنامهریزی برای افزایش ظرفیت بندر امیرآباد به 10 میلیون تن
موسیپور در پایان درباره چشمانداز ۵ تا ۱۰ سال آینده بندر امیرآباد خاطرنشان کرد: با تکمیل طرحهای توسعهای، افزایش ظرفیت اسمی بندر از ۷.۵ میلیون تن فعلی به ۱۰ میلیون تن و ایجاد زیرساختهای لجستیکی و پسکرانه، بندر امیرآباد میتواند به هاب مرکزی غلات و کالاهای اساسی ایران و منطقه تبدیل شود. این بندر به پل لجستیکی شمال–جنوب بدل شده و قادر خواهد بود پس از فرآوری یا انبارش، کالاها را به بازارهای منطقه صادر یا ترانزیت کند. در نتیجه، امیرآباد طی ۵ تا ۱۰ سال آینده به یکی از ستونهای اصلی تأمین و لجستیک غلات و کالاهای اساسی در ایران تبدیل خواهد شد و نقش هاب صادرات و ترانزیت منطقهای را ایفا خواهد کرد.
