حذف ارز ترجیحی، صنعت روغن را وارد عصر جدیدی از رقابت و چالشهای نقدینگی کرد
داوود فداکار در گفتوگوی اختصاصی با نگاشته
صنعت روغن نباتی کشور طی سالهای اخیر همزمان با حذف ارز ترجیحی، نوسانات ارزی، محدودیتهای تجاری و افزایش هزینههای تولید، تحولات گستردهای را تجربه کرده است. در چنین وضعیتی، تأمین پایدار روغن خام، دانههای روغنی و حفظ سرمایه در گردش به مهمترین دغدغه فعالان این صنعت تبدیل شده است.
داوود فداکار، مدیرعامل شرکت فرآوری روغنهای نباتی گلبهار جاده ابریشم در گفتوگوی اختصاصی با نگاشته ضمن تشریح مهمترین چالشهای صنعت روغن، از تأثیر حذف ارز ترجیحی، وضعیت تأمین مواد اولیه، راهکارهای مدیریت ریسک و برنامههای توسعهای این مجموعه سخن گفت.
حذف ارز ترجیحی؛ آغاز چالش نقدینگی
فداکار با اشاره به آثار حذف ارز ترجیحی در صنعت روغن اظهار کرد: حذف ارز ترجیحی در صنعت روغن با تغییرات ساختاری عمیقی همراه بوده است. این سیاست اگرچه موجب حذف قاچاق روغن شد، اما همزمان افزایش شدید نیاز به نقدینگی و چالشهای تأمین سرمایه در گردش را برای کارخانههای تصفیه روغن به همراه داشت.
وی افزود: پیش از حذف ارز ترجیحی، کارخانهها تنها بخشی از هزینه مواد اولیه را پیش از تحویل، پرداخت میکردند، اما اکنون برای واردات و ترخیص دانههای روغنی و روغن خام، تأمین صددرصدی وجه نقد قبل از بارگیری و تخلیه کشتی در مقصد الزامی است؛ موضوعی که فشار سنگینی بر سرمایه در گردش واحدهای تولیدی وارد کرده است.
مدیرعامل گلبهار ادامه داد: واقعی شدن قیمتها موجب شد پدیده قاچاق سازمانیافته روغن که پیشتر خروج سالانه بیش از ۴۵۰ هزار تن روغن را در پی داشت، عملاً از بین برود و مصرف سرانه نیز به استانداردهای جهانی نزدیکتر شود.
به گفته وی، یکی از مهمترین چالشهای فعلی صنعت، فاصله میان هزینه واقعی تأمین مواد اولیه و قیمتهای مصوب فروش است؛ زیرا با وجود آزادسازی نرخ ارز، همچنان سقف قیمتی برای روغن خوراکی تعیین میشود و این مسئله، حاشیه سود واحدهای تصفیه را کاهش داده است.
مهمترین نقطه آسیب صنعت روغن در شرایط بحران کدام است؟
فداکار صنعت تصفیه و بستهبندی روغن را یکی از زنجیرههای راهبردی کشور دانست که وابستگی بالایی به واردات، نقدینگی و شبکه حملونقل دارد.
وی توضیح داد: بیش از ۹۰ درصد روغن خام و دانههای روغنی موردنیاز کشور از خارج تأمین میشود. با توجه به وضعیت و شرایط موجود، بحرانهای بینالمللی، اختلال در بنادر، محدودیتهای کشتیرانی، انسداد مسیرهای تجاری یا تأخیر در ترخیص کالا میتواند بهسرعت موجب کمبود مواد اولیه و کاهش ظرفیت تولید شود.
بحران بستهبندی؛ چالشی کمتر دیدهشده اما حیاتی
به گفته مدیرعامل گلبهار، یکی دیگر از چالشهای مهم این صنعت، وابستگی به مواد اولیه بستهبندی است. تولید بطریهای روغن به گرانول PET و بستهبندیهای فلزی به ورق فولادی وابسته است. هرگونه اختلال در صنایع پتروشیمی یا فولاد میتواند زنجیره بستهبندی را با مشکل مواجه سازد و عرضه محصول نهایی را مختل کند.
وی همچنین به مشکلات ناشی از قیمتگذاری دستوری اشاره کرد و گفت: در شرایطی که هزینههای حملونقل، دستمزد، قطعات و مواد اولیه بهطور مستمر افزایش مییابد، تثبیت قیمت فروش موجب کاهش سودآوری تولیدکنندگان میشود.
فداکار محدودیتهای ارزی و کمبود سرمایه در گردش را از دیگر موانع مهم صنعت دانست و افزود: تأمین روغن خام نیازمند منابع مالی گسترده و تخصیص بهموقع ارز است. هرگونه تأخیر در این فرآیند، روند تولید را با مشکل مواجه میکند.
وی در ادامه، اختلال در شبکه لجستیک و حملونقل را نیز از تهدیدهای جدی این صنعت برشمرد و گفت: حتی در صورت تأمین مواد اولیه و تولید محصول، هرگونه مشکل در حملونقل میتواند فرآیند توزیع را مختل کند و موجب کمبودهای مقطعی در بازار شود.
راهکار گلبهار برای مدیریت ریسک تأمین مواد اولیه
فداکار درباره سیاستهای این مجموعه برای مدیریت ریسک تأمین مواد اولیه اظهار کرد: شرکت گلبهار برای پایداری زنجیره تأمین، مجموعهای از راهکارهای عملیاتی را در دستور کار قرار داده است.
وی توسعه کشت داخلی دانههای روغنی از طریق همکاری با کشاورزان و حمایت از کشت محصولاتی مانند کلزا را یکی از این اقدامات عنوان کرد.
همچنین تنوعبخشی به تأمینکنندگان خارجی و استفاده از مبادی مختلف وارداتی نیز از دیگر سیاستهای شرکت برای کاهش ریسک ناشی از تحریمها و محدودیتهای ارزی است.
مدیرعامل گلبهار در ادامه به ذخیرهسازی استراتژیک دانههای روغنی و روغن خام در دورههای ثبات نسبی قیمتهای جهانی اشاره کرد و یادآور شد: این اقدام به ما کمک میکند در زمان نوسانات بازار، ثبات بیشتری در تأمین مواد اولیه داشته باشیم.
وی مدیریت نقدینگی، استفاده از ظرفیتهای مالی موجود و برنامهریزی برای تأمین بهموقع ارز را نیز از دیگر ابزارهای شرکت برای حفظ پایداری تولید برشمرد.
روغنهای تخصصی، شورتنینگ و مارگارین ؛ قلب بازار B2B گلبهار
فداکار در تشریح فعالیتهای تخصصی شرکت گلبهار گفت: شرکتهای گلبهار جاده ابریشم بهعنوان سایت تصفیه و بستهبندی روغنهای خوراکی گروه افرا، عمدتاً در حوزه تولید روغنهای تخصصی B2B و محصولات صنف و صنعت که با برندهای گل پونه، قنادباشی و ماهان عرضه می شوند، فعالیت میکنند.
وی افزود: این مجموعه انواع روغنهای فرمولهشده، روغنهای تخصصی صنایع غذایی، شورتنینگ و مارگارین را در اوزان مختلف و بهصورت بستهبندی و فله تولید میکند. همچنین دسترسی مستقیم گروه افرا به سایت روغنکشی و تولید روغن خام، یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی این مجموعه محسوب میشود؛ زیرا امکان دسترسی پایدار به روغن تصفیهشده باکیفیت را فراهم کرده است.
این فعال حوزه صنعت روغن ادامه داد: محصولات B2B گلبهار با هدف دستیابی به بالاترین عملکرد، کمترین میزان اسیدهای چرب اشباع و ترانس و بیشترین کارایی در فرآیند تولید مشتریان طراحی و تولید میشوند.
وی خاطرنشان کرد: این شرکت توانایی تولید فرمولاسیونهای اختصاصی و سفارشی برای صنایع مختلف را دارد و در حال حاضر انواع کدهای شورتنینگ ویژه صنایع شیرینی و شکلات، کیک، بیسکویت، ویفر و همچنین انواع مارگارین را متناسب با نیاز هر مشتری تولید میکند.
مدیرعامل شرکت فرآوری روغنهای نباتی گلبهار جاده ابریشم تأکید کرد: ظرفیت تولید محصولات B2B گروه افرا در سطح کشور جزء بالاترین ظرفیتها است و الزامات کیفی سازمان غذا و دارو، استاندارد و همچنین استانداردهای بینالمللی در بالاترین سطح در این مجموعه رعایت میشود.
حرکت به سمت بازار مصرف خانوار و توسعه برندهای FMCG
فداکار درباره برنامههای توسعهای شرکت تصریح کرد: نوسازی خطوط تولید، ارتقای فناوری، افزایش بهرهوری، کاهش ضایعات و توسعه ظرفیت تولید از مهمترین برنامههای راهبردی شرکت در سالهای آینده است.
وی توضیح داد: در کنار حفظ جایگاه قدرتمند گلبهار در بازار صنف و صنعت، ورود جدیتر به بازار مصرف خانوار و توسعه فعالیت در حوزه کالاهای تندمصرف یا FMCG نیز در دستور کار قرار دارد.
همچنین استفاده از ظرفیتهای تولیدی موجود و اجرای برنامههای برندینگ میتواند زمینه حضور پررنگتر محصولات شرکت در بازار مصرف نهایی را فراهم کند.
گلبهار؛ بازیگری اثرگذار در زنجیره ارزش روغن کشور
شرکت فرآوری روغنهای نباتی گلبهار جاده ابریشم یکی از زیرمجموعههای گروه افرا است؛ مجموعهای که از اوایل دهه ۱۳۷۰ در زنجیره ارزش غلات، دانههای روغنی و شکر خام از تأمین و روغنکشی تا تصفیه، فرآوری، بستهبندی، توزیع و فروش فعالیت میکند.
گلبهار بهعنوان سایت تخصصی تصفیه و بستهبندی روغنهای خوراکی گروه افرا در شهرک صنعتی ایوانکی استان تهران مستقر بوده و با ظرفیت تولید حدود ۲۵۰ تن در روز فعالیت میکند. این مجموعه با سرمایهگذاری حدود ۶۰۰ میلیارد تومانی و اشتغالزایی مستقیم برای بیش از ۱۵۰ نفر، یکی از بازیگران مهم بازار روغنهای تخصصی صنف و صنعت کشور به شمار میرود.
ازجمله افتخارات این شرکت میتوان به این عناوین اشاره کرد: واحد نمونه بهرهور در سال ۱۳۸۷، دریافت لوح تقدیر جشنواره تولیدکنندگان جوان در سال ۱۳۸۸، کسب عنوان صادرکننده نمونه استان در سال ۱۳۸۹ و دریافت جایزه علمی هفتمین جشنواره دکتر هدایت در سال ۱۳۹۲.
