پیش‌نیازهای حذف ارز ترجیحی روغن و تأثیر آن بر بازار

بازار روغن خوراکی در ایران طی سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از پیچیدگی‌های ساختاری، نوسانات ارزی و چالش‌های تأمین مواد اولیه مواجه بوده است. با توجه به وابستگی بیش از ۹۰ درصدی صنعت روغن به واردات دانه‌های روغنی و روغن خام، کوچک‌ترین اختلال در سیاست‌های ارزی و نقل‌وانتقال پول یا فرآیندهای ثبت سفارش، موجبات کمبود محصول، افزایش قیمت و ناپایداری عرضه در بازار را رقم می‌زند. در کنار این وابستگی، تغییرات مکرر مقررات تجاری، طولانی‌شدن تخصیص ارز و ناهمخوانی قیمت‌های مصوب با هزینه‌های واقعی تولید، زنجیره ارزش روغن را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

مهندس فخرایی، مدیرعامل شرکت روغن طلایی نیشابور در گفت‌وگوی اختصاصی با نگاشته ضمن تشریح اصلی‌ترین چالش‌های پیش‌روی صنعت روغن، اظهار کرد: در حال حاضر ثبت سفارش مهم‌ترین چالشی است که مشکلات بسیاری را ایجاد کرده است. محدودیت‌هایی که برای واردکنندگان و تولیدکنندگان قائل شده‌اند و مسئله بسیار زمان‌بر تخصیص ارز که سبب شده است فرآیند تخصیص ارز و واریز آن معمولاً حدود 6 تا 11 ماه به طول بینجامد.

وی با اشاره به وضعیت بازار و کمبود نهاده افزود: در این وضعیت بازار که با کمبود نهاده رو‌به‌رو هستیم، بستری برای حذف ارز ترجیحی فراهم نشده است. این اقدام باید زمانی انجام شود که ذخایر کشور به میزان کافی، حداقل برای 8 ماه آینده تأمین شده باشد و بازار رقابتی روغن در حالت عادی قرار گیرد تا روغن با قیمت مصوب به دست مردم برسد.

اختلاف 4 برابری قیمت روغن در ایران در مقایسه با کشورهای همسایه

فخرایی در ادامه با اشاره به اختلاف قیمت میان ایران و کشورهای همسایه گفت: اختصاص ارز ترجیحی برای واردات دانه‌های روغنی و روغن خام سبب اختلاف 4 برابری قیمت روغن در ایران در مقایسه با کشورهای همسایه شده است و این اختلاف قیمت، انگیزه قاچاق را ایجاد کرده است؛ بنابراین چنانچه ارز ترجیحی حذف شود، قیمت روغن با کشورهای همسایه برابر می‌شود، اما وقتی اختلاف برابری با کشورهای همسایه داریم، انگیزه برای قاچاق بسیار زیاد است. تا زمانی که این اختلاف وجود دارد، نمی‌شود کاری کرد؛ زیرا سودآوری بسیار زیادی برای قاچاقچیان دارد.

وی همچنین خاطرنشان کرد: متأسفانه قیمت‌گذاری دستوری برای روغن درست نیست، زیرا قیمت‌های جهانی و هزینه‌ها در آن دیده نمی‌شود. صف تخصیص ارز و وقفه‌ طولانی آن نیز توجیه تولید روغن را از بین برده است.

فخرایی در ادامه درباره تولید پروتئین‌های گیاهی از سوی کارخانه‌های روغن‌کشی کشور گفت: با توجه به استحصال 20 درصد روغن از دانه سویا و کاربرد کنجاله آن در زنجیره خوراک دام، واردات این دانه ضمن سودآوری برای کشور در عرصه تولید روغن می‌تواند به زنجیره تأمین خوراک دام نیز کمک کند.

قیمت روغن باید شناور و رقابتی باشد

مدیرعامل شرکت روغن طلایی نیشابور درباره آینده صنعت روغن در کشور اظهار کرد: در حال حاضر با توجه به این‌که دولت برای کارخانه‌ها هیچ اعتبار و سهمیه‌ای قائل نشده‌ و به نیاز ماهانه واحدهای تولیدی بی‌اعتنایی می‌کند؛ مجبوریم مواد اولیه را از بازار با قیمت بالاتر و کیفیت نامرغوب تهیه کنیم که سبب آسیب به مجموعه می‌شود. ازاین‌رو، درصورتی‌که واردات مواد اولیه تسهیل شود، بسیار راهگشا خواهد بود.

از سوی دیگر، ارز 28,500 تومانی باید روزی حذف شود، زیرا تا زمانی که حذف نشود، رانت همچنان وجود خواهد داشت و رقابت شکل نمی‌گیرد. قیمت‌ها باید شناور و رقابتی باشد تا تمامی اعضای زنجیره از آن سود ببرند.

ظرفیت سالانه 220 هزارتنی روغن طلایی نیشابور

 گفتنی است؛ شرکت روغن طلایی نیشابور که در شهرک صنعتی خیام نیشابور مستقر است، با ظرفیت روزانه ۷۰۰ تن بیش از ۱۵ سال سابقه فعالیت دارد. این شرکت از ابتدای سال جاری به‌طور متوسط ماهانه ۲۰ هزار تن و درمجموع سالانه ۲۲۰ هزار تن روغن تولید می‌کند.