بانکداری ایران با کشورهای توسعه يافته در چه مواردی متفاوت است؟
در گفتگو با مدیرعامل جدید PTSILO مطرح شد:
بانکداری ایران با کشورهای توسعه يافته در چه مواردی متفاوت است؟ مشکلات نظام بانکی ایران ریشه در اقتصاد کشور دارد که متاسفانه تاکنون به هیچ مکتب فکری و نظم اندیشهای در خصوص یک نوع نظام اقتصادی واحد نرسیدهایم. بنابراین اقتصاد فرایندی دستور ناپذیر است که اعمال تفکرهای سلیقهای خلاف منطق اقتصاد نه تنها مشکلات اقتصاد کشور را حل نمیکند؛ بلکه این معضلات را به آینده موکول میکند. اما در این میان بررسی تفاوت الگوی بانکداری ایران با سایر کشورهای توسعه يافته حائز اهمیت است.
دکتر حافظ شورچی، مدیرعامل جدید شرکت بینالمللی PTSILOسالهای طولانی در بانک کشاورزی در سمت مشاور مديرعامل و مدير ارشد مشغول به فعالیت بوده است و در مقطع دکتری علوم سیاسی گرايش جامعه شناسى از دانشگاه علامه طباطبایی فارغ التحصیل شده است. دکتر شورچی صاحب تالیفات متعددی در زمینههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است و کتابهایی با عناوین «جهانی شدن، غرب و ایران»، «چشمانداز اقتصادی چین در روابط خارجی»، «توسعه و حکمرانی خوب» و «از سودای عدالت تا رویای آزادی» را به رشته تحریر در آورده است. وی در حال حاضر بهعنوان عضو هئيت مديره و مدیرعامل جدید شرکت PTSILO، وارد صنعت سیلوسازی شده است.
تفاوتهای الگوی بانکداری ایران با سایر کشورهای توسعه يافته
دکتر شورچی در گفتگوی اختصاصی با نشریه نگاشته در ابتدا به بیان مهمترین تفاوتهای الگوی بانکداری ایران با سایر کشورهای توسعه يافته پرداخت و گفت: مطالعات علمى و تجربيات عملى در خصوص نظامهاى بانكى نشانگر اهميت استقلال بانك مركزى براى اجراى بهتر وظيفه اصلى خود، يعنى سياستگذارى پولى، ارزى و اعتبارى با هدف كنترل تورم، حفظ ارزش پول ملى و در نهايت رشد توليد پايدار است. لذا مهمترين تفاوت نظام بانكى ايران با نظامهاى بانكى كشورهاى پیشرفته را میتوان در موارد ذیل مطرح کرد؛
عدم استقلال نظام بانکی کشور:
در کشور ما بانک مرکزی و به طور کل بانکداری کشور برای انجام فرایند بانکداری تخصصی، دارای استقلال کافی نیست و به شدت تحت تاثیر سیاستهای اجرايي دولت است. لذا به هیچ وجه قدرت تصمیمگیری مستقل را ندارد حال آنکه در کشورهای پیشرفته نظام پولی و بانکی مستقل از دولت عمل می کنند. بنابراین در این وضعیت بانک مرکزی تحث تاثیر سیاستهای دولت اقدام به تصمیمگیریهای غیر تخصصی میکند و عمدتا در بحث نظارت بر سایر بانکها هم مشكلاتى وجود دارد.
انباشت مطالبات غیر جاری بانکها:
از سوى ديگر بانكها هم با توجه به شرايط اقتصاد كلان، مشكلات خاص خودشان را دارند. بنابراین انباشت مطالبات غیر جاری بانکها، تضامین غیر نقدی دریافتکنندگان وام و املاك تمليكى، ناترازى ترازنامه بانکها، داراييهاى موهومى که موجب كاهش قدرت وامدهى بانكها شده و در نتيجه ضرر آن به توليد مىرسد. لذا اين مشكلات در كنار موانع ساختاری ،عملکرد نظام بانکی را تحت تأثير قرار داده و موجب اعمال شرایط دشوار بر تولیدکنندگان جهت تامین منابع مالی میشود.
این فعال عرصه اقتصاد درباره وضعيت فعلی بانکداری ایران و ماهیت بانکداری تصریح کرد: در اکثر کشورها بانکها واسطهای میان دو گروه از فعالان اقتصادی هستند؛ کسانی که مازاد منابع را دارند و افرادی که برای انجام امور سرمایهگذاری با کسری منابع مواجه هستند. البته اخیرا نگاه دیگری به بانکها مبنی بر نقش واسطهگری مالی بانک در خلق پول بین پساندازکنندگان و سرمایهگذاران وجود دارد.
بانکداری کشور یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی است
وی با بیان اینکه نظام بانکی کشور یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی است، گفت: نظام بانکی بهعنوان بخشی از نظام اقتصادی کشورها تحت تاثیر متغیرهای اقتصادی است. لذا در کشور ما هم نظام بانکی تحت تاثیر شرایط کلی حاکم بر اقتصاد کشور است و این در صورتی است که در کشورهای توسعه یافته بخشی از مسئولیت تامین منابع مالی اقتصاد و تولید برعهده بازار سرمایه است و در ایران نظام بانکی عهدهدار این فرایند است. بنابراین عملکرد درست بانک ها میتواند سببایجاد رشد پایدار اقتصادی در کشور شود
مشکلات ساختاری نظام اقتصادی، پولی و ساختارهای داخلی بانکها.
مدیر ارشد سابق بانکی مشکلات نظام بانکی کشور را ناشی ازمشکلات ساختاری نظام اقتصادی، پولی و ساختارهای داخلی بانکداری دانست و اظهار کرد: امروزه بانکداری ما با مشکلات عدیدهای مواجه هستند که در شرایط فعلی امکان حمایت همه جانبه از تولید را به نحو مطلوب ندارند. البته مسئولان مربوطه در حد وسع خود تلاش میکنند که باوجود مشکلات خاص نظام بانکی در جهت رفع موانع تولید و سرمایهگذاری حرکت کنند. بنابراین اصلاحات ساختاری در نظام بانکی کشور یکی از برنامههای ضروری در نظام اقتصادی کشور است هر چند که برای انجام این کار تاکنون تعلل شده است.
تغییر نظام اندیشهای در اقتصاد لازمه عبور از تحریمها و رونق بانکداری
مدیرعامل شرکت بینالمللی PTSILO درباره آینده اقتصاد کشور با وجود اعمال تحریمهای جدید اظهار کرد: بر اساس تجارب گذشته همه کشورها دچار بحران اقتصادی شدهاند که با همت و اراده و وضع قوانین درست پولی و مالی و تغییر نظام اندیشهای در اقتصاد و همچنین مذاکرات دیپلماسی و سیاسی مثبت از آن عبور کرده اند. بنابراین اگر با رجوع به اصول علم اقتصاد در بحث ارز، نظام بانکی و… برنامهریزی کنیم، قطعا این شرایط را آسان تر پشت سر خواهیم گذاشت و از منفعل شدن وضعیت صنعت و فعالیتهای تولیدی جلوگیری کردهایم. البته در این شرایط لازم است که:
• مدیران بخشهای اقتصادی دولت چابکتر از وضعیت فعلی باشند.
• بخشهای مختلف دولت برای انجام اصلاحات و تغییرات عزم و ارادهای راسخ داشته باشند.
• بین تصمیمگیران و صاحب نظران با توجه به منطق علم اقتصاد اجماعی صورت بگیرد.
حذف بروکراسی اداری عاملی برای ترغیب تولیدکنندگان داخلی
دکتر شورچی در خصوص شعار سال مبنی بر حمایت از تولید کنندگان ایرانی و پویایی اقتصاد گفت: حمایت از واحدهای تولیدی یکی از ضرورتهای جامعه برای دستیابی به توسعه و اقتصادی کارآفرین است. لذا اقتصاد شکوفا، مبتنی بر تولید است و با واسطهگری و تمرکز بر واردات، بهبودی در وضعیت اشتغال، درآمد سرانه و رفاه اجتماعی ایجاد نمیشود.
این فعال عرصه اقتصاد حمایت از تولید ملی را فرایندی چند جانبه از سوی شهروندان و سیاستهای اقتصادی دولت دانست و گفت: ایجاد بستر مناسب برای کسب و کار و حذف موانع بروکراسی لازمه اقدامات حمایتی از فعالیتهای تولیدی و ارزشگذاری است.
برای مثال حوزه سیلوسازی و تجهیزات نقل و انتقال تولیدات داخل کشور کیفیتی هم سطح با محصولات مشابه خارجی دارد. اما با این وجود با تخصیص ارز دولتی زمینه ورود این محصولات به کشور فراهم میشود در حالی که با برنامهریزی و سیاستگذاری مناسب در شرایط کمبود منابع ارزی و ضعف فضای کسب و کار میتوان به بهبود این وضعیت کمک کرد و از واردات غیر ضرورری نیز جلوگیری کرد.
تکمیل فاز اول پروژه بندری سیلوی آستارا
مدیرعامل شرکت بینالمللی PTSILO در پایان به تشریح عملکرد این مجموعه پرداخت و گفت: این شرکت با گسترش فعالیتهای خود در داخل و خارج از کشور در حال صادرات محصولات خود به کشورهای اروپای شرقی، آسیای میانه و آفریقا است تا از این طریق بحث ارز آوری را نیز برای کشور فراهم کند.
گفتنی است، دومین پروژه بندری شرکت PTSILO در بندر آستارا متعلق به شرکت بندری کاوه با انجام تحکیم بستر جهت احداث 30 هزار تن سیلو، در فاز اول در حال اتمام است.
