صنعت روغنکشی ایران و چالشهای واردات دانههای روغنی در بحران تخصیص ارز
مدیرعامل شرکت روغن طلایی نیشابور مطرح کرد
صنعت روغنکشی در ایران، با وجود پتانسیل بالا و سرمایهگذاریهای قابل توجه، همواره با چالشهای متعددی دست و پنجه نرم کرده است. از مسائل مربوط به واردات بیرویه و عدم حمایت کافی از تولید داخلی گرفته تا مشکلات ناشی از تخصیص ارز و فرآیندهای گمرکی، این صنعت با موانعی روبهرو بوده که نه تنها تولیدکنندگان بلکه کل زنجیره تامین و مصرفکنندگان را تحت تاثیر قرار داده است. بررسی دقیق این چالشها و ارائه راهکارهای عملی میتواند به رونق و توسعه پایدار این صنعت حیاتی کمک کند.
در همین راستا با مهندس فخرایی، مدیرعامل شرکت روغن طلایی نیشابور بهعنوان یکی از بزرگترین شرکتهای روغنکشی شمال شرق کشور با ظرفیت 650 تن در روز به گفتوگو پرداختیم.
فخرایی در ابتدا به مقوله واردات کنجاله سویا پرداخت و گفت: با توجه به ظرفیت بالای روغنکشی در کشور و سرمایهگذاریهای صورت گرفته در این بخش، واردات بیرویه کنجاله سویا باید متوقف شود و شرکت پشتیبانی امور دام برای تامین ذخایر استراتژیک اقدام به واردات کند.
واردات 400 درصدی مازاد بر نیاز کشور در صنعت روغنکشی
فخرایی با انتقاد از عدم برنامهریزی صحیح در کشور در بخش تولید و واردات کنجاله و دانههای روغنی گفت: متاسفانه سال گذشته صنعت روغنکشی با واردات 400 درصدی مازاد بر نیاز کشور مواجه شد که بخش عمده آن ناشی از تهاترها بوده که منجر به قیمتهای غیرمنطقی و آسیب به صنعت و سرمایه ملی گردید.
این در حالی است که محموله خریداری شده توسط واحدهای واردکننده و تولیدی به دلیل مشکلات تخصیص ارز، موازیکاریهای اداری، تاخیر در ترخیص محمولهها با آسیب روبهرو میشود چراکه نگهداری دانه در شرایط آب و هوایی بنادر دشوار است و ممکن است بار ترخیص شده از بندر دچار آسیب شده باشد. بنابراین عدم برنامهریزی صحیح در کشور، با وجود سرمایهگذاریهای کلان، باعث شده تا کارخانجات نتوانند نیاز داخلی کشور به کنجاله و روغن را تامین کنند و امکان آسیب به محمولههای انبار شده در بنادر نیز افزایش مییابد.
وی با اشاره به اینکه فعالان صنعت روغنکشی از عدم حمایتها و تداوم مشکلات گلایه دارند، گفت: در سال 1404 نیز هنوز برنامهای برای ثبت سفارش کارخانجات وجود ندارد و همچنان درخواستها بدون موافقت باقی مانده است.
عدم توجه به کارخانجات تصفیه روغن در سیستم ثبت سفارش
فخرایی با تاکید بر اینکه تعادل در بازار دانه و کنجاله نیازمند این است که برنامهریزی برای واردات بر اساس تولید و مصرف داخلی صورت بگیرد، گفت: یکی از انتقادات وارده به سیستم ثبت سفارشها این است که این سیستم بر اساس سابقه واردات تعریف شده است و جایگاهی برای تولیدکننده و یا کارخانجات تصفیه روغن در نظر گرفته نشده است. علاوه بر این، اولویتی نیز برای ثبت سفارشها مشخص نشده و فقط با توجه به تحریمها و اقتضای روز، شرکتهای تهاتری را در اولویت قرار دادهاند که این موضوع با پیامدهای منفی همراه است چراکه به شرکتهای تهاتری فقط برای واردات تعیین تکلیف شده است و میزان و تناژ آن را مشخص نکردهاند. این در حالی است که شرکتهای تولیدکننده و واردکننده با این وضعیت حتی قادر نیستند به اندازه میزان ثبت سفارش خود، کالا تحویل بگیرند.
فروش ثبت سفارشها؛ معضلی برای بازار غلات
وی در ادامه با انتقاد از اینکه بسیاری از ثبت سفارشها واقعی نیست، گفت: متاسفانه شاهدیم که برخی، ثبت سفارشها را میفروشند که این موضوع هزینه مضاعفی را به واردکنندگان اصلی وارد میکند. این در حالی است که به آسانی میتوان با برنامهریزی درست، تعیین سهمیه عادلانه و گرفتن ضمانت از واردکنندگان اصلی و شرکتهای تهاتری در صورتی که هرکدام از واردکنندگان به میزان مشخص شده اقدام به واردات نکردند، جریمههایی را لحاظ کرد. به هر دلیلی امکان واردات آنها فراهم نشده
فخرایی درباره بهترین زمان برای ورود به بازارهای جهانی جهت خرید غلات مورد نیاز کشور گفت: فصل برداشت بهترین زمان برای خرید با قیمت و کیفیت مناسب است. از سوی دیگر، درصورتی که واردات غلات از کشورهای مختلف با اقلیمهای متفاوت صورت بگیرد، از ایجاد انحصار نیز جلوگیری میشود.
ایجاد رقابت سالم در واردات نهاده با حذف ارز خاص
وی در پایان با انتقاد از محدودیتهای تخصیص ارز اظهار کرد: متاسفانه محدودیتهای تخصیص ارز منجر به ایجاد جذابیتهای غیر رقابتی برای برخی از کالاها شده است. در این شرایط، با حذف یک ارز خاص، ضمن ایجاد رقابت سالم از هزینههای دولت نیز کاسته میشود. همچنین مشکلات دیگر همچون تاخیر در تخصیص ارز، نگهداری طولانی مدت کالا در گمرکات و بنادر و فساد کالا کاهش مییابد.
