مکانیسم ماشه و تجارت ایران-ترکیه؛ تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های مرزی و بخش خصوصی

تجارت میان ایران و ترکیه یکی از مهم‌ترین محورهای اقتصادی منطقه‌ای به شمار می‌رود و نقشی کلیدی در تقویت روابط تجاری و اقتصادی دو کشور ایفا می‌کند. با وجود همسایگی جغرافیایی و ظرفیت‌های قابل توجه در حوزه‌های انرژی، کشاورزی، صنایع غذایی و کالاهای مصرفی، حجم مبادلات تجاری بین ایران و ترکیه طی سال‌های اخیر نوسانات متعددی را تجربه کرده است.

ترکیه به عنوان یک پل اقتصادی بین اروپا و خاورمیانه، بازار جذابی برای صادرات ایرانی‌ها محسوب می‌شود و همزمان، ایران به دلیل منابع انرژی و بازار مصرف گسترده، شریک مهمی برای ترکیه است.

با این حال، تجارت دو کشور با چالش‌هایی از جمله تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی، تفاوت‌های مقررات گمرکی و نوسانات نرخ ارز مواجه است که بر روند صادرات و واردات تأثیرگذار بوده و نیازمند راهکارهای بلندمدت برای بهبود سازوکارهای تجاری و توسعه همکاری‌های اقتصادی است.

به گفته مهرداد سعادت، رئیس اتاق مشترک ایران و ترکیه در تجارت ایران با ترکیه سرمایه‌گذاری‌های زیادی انجام نداده‌ایم، لذا اجرای مکانیسم ماشه نمی‌تواند چندان بر تجارت ما با این کشور اثرگذار باشد.

مرز ۵۶۰ کیلومتری ایران و ترکیه؛ فرصتی که هنوز به ظرفیت کامل نرسیده است

وی افزود: اگر نگاه مثبت و ویژه‌ای به «مرز» داشته باشیم، مرز به فرصت تبدیل می‌شود و اگر اهمیت ندهیم، تهدیدی برای ما خواهد بود. در استان آذربایجان شرقی 560 کیلومتر مرز مشترک با کشور ترکیه داریم که رقم قابل‌توجهی است. سه گذرگاه رسمی داریم که متأسفانه علیرغم تمام پیگیری‌ها و تلاش‌های منطقه‌ای و ملی، هنوز به حد ایده‌آل نرسیده‌ایم، به نحوی که مرزنشینان ما بتوانند از این فرصت استفاده کنند.

وی با اشاره به اینکه متأسفانه بخش خصوصی جدی گرفته نمی‌شود، گفت: اگر به اتاق‌های مشترک فضا داده شود نتایج خوبی خواهیم داشت. این باید از اتاق ایران شروع شود. ما باید اول خودمان، خودمان را جدی بگیریم و بعد انتظار داشته باشیم که دولت، حاکمیت به سراغ اتاق‌های مشترک بیاید.

اعتماد به بخش خصوصی در ترکیه، کلید موفقیت صادرات ۳۹۵ میلیارد دلاری

وی راه برون‌رفت از این مسائل را اعتماد به بخش خصوصی دانست و افزود:  هر جا که کار را به بخش خصوصی سپرده‌اند، نتیجه داده است. بدون هیچ چشم‌داشتی کارها را انجام می‌دهیم و این پتانسیل در کارهای بزرگ‌تر هم هست. می‌توانیم از تجربیات کشورهای موفق هم استفاده کنیم. به‌عنوان مثال کشور ترکیه در نظر دارد جشن پیروزی صادرات 395 میلیارد دلاری‌اش را برگزار کند. کارهای مربوط به 85 درصد این رقم را بخش خصوصی ترکیه انجام داده است. ترکیه به معنی واقعی کلمه به بخش خصوصی خود اعتماد کرده است.

۱۰ میلیارد دلار صادرات بخش خصوصی؛ در مسیر پرپیچ‌وخم بازگشت ارز

سعادت ادامه داد: در کشور ما کل تجارت بخش خصوصی 10 میلیارد دلار است. این 10 میلیارد دلار به چه درد بانک مرکزی می‌خورد که این‌همه بخشنامه و دستورالعمل برای بازگشت این 10 میلیارد دلار صادر کرده است. بنده مطمئن هستم و به‌عنوان یک تولیدکننده و صادرکننده عرض می‌کنم که امکان ندارد ما صادراتی انجام دهیم و پولش را به کشور بازنگردانیم.

وی افزود: اگر موانع داخلی مانند رفع تعهد ارزی را از سر راه بخش خصوصی بردارند، همین 10 میلیارد دلار را طی یک سال دو برابر خواهیم کرد. همه می‌خواهیم بیشتر تجارت کنیم ولی موانع اجازه نمی‌دهد. موانع را بردارید و به بخش خصوصی اعتماد کنیدمشکل کشور ما این است که بین حرف و عمل فاصله زیاد است. همه حرف‌های خوب می‌زنیم ولی در وقت عمل، جای کار دارد.