بازار حبوبات کشور در ماه‌های اخیر تحت تأثیر افزایش عرضه، رشد تولید داخلی و تغییر شرایط واردات، وارد مرحله‌ای متفاوت شده است. درحالی‌که تأمین پایدار کالا در شرایط دشوار اقتصادی و اختلالات تجاری، یکی از اولویت‌های اصلی فعالان این حوزه بوده، افزایش موجودی بازار موجب شده برخی اقلام حبوبات با کاهش قیمت مواجه شوند؛ موضوعی که از یک سو به نفع مصرف‌کننده است، اما از سوی دیگر نگرانی‌هایی را برای تولیدکنندگان و واردکنندگان ایجاد کرده است.
- افزایش تولید داخلی و واردات، بازار حبوبات را با مازاد عرضه مواجه کرده است.
- به گفته دبیر انجمن حبوبات، تولید داخلی در سال جاری حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یافته است.
- برآورد انجمن نشان می‌دهد حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد نیاز بازار از تولید داخلی تأمین می‌شود.
- سهم واردات معمولاً حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است و در برخی سال‌ها به ۳۵ درصد می‌رسد.
- افزایش موجودی موجب کاهش قیمت برخی اقلام شده، اما سودآوری تولیدکنندگان و واردکنندگان را تحت فشار قرار داده است.
- فرآیند تخصیص ارز حبوبات در شرایط فعلی حدود دو تا سه هفته زمان می‌برد.
- حدود ۱۵ میلیون یورو از مطالبات ارزی مربوط به سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ همچنان پرداخت نشده است.
- بازار لوبیا چیتی نسبت به سال گذشته به شرایط باثبات‌تری رسیده است.
در همین زمینه، سیدعبدی افتخاری، دبیر انجمن حبوبات، در گفت‌وگو با نگاشته، وضعیت بازار حبوبات، روند تولید داخلی، شرایط واردات، چالش‌های ارزی فعالان اقتصادی و چشم‌انداز قیمت‌ها در نیمه دوم سال را بررسی و تشریح نمود.
وی با اشاره به وضعیت فعلی بازار اظهار کرد: در شرایط جنگی، تمام فعالان اقتصادی تلاش کردند تا تأمین کالا بدون وقفه انجام شود و حبوبات به میزان کافی در بازار وجود داشته باشد. این موضوع در کنار عملکرد مناسب تولیدکنندگان داخلی و افزایش واردات، موجب شد بازار امروز با مازاد عرضه و اشباع مواجه شود.
دبیر انجمن حبوبات در ادامه تصریح کرد: کاهش قیمت‌ها اگرچه در کوتاه‌مدت به نفع مصرف‌کننده است، اما در بلندمدت می‌تواند به تولیدکننده و واردکننده آسیب وارد کند؛ چراکه قیمت‌های فعلی در برخی موارد پایین‌تر از سطحی است که امکان کسب سود منطقی برای فعالان زنجیره را فراهم کند. همچنین حبوبات برخلاف برخی کالاهای اساسی، قابلیت نگهداری طولانی‌مدت ندارد و این مسئله فشار بیشتری بر فعالان این حوزه وارد می‌کند.
افزایش 15 تا 20 درصدی تولید حبوبات در کشور
افتخاری با اشاره به وضعیت تولید داخلی گفت: بر اساس برآوردهای موجود، تولید حبوبات کشور در سال جاری نسبت به سال گذشته حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش داشته است. در حال حاضر حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد نیاز بازار از محل تولید داخلی تأمین می‌شود و سهم واردات نیز حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است که در برخی سال‌ها ممکن است به ۳۵ درصد برسد.
تخصیص ارز حبوبات 2 تا 3 هفته زمان می‌برد
دبیر انجمن حبوبات درباره وضعیت تخصیص ارز در این بخش نیز توضیح داد: در حال حاضر فرآیند تخصیص ارز برای تجار در بازه زمانی حدود دو تا سه هفته انجام می‌شود، اما همچنان بخشی از مطالبات ارزی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به ارزش حدود ۱۵ میلیون یورو پرداخت نشده است. این در حالی است که برخی واردکنندگان کالا را با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی وارد کرده و به فروش رسانده‌اند، اما هنوز تسویه ارزی آن‌ها انجام نشده است.
وی ادامه داد: بخش دیگری از مطالبات مربوط به واردات سال ۱۴۰۴ است؛ کالاهایی که در ماه‌های مرداد، شهریور، مهر، آبان و آذر با نرخ حدود ۷۰ هزار تومان وارد شده‌اند، درحالی‌که پس از تغییرات ارزی، فاصله قابل‌توجهی میان نرخ تأمین و نرخ‌های جدید ایجاد شده است. این اختلاف نیز همچنان به‌عنوان یکی از مطالبات فعالان این حوزه از دولت باقی مانده است.
بازگشت ثبات به بازار لوبیا چیتی
افتخاری درباره چشم‌انداز بازار حبوبات در نیمه دوم سال گفت: انتظار می‌رود بازار به سمت تعادل حرکت کند و افزایش قیمت‌ها در حد متعارف و منطقی باشد. در حال حاضر موجودی کالا در بازار مناسب است و حتی برخی اقلام مانند لوبیا که در سال گذشته به دلیل تصمیمات نادرست در سیاست‌گذاری تولید با افزایش قیمت مواجه شده بود، اکنون شرایط باثبات‌تری دارد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت از فعالان زنجیره تأمین حبوبات خاطرنشان کرد: انتظار فعالان این حوزه از دولت، پرداخت مطالبات تجار و بازرگانان است. در شرایط دشوار و حتی دوران جنگ، فعالان اقتصادی تلاش کردند نیاز بازار را تأمین کنند و استمرار این روند نیازمند همراهی بیشتر دستگاه‌های مسئول و تسریع در پرداخت تعهدات ارزی است.
