انحصار گندم؛ چالش کیفیت و قیمت‌گذاری آرد در صنعت آرد ایران

در شرایطی که کارخانجات آرد، به‌عنوان یکی از حلقه‌های کلیدی در زنجیره تأمین امنیت غذایی کشور شناخته می‌شوند، این واحدهای صنعتی با چالش‌های متعددی مواجه هستند که ادامه فعالیت آن‌ها را با تهدید جدی روبرو کرده است.

محمدرضا رضائی، عضو هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آرد تجارت در گفت‌وگو با نگاشته درباره معضلات آردسازان گفت:

یکی از مهم‌ترین معضلات این صنعت، انحصار کامل دولت در تأمین گندم به‌عنوان ماده اولیه اصلی است. کارخانجات آرد هیچ‌گونه اختیار و انتخابی در زمینه نوع، کیفیت یا زمان تحویل گندم ندارند. این محدودیت نه تنها بر کیفیت نهایی آرد تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه امکان رقابت‌پذیری و بهبود فرآیندهای تولید را نیز از کارخانه‌ها سلب کرده است.

وی ادامه داد: تورم فزاینده و افزایش شدید هزینه‌های تولید، در شرایطی که حمایت‌های مالی دولت ناکافی یا غیرموثر بوده، بسیاری از کارخانه‌ها را در آستانه تعطیلی یا کاهش ظرفیت قرار داده است. همچنین قطعی‌های مکرر برق، فرسودگی تجهیزات و عدم امکان به‌روزرسانی فناوری‌های تولید نیز فشار مضاعفی بر این واحدهای تولیدی وارد کرده است.

علاوه بر این، حفظ نیروی انسانی متخصص به دلیل عدم تطابق دستمزدها با واقعیت‌های اقتصادی، به یکی از دغدغه‌های اصلی مدیران صنعت تبدیل شده است.

خسارت‌های مضاعف برای کارخانجات با کیفیت پایین گندم‌های ورودی

وی در ادامه با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از گندم‌های امانی تخصیصی به کارخانه‌ها، دارای ضایعاتی نظیر خاک، کاه، و ناخالصی‌های دیگر هستند، گفت: این ضایعات مستقیماً باعث کاهش بازده تولید و افزایش زیان‌دهی می‌شود. سلامت دانه‌ها، از جمله چروکیدگی و پلاسیدگی، نیز یکی دیگر از عوامل کاهش کیفیت آرد است. بنابراین لزوم بررسی دقیق افت مفید و غیرمفید و اجرای نظام‌های نظارتی دقیق در این زمینه، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر به شمار می‌رود.

قیمت‌گذاری دستوری؛ عاملی بازدارنده در توسعه و پایداری صنعت آرد

مهندس رضایی قیمت‌گذاری دستوری و غیرمنطقی آرد را یکی دیگر از چالش‌های اساسی صنعت دانست و افزود: از سال 92 تاکنون قیمت آرد ثابت بوده و سایر هزینه‌های تاثیرگذار در این صنعت افزایش داشته است. لذا این نحوه قیمت‌گذاری هیچ‌گونه تناسبی با هزینه‌های تولید ندارد. بنابراین ادامه این روند می‌تواند به ورشکستگی گسترده در صنعت آرد، کاهش ظرفیت تولید داخلی، وابستگی به واردات و در نهایت افزایش قیمت نان و سایر اقلام اساسی منجر شود.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه کارخانجات آرد در خط مقدم تأمین امنیت غذایی کشور به‌ویژه در شرایط بحران و جنگ قرار دارند، ضرورت دارد دولت با تدوین و اجرای برنامه‌های پدافند غیرعامل، ارتقاء تاب‌آوری زیرساخت‌ها و مدیریت ریسک در حوزه آرد و نان، حمایت‌های لازم را از این بخش راهبردی به‌عمل آورد.

مهندس رضایی در پایان خاطرنشان کرد: کارخانجات آرد کشور خواستار آزادسازی واردات گندم و تخصیص ارز مناسب برای این منظور هستند. در صورت فراهم شدن امکان واردات گندم با کیفیت، نه تنها کیفیت آردهای تولیدی ارتقا خواهد یافت، بلکه رقابت سالم میان تولیدکنندگان و بهبود شاخص‌های بهره‌وری نیز امکان‌پذیر خواهد شد.