چالشهای طولانیمدت واردات محصولات کشاورزی؛ چرا واردکنندگان در سازمان غذا و دارو معطل میشوند؟
واردات محصولات کشاورزی و کالاهای اساسی همواره برای تریدرها و واردکنندگان با چالشهای زیادی همراه بوده است. مشکلاتی مانند طولانی شدن فرآیند اخذ مجوزهای بهداشتی و تخصیص سهمیهها، تأثیر زیادی بر کار آنها داشته است. در این یادداشت، یک کارشناس سازمان غذا و دارو به بررسی این مشکلات و راهحلهای موجود میپردازد.
طولانی بودن فرآیند ثبت منبع برای برنج و چای
یکی از بزرگترین مشکلات در واردات محصولات کشاورزی، بهویژه برنج و چای، طولانی بودن فرآیند ثبت منابع است که برای هر شرکت واردکننده باید بهصورت جداگانه منبع ثبت شود. این پروسه که از سوی سازمان غذا و دارو فخر رازی صورت میگیرد، به دلیل بررسیهای تکراری کارشناس برای منابع یکسان و انجام سلسلهمراتب مانند تأییدیه امضا برای هر شرکت بهطور اختصاصی، دستکم یک تا دو ماه طول میکشد؛ این در حالی است که اگر این ثبت کارخانه یک بار برای تمامی واردکنندگان موردبررسی و تأیید و یکبار برای هر منبع تأییدیه از کارشناسان و مدیرکل سازمان دریافت شود، دیگر نیاز به تأیید هر بار امضای کارشناسان و مدیرکل نیست که در فرآیند امضاها گاه یک تا دو ماه زمان میبرد و هزینهبر است.
درنتیجه اين بررسیها و پر کردن فرمهای مختلف و امضاهای تکراری برای يک منبع تولیدکننده، چالشبرانگیز است. امروزه شاهد این موضوع هستیم که پروندههای چای و برنج بعضاً دو تا سه ماه سر امضای تکراری در حالت انتظار ماندهاند. این فرآیند نهتنها زمانبر است، بلکه موجب ایجاد ترافیک کاری برای سازمان غذا و دارو و واردکنندگان میشود. یکی از پیشنهادها این است که چنانچه منبع تکراری و یک بار از سوی کارشناسان و مدیرکل تأیید و امضا میشود، دیگر نیاز نیست برای چندمین بار در فرآیند سیکل امضا چند ماه معطل بمانند. درنتیجه واردکنندگان دیگر تنها هزینه ثبت را پرداخت میکنند، بدون آنکه نیاز به طی کردن مراحل طولانی تکراری باشد.
مشکلات تخصیص سهمیهها و ثبت سفارشهای فصلی
یکی از چالشهای جدید که واردکنندگان با آن مواجه هستند، ثبت سفارشات بهصورت فصلی و سهمیهای است. طبق قوانین جدید جهاد کشاورزی، واردکنندگان باید در زمانهای خاصی ثبت سفارش کنند و درصورتیکه دیر اقدام کنند، سهمیه آنها تمام میشود.
همچنین مقدار سهمیه در نظر گرفتهشده برای شرکتهای جدید آنقدر کم است که توجیه اقتصادی جهت واردات کالا ندارد و عملاً با چالش عدم واردات درنتیجه بیکاری کارکنان مواجه شده است.
این مشکل بهویژه در محصولاتی که با سهمیهبندی وارد میشوند، بسیار برجسته است. واردکنندگان باید با زمانبندی دقیق ثبت سفارشات آشنا باشند تا فرصتهای خود را از دست ندهند.
معضل واردات شکر خام و مشکلات اخذ مجوز بهداشتی
یکی دیگر از مشکلات جدی، واردات شکر خام است. برای واردات این محصول، نیاز به مجوز بهداشتی از کارخانهها است. مشکل اصلی اینجاست که بسیاری از فروشندگان شکر، فروشنده واسط هستند و قادر به ارائه اسناد کارخانه نیستند. این موضوع سبب شده است که واردکنندگان نتوانند مجوز واردات شکر را دریافت کنند و فرآیند واردات به معضلی بزرگ تبدیل شود.
دلیل طولانی بودن فرآیندهای چای و برنج
فرآیند طولانی ثبت منبع برای چای و برنج به دلیل بررسیهای تکراری و نیاز به ثبت منبع برای هر شرکت واردکننده است. همچنین برای امضای نهایی مجوزها، مدیران باید تأیید کنند که این موضوع نیز میتواند فرآیند را طولانی کند. حتی گاهی امضای نهایی در کارتابل مدیران برای مدت طولانی باقی میماند و توجهی به اضطرار واردکنندگان نمیشود.
راهکارهای پیشنهادی برای تسهیل فرآیند واردات
پیشنهادهایی برای حل این مشکلات عبارتاند از:
ثبت مشترک منابع: بهتر است در فرآیند ثبت منابع برای تمامی واردکنندگان، یک بار فرآیند تأییدیه امضاها طی و انجام شود و واردکنندگان تنها هزینه ثبت منبع را پرداخت کنند.
شفافیت در تخصیص سهمیهها: نیاز به ایجاد یک سامانه شفاف و زمانبندی دقیق برای تخصیص سهمیهها وجود دارد تا واردکنندگان بدون نگرانی از دست دادن سهمیهها بتوانند سفارشات خود را ثبت کنند و حجم در نظر گرفتهشده برای واردات توجیه اقتصادی داشته باشد.
استانداردسازی مجوزهای بهداشتی: در خصوص محصولاتی مانند شکر خام، باید اجازه داده شود که شرکتهای واردکننده خرید خود را از واسط فروشنده انجام دهند و با توجه به اینکه در کارخانه فرآیند تصفیه انجام میگیرد، سختگیریهای ثبت کارخانه را نداشته باشند و مانند شکر سفید با آن برخورد نشود.
