تمدید ثبت سفارش و موازیکاری سازمان استاندارد، چالشهای اصلی واردات نهادههای دامی در ایران
عضو اتحادیه واردکنندگان نهادههای دامی مطرح کرد
واردات نهادههای دامی، بهویژه ذرت، جو و کنجاله سویا، بهمثابه شریان حیاتی برای صنعت دام و طیور ایران عمل میکند. در کشوری با اقلیمهای متنوع و محدودیتهای منابع آبی، تولید داخلی این نهادهها بهتنهایی پاسخگوی نیاز فزاینده جمعیت و واحدهای تولیدکننده پروتئین حیوانی نیست. از همین رو، وابستگی به واردات در این حوزه، به واقعیت اجتنابناپذیری تبدیل شده است.
این واردات، نهتنها به تأمین امنیت غذایی کشور کمک میکند، بلکه نقش کلیدی در تنظیم بازار، کنترل قیمتها و تضمین پویایی صنعت دامپروری و مرغداری ایفا میکند. بااینحال، فرآیند واردات نهادههای دامی، با چالشهای متعددی ازجمله تحریمهای بینالمللی، نوسانات نرخ ارز، پیچیدگیهای بوروکراتیک و موانع لجستیکی روبهروست. این موانع، گاهبهگاه به تأخیر در ترخیص کالا، افزایش هزینهها و حتی بروز کمبود در بازار منجر میشوند که پیامدهای ناگواری برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان در پی دارد.
نگاشته در این شماره ضمن گفتوگو با سید جلال طیباطیبا، عضو اتحادیه واردکنندگان نهادههای دامی، چالشهای فعلی این صنعت را تشریح نموده است.
طیباطیبا در ابتدا با انتقاد از هزینههای تمدید ثبت سفارش گفت: بر اساس روال عادی تجارت خارجی، واردکنندگان پس از ثبت سفارش و تأمین ارز، اقدام به واردات کالا میکنند و پس از ترخیص، فرآیند به اتمام میرسد؛ اما در وضعیت فعلی، به دلیل تحریمها و مشکلات تخصیص ارز، این فرآیند دچار اختلال شده است. تجار کالاهای اساسی، مجبورند کالا را بدون دریافت ارز، وارد کشور کنند و تا زمان تأمین ارز از سوی بانک مرکزی که گاه تا 8 ماه به طول میانجامد، در حالی که کالا از گمرک خارج گردیده است.
در این شرایط، بانک مرکزی برای تأمین ارز، اعتبار ثبت سفارش را شرط میداند و ازآنجاکه اعتبار ثبت سفارش اولیه به اتمام رسیده، واردکنندگان ناچار به تمدید آن میشوند. این تمدیدهای مکرر، هزینههای گزافی را به تجار تحمیل میکند. بهعنوانمثال، برای یک کشتی پاناماکس 60 هزار تنی، حدود یک میلیارد تومان تنها برای هر نوبت تمدید ثبت سفارش باید پرداخت شود که این هزینه ناشی از قصور آنها نیست، بلکه به دلیل ناتوانایی دولت در تأمین بهموقع ارز است و نباید به واردکننده تحمیل شود.
95 درصد آزمایشهای سازمان استاندارد موازیکاری با دامپزشکی است
عضو اتحادیه واردکنندگان نهادههای دامی موازیکاری سازمان استاندارد و دامپزشکی را یکی دیگر از چالشهای این صنعت دانست و افزود: واردکنندگان موظفاند پیش از بارگیری کالا در بندر مبدأ، از طریق بازرسان بینالمللی موردتأیید سازمان استاندارد، از کیفیت و انطباق کالا با استانداردهای ایران مطمئن شوند و گواهی بازرسی دریافت کنند. بااینحال، پس از رسیدن کالا به بنادر داخلی، سازمان استاندارد مجدداً به نمونهبرداری و آزمایش کالا اقدام میکند. این در حالی است که حدود 95 درصد آزمایشهای انجامشده از سوی سازمان استاندارد، با آزمایشهای سازمان دامپزشکی که متولی اصلی واردات نهادههاست، یکسان و موازی است.
در حقیقت این موازیکاری، علاوه بر تحمیل هزینههای اضافی، روند ترخیص کالا را نیز کُند میکند. علاوه بر این، سازمان استاندارد بر اساس ارزش وارداتی کالا (یورو یا دلار)، مبلغ هشت در هزار را بهعنوان هزینه دریافت میکند. واردکنندگان این مبلغ را که برای یک کشتی 60 هزار تنی به حدود 5 میلیارد تومان میرسد، غیرمنطقی و نامعقول میدانند، زیرا معتقدند خدمتی که ارائه میشود (نمونهبرداری و آزمایش) تنها حدود 30 میلیون تومان هزینه دارد و بقیه بهصورت هزینه غیرمنطقی از واردکننده دریافت میشود.
مدت زمان تخصیص ارز برای واردات نهاده به 10 ماه رسیده است!
طیباطیبا در ادامه درباره وضعیت تخصیص ارز اظهار کرد: وضعیت تخصیص ارز در سال گذشته، بهویژه از نیمه دوم سال، بسیار اسفناک بوده است. در حال حاضر نیز مدت زمان تسویه بدهی با فروشندگان خارجی به بیش از 10 ماه رسیده است که این مسئله اعتبار واردکنندگان ایرانی را نزد فروشندگان خارجی کاهش داده و فرآیند خرید و واردات را با کندی و بحران روبهرو خواهد کرد. این شرایط، واردکنندگان کوچک را از چرخه تجارت حذف کرده و بهنوعی انحصار برای واردکنندگان بزرگ ایجاد کرده است که میتواند بر تأمین کالا در آینده تأثیر منفی بگذارد.
وی در پایان یادآور شد: گرچه دولت در حال حاضر ذخایر کالا را مطلوب میداند، اما واردکنندگان معتقدند بخش قابلتوجهی از کالاهای تخلیهشده در لنگرگاهها (حدود 2.2 میلیون تن ذرت) به دلیل ماندگاری طولانی، غیرقابل فروش شده یا از پیش فروخته شده است؛ بنابراین چنین وضعیتی، نگرانیها را درباره کمبود نهادههای دامی، بهویژه ذرت و کنجاله، در ماههای آتی (مرداد و شهریور) تشدید میکند. البته رسیدن قیمت نهاده به سقف مصوب فروش حاکی از این مسئله است که نشانههای کمبود نهاده در بازار احساس میشود.
