اقتصادیداخلیشماره 50یادداشت

یکسان سازی ارز و فراز و فرودهای آن در ایران

یادداشتی از مهراد عباد، عضو اتاق بازرگانی تهران

موضوع چند نرخی بودن ارز از همان ابتدا که دولت آقای روحانی تصمیم به اجرایی کردن آن گرفت محل مناقشه دولت با بخش خصوصی مخصوصا اتاق های بازرگانی بوده است. طی 40سال اخیر تجربه نشان داده که هرکجا کالا یا خدماتی دو نرخی و یا چند نرخی بوده محل ایجاد فساد و امضای طلایی شده. نرخ 000/42 ریال دلار که توسط هیات دولت مصوب شد نرخی بود که ظاهرا فکر کارشناسی پشت آن نبوده و درجلسه هیات دولت هرکسی نرخی را اعلام کرده و در نهایت رئیس جمهور عدد 000/42 ریال را تائید کرده اند.

یکسان سازی ارز و فراز و فرودهای آن در ایران

 

این عدد در آن هنگام به این علت اعلام شد تا جلوی رشد بی رویه نرخ دلار گرفته شود که در عمل به صورت مسکن عمل کرد و در کوتاه مدت قیمت موقتا کاهش پیدا کرد.

باید ایمان بیاوریم که نرخ های دستوری هیچ گاه گره از کار اقتصاد بیمار باز نمی کند.

بعد از مدتی مشخص شد که مبالغ زیادی از این نرخ های ارز ارزان نصیب کسانی شده که به واقع وارد کننده کالایی نبوده اند و بدین ترتیب پول بیت المال حیف و میل شود.

علاوه بر آن به خاطر کارشناسی نبودن این طرح، نرخ 000/42 ریال به کالاهایی تعلق گرفت که باعث ضرر تولید کننده داخلی شد.

به عنوان مثال دارو، شرکتی که دارو وارد می کند برای تمام اجزا کالا ارز ارزان دریافت می کند ( برای مقوای جعبه، جعبه پلاستیکی، بسته بندی دارو و خود دارو) ولی تولید کننده داخلی فقط برای مواد اولیه نرخ 000/42 ریال دریافت می کند و برای بقیه باید از دلار آزاد استفاده کند. از این دست مثال زیاد است.

تقریبا در هیچ جای دنیا همچین موضوعی وجود ندارد که ارز چند نرخ داشته باشد.

سرمایه گذار و فروشنده و خریدار خارجی وقتی به دنبال نرخ ارز در ایران هست در موتورهای جستجو به عددی که می رسد 000/42 ریال است ولی در اصل این عدد وجود ندارد و باعث گیج شدن آنها می شود.

علاوه بر آن در این اواخر همان ارز 000/42 ریال را هم به واردکنندگان واقعی دارو و تجهیزات پزشکی نمی دانند و باید چندین ماه در نوبت بایستند.

در نظر بگیرید که فروشنده خارجی بعد از دریافت سفارش توقع دارد که مبلغ را دریافت کند ولی درعمل این شرکت ها می توانند مبلغ را چندین ماه بعد حواله بکنند که دراین بین ممکن است قیمت هاعوض بشود ومجدد وارد کننده باید ثبت سفارش را تغییر دهد و ….

علاوه براینها برای بعضی کالا ها ، بعضی افراد به علت رانت و روابطی که دارند می توانند ارز ارزان دریافت کنند ولی بعضی نمی توانند که این امر توان رقابت را از آنها میگیرد.

تصور دولت این است که وقتی ارز را ارزان می دهد وارد کننده نیزآن کالا را ارزان می فروشد و به نفع مصرف کننده عمل می کند، اما اکثر وارد کننده ها کالای خود را به نرخ ارز آزاد به فروش می رسانند ودر عمل دولت به نفع وارد کننده عمل کرده .

بارها از طرف اتاق تهران پیشنهاد شده که این سوبسید را دولت به مردم درهنگام خرید بدهد به عوان مثال برای دارو بیمه ها را تقویت کند تا پوشش بیشتری داشته باشند.

و مردم در هنگام خرید دارو سوبسید را بگیرند و بیمه بخش قابل توجهی را پرداخت کند. در حال حاضر بیمه های تامین اجتماعی بخش کمی از دارو هارو تقبل می کنند.

از طرف دیگر دولت تصور می کند که اگر ارز را تک نرخی کند باعث افزایش نرخ ها می شود ولی باید بدانند که در صورت انجام این عمل  کمک بزرگی به اقتصاد بیماران ایران می کنند. باید شجاعت داشته باشند و تیغ جراحی به دستشان بگیرند و مطمئن باشند که قیمتها تغییری نمی کند و اوضاع از این بدتر نخواهد شد.

یکسان سازی نرخ ارز در مورد سرمایه گذاری خارجی شاید تا حدودی موثر باشد زیرا سرمایه گذار تکلیفش با نرخ ارز مشخص

می شود و از این سردرگمی خارج میشود. البته باید درنظربگیریم که نرخ ارز بالا انگیزه سرمایه گذاری خارجی را بیشتر می کند از طرفی درحال حاضر بااین شرایط بی ثبات موجود تقریبا هیچ سرمایه گذاری انگیزه ورود به بازار ایران را ندارد و همان تعداد کمی هم در ایران بوده اند از ایران رفته اند.

یکسان سازی نرخ ارز یک تصمیم است و شاید دولت در سال آخر تصمیم داشته باشد کج دار و مریض این مدت را سپری کند وتصمیمات مهم را به دولت بعد بسپارد.

ولی باید بدانند هرروز تصمیم زودتر باعث ضرر کمتر مملکت می شود.

 

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا