نقش سازمان دامپزشکی در تضمین ایمنی زیستی و امنیت زیستی نهاده‌های دامی در ایران

سازمان دامپزشکی کشور، متولی بهداشت دام و فرآورده‌های دامی در حفظ ایمنی زیستی و امنیت زیستی کشور سهم بسزایی دارد. این سازمان با انجام اقدامات پیشگیرانه، مراقبتی و کنترلی، از بروز و شیوع بیماری‌های دامی و مشترک میان انسان و دام جلوگیری می‌کند. به همین منظور برای کسب اطلاعات بیشتر درباره اقدامات سازمان دامپزشکی در حوزه ایمنی زیستی نهاده‌های دامی و فرآورده‎های دامی، ابزارهای این سازمان برای سنجش استاندارد نهاده و فرآورده‌های دامی با دکتر علیرضا رفیعی‌پور، رئیس سازمان دامپزشکی کشور به گفت‌وگو نشستیم.

به گفته رفیعی‌پور بر اساس قانون، ایمنی زیستی شامل مجموعه‌ای از تدابیر، سیاست‌ها، مقررات و روش‌هایی برای تضمین بهره‌برداری از فواید فناوری زیستی جدید و پیشگیری از آثار سوء احتمالی کاربرد این فناوری بر تنوع زیستی، سلامت انسان، دام، گیاه و محیط‌زیست است؛ درحالی‌که امنیت زیستی به مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطرات زیستی مانند شیوع بیماری‌های عفونی و مسری در انسان و دام، بیماری‌های محصولات کشاورزی تلقی می‌شود. در همین خصوص سازمان دامپزشکی کشور در هر دو حوزه ایمنی زیستی و امنیت زیستی، وظیفه‌مند بوده و نقش خود را ایفا می‌کند.

وی در پاسخ به این پرسش که سازمان دامپزشکی ایران برای تحقق ایمنی زیستی و تأمین امنیت غذایی با چه چالش‌هایی روبه‌رو است، گفت: برای تحقق امنیت زیستی در تأمین نهاده­های دامی و فرآورده‌های خام دامی، عوامل متفاوتی دخیل است که از آن جمله پیشگیری از ورود عوامل بیماری‌زا دامی را می‌توان نام برد که خود دارای ابعاد وسیعی است. جلوگیری از ورود دام، فرآورده­های خام دامی و نهاده­های دامی قاچاق یکی از مهم‌ترین اقدامات در این زمینه است که جزء وظایف ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و دستگاه‌های مرتبط محسوب می‌شود و محوریت و هماهنگی امور آن با ستاد فوق است؛ اما در خصوص دام، نهاده­های دامی و فرآورده­های خام دامی که از مبادی قانونی و مجاز وارد کشور می­شوند، سازمان دامپزشکی کشور پیش از ورود، نسبت به ارزیابی ریسک بهداشتی واردات اقدام نموده و در صورت اطمینان از امکان ورود آن با لحاظ حفظ شرایط بهداشتی، مجوز بهداشتی واردات صادر می‌کند و در زمان ورود دام، نهاده­های دامی و فرآورده­های خام دامی در گمرک، نسبت به انجام بازرسی، نمونه‌برداری و انجام آزمایش­های لازم اقدام می­نماید. از مهم‌ترین مشکلات سازمان در این خصوص می­توان به کمبود نیروی انسانی، کمبود بودجه لازم برای خرید و به‌روزرسانی نشدن تجهیزات آزمایشگاهی اشاره کرد.

وظایف سازمان دامپزشکی در بخش سنجش نهاده‌ها و فرآورده‌های دامی

رئیس سازمان دامپزشکی کشور درباره وظایف سازمان دامپزشکی در بخش سنجش نهاده‌ها و فرآورده‌های دامی و شاخص‌های این سازمان برای سنجش کیفیت گفت: در خصوص بخش نخست انجام آزمایش‌های شیمیایی و میکروبی لازم جهت سنجش نهاده‌ها و فرآورده‌های دامی بر عهده سازمان دامپزشکی کشور است و بر اساس قانون نیز سازمان ملی استاندارد، متولی سنجش کیفیت محموله‌های وارداتی است.

 نقشه راه سازمان دامپزشکی برای ارتقای سنجش کیفی نهاده‌ها

رفیعی‌پور در پاسخ به این پرسش که سازمان دامپزشکی برای ارتقای آزمون‌ها و شاخص‌ها و ابزار سنجش استاندارد نهاده و فرآورده‌های دامی با کدام سازمان‌ها و نهاد‌های بین‌المللی تعامل دارد، گفت: سازمان دامپزشکی کشور روابط و همکاری‌هایی با فائو (FAO) دارد که به‌ویژه در زمینه ارتقای کیفیت خدمات دامپزشکی، نظارت بر کیفیت محصولات دامی و بهبود فرآیندهای مرتبط انجام می‌شود. همکاری با این سازمان می‌تواند در یادگیری بهترین شیوه‌ها و تبادل دانش فنی و تجربیات، سهم بسزایی داشته باشد. استانداردها و دستورالعمل‌های اتحادیه اروپا عموماً معیار الزامات فنی آزمایشگاهی در نظر گرفته می‌شود. همچنین الزامات فنی و بهداشتی کشورهای مقصد صادرات مبنای مشخصات موردنیاز آزمون‌ها قرار می‌گیرد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی IAEA نیز در این خصوص دفاتر مرتبط با مواد غذایی دارد که اجلاس‌های سالانه برگزار می‌نماید و از ایران نیز دعوت به عمل می‌آورد و آزمون‌های آن‌ها مورد استناد ایران قرار می‌گیرد. در خصوص کفایت ابزار سنجش نیز دستورالعمل ارزیابی روش آزمون در اتحادیه اروپا وجود دارد که مورداستفاده قرار می‌گیرد.Top of Form

رفیعی‌پور درباره موازی‌کاری میان سازمان استاندارد و سازمان دامپزشکی در بحث سنجش سلامت و کیفیت نهاده‌های دامی گفت: میان این سازمان و سازمان ملی استاندارد، ارتباطات و جلساتی در سطوح مدیریتی و کارشناسی برگزار می‌شود و با همکاری طرفین در جهت رفع برخی چالش‌ها و مشکلات احتمالی، تصمیمات و اقدامات لازم اتخاذ می‌گردد. خوشبختانه واردکنندگان نیز با این سازمان در خصوص ترخیص محموله‌های وارداتی چالشی ندارند.