تهدید پایداری صنعت آرد در سایه عدم اصلاح بهای تمامشده و چالش کیسه
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر مطرح کرد
صنعت آرد کشور از ارکان اصلی زنجیره تأمین امنیت غذایی، نقشی تعیینکننده در پایداری تولید نان و معیشت جامعه ایفا میکند. کارخانههای آرد در حالی مسئولیت تولید محصولی استراتژیک و یارانهای را بر عهده دارند که فعالیت آنها در سالهای اخیر با چالشها و معضلات متعددی روبهرو شده است. افزایش مستمر هزینههای تولید، تورم فزاینده، محدودیتهای قیمتی، سیاستهای کنترلی سختگیرانه و نبود تناسب میان بهای تمامشده و قیمتهای تکلیفی، شرایطی را رقم زده که استمرار فعالیت این واحدهای تولیدی را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.
این معضلات، در صورت بیتوجهی، میتواند علاوه بر تضعیف بنیه اقتصادی کارخانههای آرد، پیامدهای گستردهای برای زنجیره تأمین نان و امنیت غذایی کشور به همراه داشته باشد.
سید مرتضی سنادیزاده، مدیرعامل آرد جوانه شوشتر با بیان اینکه کارخانههای آرد بهعنوان واحدهای تولیدی، بنگاههای اقتصادی محسوب میشوند که بر اساس اصول مدیریتی، قواعد حسابداری و حسابرسی و الزامات تولید فعالیت میکنند، گفت: در همین چارچوب، مفهومی تحت عنوان «بهای تمامشده» برای این واحدها وجود دارد که انکارناپذیر است. ازآنجاکه این کارخانهها نیز بنگاه اقتصادی هستند، ضروری است بهای تمامشده و هزینههای تولید بهگونهای تعیین شود که چرخه اقتصادی بنگاه مختل نشود و امکان تداوم فعالیت فراهم باشد.
وی افزود: بااینحال، متأسفانه در شرایط فعلی کشور و در سایه حجم بالای مقررات و بخشنامههای مکرر و دستوپاگیر، به نظر میرسد صادرکنندگان این قوانین یا آشنایی کافی با اصول تولید و مدیریت ندارند یا این اصول را نادیده میگیرند. همین مسئله موجب شده است هزینههای کارخانههای آرد نسبت به میزان تولید و فعالیت آنها بهشدت افزایش یابد.
از سوی دیگر، کارخانههای آرد با یارانه دولتی فعالیت میکنند و بدیهی است که دولت بهعنوان یارانهدهنده، حق پایش و نظارت بر یارانه پرداختی خود را دارد. درعینحال، سیاست کلان کشور نیز بر این اساس استوار است که قیمت نان بهعنوان قوت غالب مردم افزایش نیابد. بر همین مبنا، نهتنها یارانه بهصورت مستمر پایش میشود، بلکه از افزایش قیمت نان، چه از مسیر یارانه و چه از طریق سایر روشها، جلوگیری به عمل میآید.
تأمین کیسه؛ بزرگترین چالش کارخانههای آرد در شرایط فعلی
سنادیزاده ادامه داد: در این میان، بخشی که بیشترین آسیب را متحمل میشود، کارخانههای آرد هستند؛ واحدهایی که از یکسو به دلیل نظام سهمیهبندی، هیچگونه انعطافپذیری در میزان تولید ندارند و از سوی دیگر، بهای تمامشده آنها تحت تأثیر تورم کشور بهشدت افزایش یافته است. این در حالی است که در حوزه تخصیص یارانه نیز هیچگونه تعدیلی صورت نگرفته و همین روند، کارخانههای آرد را به سمت شرایطی قهقرایی سوق داده است.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از هزینههای جانبی کارخانههای آرد دچار تغییرات اساسی شدهاند، اما متأسفانه این افزایش هزینهها در محاسبه بهای تمامشده لحاظ نشده است، تصریح کرد: در این میان، هزینه تأمین کیسه بهعنوان یکی از بزرگترین معضلات اخیر در کنار دیگر مشکلات همیشگی که موردتوجه قرار نگرفتهاند، به چالش جدی برای این واحدها تبدیل شده است؛ بهگونهای که در بخش یارانهای، هزینه هر کیسه به ازای هر کیلوگرم آرد، از مابهالتفاوت قیمت خرید مواد اولیه تا فروش آرد فراتر رفته است. با در نظر گرفتن سایر هزینهها، ابعاد این معضلات بیشازپیش نمایان میشود.
این در حالی است که سایر شرکتها و سازمانها متناسب با تورم، اقدام به اصلاح و افزایش قیمتهای خود میکنند؛ ازجمله شرکتهای پتروشیمی که عمدتاً دولتی هستند و بهراحتی امکان همگامی با تورم را دارند، اما کارخانههای آرد از چنین امکانی برخوردار نیستند و اجازه ندارند متناسب با تورم کشور حرکت کنند.
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر با بیان اینکه اعتراض کارخانههای آرد به اصل فعالیت در چارچوب یارانهای نیست، بلکه اعتراض اصلی آنجاست که یارانه صرفاً به بخش محدودی از زنجیره تولید، یعنی مواد اولیه و آرد، اختصاص مییابد، گفت: این درحالی است که سایر نهادهها و هزینهها بدون هیچ محدودیتی افزایش مییابند و به واسطه یارانهای بودن محصول نهایی، فشار مضاعفی بر توان مالی و عملیاتی این واحدها وارد میکنند.
بر این اساس، این اعتقاد وجود دارد که اگر گندم و آرد بهصورت یارانهای عرضه میشود، تأمین نهادهها و نیازهای مرتبط با آن نیز باید با مختصات یارانهای انجام گیرد؛ ازجمله کیسه، انرژی و سایر عوامل تولید. همچنین وصول مطالبات دولت از کارخانههای آرد نیز باید متناسب با شرایط یارانهای و بر همین مبنا صورت پذیرد.
بسته پیشنهادی برای رفع مشکل کیسه آرد کارخانهها
پیشنهاد میشود در واحدهای تولیدی، سایر عوامل و لوازم تولید نیز با نرخ یارانهای محاسبه شود. علاوه بر این، میتوان تأمین کیسه را با حفظ کامل استانداردها بر عهده مصرفکننده قرار داد. از سوی دیگر، لازم است حاشیه سود و منفعت کارخانههای آرد بهگونهای اصلاح شود که هزینههای بستهبندی سهم اندکی از بهای تمامشده را شامل شود، نه رقمی قابلتوجه و سنگین.
سنادیزاده در پایان تأکید کرد: در صورتیکه بهای تمامشده آرد اصلاح نشود، واحدهای تولیدی با مشکلات جدی و گستردهای مواجه خواهند شد که رفع آنها در آینده برای دولت نیز بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.
