لزوم حذف ارزش‌افزوده برای تضمین دسترسی به ماکارونی و رفع موانع صادراتی

صنعت ماکارونی یکی از بخش‌های مهم صنایع غذایی کشور است که طی سال‌های اخیر به‌واسطه توسعه فناوری و افزایش تقاضا، رشد قابل‌توجهی داشته است. ماکارونی به دلیل قیمت مناسب، ارزش غذایی و سهولت مصرف، به کالایی ثابت و اقتصادی در سبد خانوار تبدیل شده و با افزایش قیمت گوشت، برنج و حبوبات، مصرف آن روندی صعودی پیدا کرده است.

ایران از تولیدکنندگان بزرگ منطقه محسوب می‌شود و بخشی از محصولات خود را به کشورهای همسایه و بازارهای آسیایی و آفریقایی صادر می‌کند. بااین‌حال، صنعت با چالش‌هایی مانند نوسان قیمت گندم، مواد بسته‌بندی، تغییرات نرخ ارز و مقررات گمرکی مواجه است.

 رسول مژده شفق، مشاور و سخنگوی انجمن صنفی کارخانه‌های ماکارونی ایران در گفت‌وگو با نگاشته درباره چالش‌های این صنعت گفت: اصلی‌ترین چالشی که نه‌تنها صنعت ماکارونی، بلکه اکثر واحدهای صنعتی و تولیدی با آن مواجه هستند، بی‌ثباتی و تغییرات پی‌درپی قیمت مواد اولیه مصرفی است. در صنعت ماکارونی دو گروه مواد اولیه وجود دارد که اصلی‌ترین آن گندم است؛ محصولی که به دلیل انحصار، در اختیار دولت و شرکت بازرگانی دولتی ایران قرار دارد و تولیدکنندگان ناچار به تبعیت از قیمت‌های تعیین‌شده هستند؛ چه درست و چه غلط.

چالش کارخانه‌های ماکارونی با افزایش هزینه‌های تولید

در کنار گندم، سایر هزینه‌های تولید ازجمله مواد بسته‌بندی، کارتن، لیبل، سلفون و همچنین مواد اولیه‌ای نظیر گلوتن و بتاکاروتن با افزایش‌های شدید مواجه شده‌اند. حتی افزایش دستمزد نیز امسال برای نخستین بار با چالشی جدی روبه‌رو شد. با وجود این‌که دولت همه‌ساله نرخ دستمزد را تعیین می‌کند، تورم افسارگسیخته و فشار سنگین هزینه‌ها بر خانوار و قشر حقوق‌بگیر موجب شد بسیاری از کارکنان بخش تولید نتوانند با سطح فعلی دستمزدها ادامه دهند و خواستار اصلاح آن شوند. به همین دلیل، بسیاری از واحدهای تولیدی علاوه بر افزایش سنواتی سالانه، در نیمه دوم سال نیز حقوق‌ کارکنان خود را  حداقل حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داده‌اند.

افزایش 140 هزار تومانی قیمت سلفون

شفق ادامه داد: یکی از نمونه‌های بارز این افزایش‌ها، قیمت سلفون است. روزی که قیمت‌ها برای ارائه به سازمان حمایت از مصرف‌کننده محاسبه شد، هر کیلو سلفون ۲۲۰ هزار تومان بود؛ اما اکنون به ۳۶۰ هزار تومان رسیده و این افزایش همچنان ادامه دارد. در بسیاری از مواد اولیه، افزایش قیمت هفتگی صورت می‌گیرد.

به‌طورمثال چنانچه فرآیند تفاهم با سازمان حمایت دو ماه زمان ببرد؛ در این بازه زمانی، تمامی آنالیزهای قیمتی ارائه‌شده دچار تغییر می‌شود؛ بنابراین بی‌ثباتی و نوسان مداوم قیمت مواد اولیه به مهم‌ترین مشکل این صنعت تبدیل شده است.

وی با اشاره به این‌که با تداوم این روند، ادامه تولید ممکن نیست و دولت باید چاره‌ای بیندیشد، گفت: در شرایطی که قیمت دلار در هر ساعت افزایش می‌یابد، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان اعمال می‌شود، البته همان‌طور که می‌دانید این افزایش قیمت دلار، بیشتر جنبه روانی دارد و واقعی نیست.

آفات یارانه 4700 تومانی گندم برای صنعت ماکارونی

سخنگوی انجمن صنفی کارخانه‌های ماکارونی ایران ادامه داد: در حال حاضر دولت گندم را برای صنعت ماکارونی با نرخ ۱۷ هزار تومان عرضه می‌کند، اما قیمت خرید تضمینی گندم از کشاورز برای سال آینده ۲۷ تا ۲۹ هزار تومان اعلام شده است. فعالان صنعت همچنان اصرار دارند که دولت قیمت تمام‌شده واقعی گندم را به صنعت ارائه کند تا تولید بر اساس هزینه‌های واقعی تنظیم شود و یارانه اصلی ۴۷۰۰ تومانی برای هر کیلو گندم در سال جاری مشکلاتی در فرآیند قیمت‌گذاری ایجاد نکند.

افزایش مصرف ماکارونی در کشور با گران شدن برنج

شفق با اشاره به این‌که ماکارونی همواره غذای جایگزین در برابر افزایش قیمت گوشت، حبوبات و تخم‌مرغ بوده، گفت: اکنون با افزایش افسارگسیخته قیمت این اقلام، ماکارونی بیش از گذشته تقاضا پیدا کرده است. به‌عنوان نمونه، خانواده‌ای که پیش‌تر هفته‌ای یک‌بار ماکارونی مصرف می‌کرد، اکنون مصرفش به سه وعده در هفته رسیده است. با رسیدن قیمت برنج ایرانی به حدود ۴۰۰ هزار تومان، این محصول از سبد بسیاری از خانوارها در حال حذف شدن است و ماکارونی جایگزین آن شده است.

لذا یکی از پیشنهاد‌های فعالان برای مقابله با کاهش توان خرید مصرف‌کنندگان، تعدیل یا حذف ارزش‌افزوده ماکارونی است؛ مشابه اقدامی که دولت برای کالاهایی چون تن ماهی و آجیل – که ازنظر ضریب امنیت غذایی در جایگاهی پایین‌تر از ماکارونی قرار دارند – انجام داده است چراکه ماکارونی کالایی بس مهم‌تر است که در سبد غذایی خانوار قرار دارد و باید موردحمایت قرار گیرد.

در کنار این مسائل، تغییرات مداوم نرخ ارز، مقررات گمرکی و ضوابط سازمان توسعه تجارت در خصوص تعیین زمان محدود برای حذف کارت‌های بازرگانی یک بار مصرف نیز مشکلات زیادی را در بخش صادرات ماکارونی کرده است. این در حالی است که موضوع حذف کارت‌های بازرگانی یک بار مصرف در زمان محدود تعیین شده نیاز به بررسی کارشناسی دارد و می‌تواند مشکل‌آفرین باشد. البته در بلند مدت نیز می‌تواند راهگشا باشد.