افزایش ۳۳ درصدی قیمت شکر داخلی با انتقال ارز شکر از تالار اول به دوم

منوچهر اربابیان، مدیرعامل شرکت فرآوری مهر توس خراسان در گفت‌وگو با نگاشته درباره انتقال ارز شکر از تالار اول به تالار دوم گفت:

در خصوص این سیاست باید توجه داشت که در این حوزه سه مؤلفه اصلی تعیین‌کننده وجود دارد.

شکر به‌عنوان کالایی اساسی و پرمصرف، در سبد خانوار و صنایع غذایی سهم بسزایی دارد و هرگونه تغییر در سیاست ارزی آن، مستقیماً بر قیمت، تولید، واردات و تعادل بازار تأثیر می‌گذارد. ازاین‌رو، بررسی پیامدهای این تصمیم در ابعاد اقتصادی و تولیدی اهمیت ویژه‌ای دارد.

نخست، قیمت شکر تولید داخل است که به‌صورت مصوب تعیین می‌شود و متأثر از نرخ چغندرقند است. دوم، قیمت شکر خام وارداتی است که تحت تأثیر نرخ ارز و قیمت‌های جهانی شکر خام قرار دارد.

در پایان سال گذشته، به‌صورت ناگهانی ارز تخصیص‌یافته برای واردات شکر خام از تالار اول به تالار دوم منتقل شد. درنتیجه، نرخ ارز تخصیصی از حدود ۷۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان افزایش یافت. این تغییر مستقیماً بر قیمت شکر سفید تولیدی از محل شکر خام وارداتی تأثیرگذار خواهد بود.

وی افزود: بااین‌حال، قیمت شکر حاصل از چغندر داخلی، با توجه به این‌که در ابتدای سال، نرخ چغندر تعیین شده بود، نباید دستخوش تغییر می‌شد؛ اما برای ایجاد نوعی توازن و مقرون‌به‌صرفه شدن واردات شکر خام، بخشی از این فاصله قیمتی جبران شد؛ به این معنا که قیمت ۴۶ هزار و ۳۰۰ تومانی شکر سفید حاصل از چغندر داخلی به ۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت که نشان‌دهنده رشد تقریباً ۳۳ درصدی قیمت است.

بنابراین با وجود این افزایش، همچنان انگیزه کافی برای واردکنندگان با نرخ‌های فعلی وجود ندارد. درصورتی‌که شکر سفید تولید داخل رو به اتمام برود، قیمت‌ها در بازار از سطوح فعلی نیز فراتر خواهد رفت تا واردکننده بتواند با نرخ‌های موجود در بازار اقدام به واردات کند.

مدیرعامل شرکت فرآوری مهر توس خراسان ادامه داد: در این شرایط دو سناریو متصور است: تعیین نرخ مصوب یا حرکت به سمت نرخ غیرمصوب.
در صورت تعیین نرخ مصوب، چالش بزرگی ایجاد خواهد شد؛ زیرا زمانی که نرخ مصوب تعیین می‌شود، باید سایر عوامل و مؤلفه‌ها نیز ثابت بمانند. در حوزه تولید داخلی تا حدودی امکان کنترل وجود دارد، اما در حوزه واردات چنین امکانی فراهم نیست؛ چراکه نرخ ارز به‌طور مستمر در حال تغییر است و قیمت‌های جهانی نیز روزانه دستخوش نوسان می‌شوند.

اگرچه در دو ماه اخیر قیمت شکر در بازارهای جهانی روندی کاهشی داشته، اما احتمال معکوس شدن این روند نیز وجود دارد. بر همین اساس، چنانچه مبنای نرخ‌گذاری شکر سفید، شکر خام وارداتی باشد، عملاً امکان تعیین نرخ مصوب و ثابت برای آن وجود نخواهد داشت.

تأثیر وضعیت ارز وارداتی شکر بر خودکفایی در تولید آن

اربابیان درباره امکان خودکفایی در تولید شکر با انتقال ارز آن از تالار اول به تالار دوم گفت: اگر صرفاً زنجیره چغندر و شکر را در نظر بگیریم، پاسخ تقریباً مثبت است؛ اما واقعیت این است که بازار در شرایط کاملاً رقابتی قرار دارد و همان‌طور که ارز وارداتی شکر تغییرات داشته، برای بسیاری از کالاهای دیگر نیز این اتفاق رخ داده است.

شکر از ابتدا مشمول ارز تالار اول بود، اما با انتقال تمامی کالاها به تالار دوم، رقابت صرفاً محدود به حوزه شکر نیست. در حال حاضر، قیمت شکر خام وارداتی بالاتر تمام می‌شود؛ بر این اساس، این امکان وجود دارد که نرخ بالاتری برای خرید چغندر تعیین شود و درنتیجه کشاورزان به کشت بیشتر چغندر ترغیب شوند.

بااین‌حال، موضوع تنها به چغندر محدود نمی‌شود و طیف گسترده‌ای از محصولات کشاورزی در این رقابت حضور دارند. ازاین‌رو، ممکن است چنین افزایشی در سطح کشت رخ ندهد و حتی این احتمال وجود دارد که کشاورزان در سال جاری سطح زیر کشت چغندر را کاهش دهند، زیرا محصولات کشاورزی دیگری، منافع بیشتری برای آنان ایجاد می‌کنند.

کسری یک‌میلیون‌تنی شکر؛ بازار به کدام سمت می‌رود؟

مدیرعامل شرکت فرآوری مهر توس خراسان درباره میزان واردات و مصرف شکر در کشور اظهار کرد: از ابتدای سال تاکنون کمتر از ۵۰۰ تن شکر وارد کشور شده است، درحالی‌که نیاز سالانه کشور حدود یک‌میلیون تن برآورد می‌شود؛ البته این رقم وابسته به میزان تولید داخلی است.

برآورد می‌شود تولید داخلی در سال جاری حدود یک‌ میلیون و ۶۰۰ هزار تن باشد. بااین‌حال، حدود یک میلیون تن کمبود پیش‌بینی می‌شود که این کسری در نیمه نخست سال، خود را نشان خواهد داد.

فشردگی تقاضا در تالار دوم و تأثیر آن بر تأمین مواد اولیه صنایع غذایی

اربابیان در پایان خاطرنشان کرد: در حال حاضر، با انتقال تمامی کالاها به تالار دوم، نوعی فشردگی و تراکم تقاضا در این بازار شکل گرفته است. این پرسش مطرح است که آیا پتروشیمی‌ها، فولادی‌ها و شرکت‌هایی که ارز حاصل از صادرات در اختیار دارند، توان تأمین کافی نیاز این بازار را خواهند داشت یا خیر.

بر اساس روند موجود، پیش‌بینی می‌شود قیمت شکر طی دو هفته آینده با جهش مواجه شود تا خود را با نرخ‌های جهانی و ارز وارداتی تطبیق دهد.