در خلال مذاکرات با اتحادیه اورآسیا، این اتحادیه خواستار کاهش نرخ تعرفه برای واردات گندم به ایران بودند که به دلیل شرایط خاص کشور و تحقق خودکفایی گندم در چند سال گذشته، گندم در توافقنامه اورآسیا تحت پوشش قرار نگرفت . در عین حال موضوع گندم با عقد تفاهم نامه جداگانه ای بین ایران (وزارت جهاد کشاورزی) ، روسیه و قزاقستان تحت پوشش قرار گرفت. بر اساس این تفاهم نامه تسهیل ورود موقت ، ترانزیت و سواپ گندم در دستور کار این تفاهم نامه قرار گرفت.. و بر اساس این تفاهم نامه ورود این کالای استراتژیک به شرط ورود موقت و تبدیل آن به مشتقات آردی و صادرات تسهیل می شود. از سوی دیگر سوآپ گندم در ایران و تحویل آن به کشورهای اورآسیا برای صادرات به کشورهای عراق و هند، یکی دیگر از ابعاد این تفاهم نامه میباشد.
توافقنامه اورآسیا ؛ دریچهای برای ورود ایران به بازاری با 900 میلیارد دلار گردش تجارت
میرهادی سیدی، مشاور امور بین الملل و توافقنامههای تجاری سازمان توسعه تجارت ایران و مذاکره کننده ارشد موافقت نامه تجاری ایران و اوراسیا در گفتگوی اختصاصی با نگاشته ضمن بیان مقدمه فوق در خصوص موافقتنامه اتحادیه اورآسیا اظهار کرد: کشورهای روسیه، بلاروس، ارمنستان، قزاقستان و قرقزیستان در سال 2015 اقدام به تاسیس اتحادیه اورآسیا کردند و با حذف تعرفههای گمرکی بین خود، قلمرو گمرکی واحدی را برای تسهیل تجارت ایجاد کردند. در همین راستا ایران پس از 2 سال مذاکره سر انجام در 27 اردیبهشت سال 97 این توافق را امضاء کرد و پس از تصویب پارلمانهای ایران و 5 کشور اوراسیا این موافقت نامه در تاریخ 5 آبان ماه 1398، به مرحله اجرا درآمد تا تجار ایرانی کالاهای خود را با نرخهای پائینتری به این کشورها صادر کنند.
سهم ناچیز 3/0 درصدی ایران از کل واردات اورآسیا
وی با اشاره به اینکه ایران تا این لحظه صرفاً بدنیال عقد موافقت نامه تجاری با این اتحادیه بوده و قصد عضویت در این اتحادیه را نداشته است ، گفت: متاسفانه موضوع عضویت ایران در این اتحادیه توسط برخی از رسانهها مطرح شده که صحت ندارد.این موضوع متاسفانه به اشتباهی رایج بدل شده است. همچنین موافقتنامه تجاری ایران و اوراسیا موافقت نامه ای موقت محسوب می شود که به مدت 3 سال اعتبار دارد و پس از آن تبدیل به تجارت آزاد خواهد شد . مطابق موافقت نامه های تجارت آزاد نرخ تعرفه گمرکی برای دو طرف حذف می شود. در صورتی که این اتفاق رخ دهد تعرفه های گمرکی بین ایران و اوراسیا از تجارت فیمابین حذف خواهند شد.
سیدی توافقنامه ایران با اورآسیا را یکی از راهکارهای ایران برای مقابله با اثرات تحریمها و تسهیل تجارت ایران با جهان خارج دانست و افزود: اتحادیه اورآسیا با جمعیت 183 میلیون نفری و ظرفیت 900 میلیارد دلاری تجارت، عملاً بدلیل عدم توجه ما به این بازار، بازاری بکر و دستنخورده برای تاجران ایرانی محسوب می شود که امیدواریم این توافقنامه باعث شود که سهم ناچیز 3/0 درصدی ایران از کل واردات اورآسیا افزایش پیدا کند.
کاهش تعرفه 503 قلم کالا و حذف تعرفه 200 کالای وارداتی به ایران؛دستاورد توافقنامه اورآسیا
مشاور امور بین الملل سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه بر اساس موافقتنامه اورآسیا، ایران باید تعرفه 380 قلم کالا را کاهش دهد، گفت: نرخ تعرفه برخی از این اقلام بدون کاهش تعرفه، تثبیت شده است و ایران حق افزایش تعرفه گمرکی آنها را از خود سلب کرده است. همچنین تعرفه گروه دیگری از این کالاها را کاهش داده است. از سوی دیگر اورآسیا نیز تعرفه گمرکی 503 قلم کالای وارداتی از ایران را کاهش داده است دراین میان تعرفه حدود 200 قلم به صفر رسیده است.
قرارگیری محصولات کشاورزی در زمره مهمترین اقلام صادراتی ایران به اورآسیا
وی در خصوص سهم محصولات کشاورزی در این توافقنامه اظهار کرد: 25 درصد از 503 قلم کالای امتیاز گرفته شده از اورآسیا مختص محصولات کشاورزی است که مهمترین اقلام صادراتی ایران به اورآسیا در این گروه قرار می گیرد. همچنین آمار صادرات ایران در 9 ماهه اول سال 98 حاکی از افزایش 75 درصدی صادرات کالاهای غیر نفتی به اورآسیا می باشد که بیشترین میزان صادرات ایران در چند سال گذشته به اورآسیا محسوب می شود.
سیدی ادامه داد: در خلال مذاکرات، تفاهم نامه جنبی میان وزارت جهاد کشاورزی و کشورهای اورآسیا در خصوص گندم منعقد شده است تا ورود موقت گندم تسهیل شده و به واسطه آن از ظرفیت بلااستفاده کارخانجات آرد ایران در زمینه صادرات بهره گرفته شود. امری که تحقق عملی آن مستلزم همت بخش خصوصی و دولتی و شکلگیری مناسبات و روابط تجاری بلندمدت با این اتحادیه میباشد.
50 درصد صادرات کشورهای جهان از طریق عقد توافقنامه های تجاری صورت می گیرد
وی با بیان اینکه میزان عقد توافقات تجاری کشورهای دنیا در طی 30 سال گذشته 10 برابر شده است، گفت: طبق آمار سازمان تجارت جهانی بیش از 50 درصد صادرات دنیا در چارچوب توافق های تجاری صورت گرفته است. اغلب این توافق ها بر اساس تجارت آزاد و مبتنی بر حذف تعرفه گمرکی بوده است. این در حالی است که ایران تاکنون توافق چندانی با کشورهای مختلف نداشته و تنها 3 تا 4 درصد حجم صادرات کشور تحت پوشش توافقات تجاری صادر شده است.
سیدی با اشاره به اینکه میانگین صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا در 6 سال اخیر حدود 700 میلیون دلار بوده است، گفت: در سایه توافقتجاری ایران با اورآسیا، ظرفیت بالایی برای تجارت فی ما بین آزاد می شود که اگر به دنبال آن، دولت و بخش خصوصی زیرساختهای لازم مانند توسعه ناوگان حمل و نقل، بهرهگیری از ظرفیت دریای خزر برای حمل دریایی و رفع مشکلات نقل و انتقال مالی را فراهم سازند، جایگاه ایران در صادرات به این اتحادیه ارتقا مطلوبی خواهد یافت.
