کشاورزی قراردادی، الگوی جدید از تولید محصولات کشاورزی و زراعی است که گرچه سالهای مدیدی است در بسیاری از مزارع و باغات کشورهای جهان رایج شده است اما پیشینه این نوع تولید در ایران به چند سال گذشته باز میگردد. در کشاورزی قراردادی، دو طرف قرارداد؛ یعنی هم سفارش دهنده و هم کشاورز برنده اصلی این نوع قرارداد هستند چراکه مواد اولیه مرغوب با قیمت بالاتر توسط کشاورز تولید و مواد اولیه با کیفیت جهت تولید محصولات و مواد غذایی کیفی در دسترس سفارشدهنده قرار می گیرد.
کشاورزی قراردادی گندم دوروم و نقش آن در توسعه صنعت ماکارونی
هر چند نباید موضوع” قراردادی” بودن را صرفاً به محصولات کشاورزی خلاصه کنیم چراکه محصولات باغی، محصولات و تولیدات دامی، محصولات زراعی، شهدات، نباتات و صنایع تبدیلی را در گروه زیرمجموعه صنایع کشاورزی میتوان مشمول تولید قراردادی دانست.
در کشاورزی قراردادی که اخیراً مورد توجه مسئولان دولتی در ایران و نیز تولید کنندگان ماکارونی در کشور قرار گرفته است، رویکرد واردات گندم دوروم به رویکرد تولید گندم دوروم درداخل تبدیل گردیده است.
گندم دوروم که در زمینهای گرم و خشک و بعضاً سرد با کمی آب بیشتر به دست میآید بالغ بر 400 هزار تن در کشور، مصرف دارد که بسیاری از محصولات غذایی با کیفیت به استفاده از آن روی آوردهاند. علاوه بر آن بازار پرپتانسیل گندم دوروم در سایر کشورهای تولید کننده ماکارونی زمینه را برای توجه بیشتر به این الگوی تولید و این محصول، ضروریتر نموده است.
از مهمترین فاکتورهای اقتصادی در تولید محصولات زراعی و خصوصاً گندم، وجود آب و هوای معتدل رو به خشک، آب فراوان و دسترسیها به بازارهای فروش از طریق حمل و نقل آبی میباشد که استان خوزستان برای تولید گندم با کیفیت به خصوص گندم دوروم و صادرات آن به بازارهای منطقه آفریقا شرایط مساعدی را دارد.
پتانسیل های کشت گندم در خوزستان و توسعه صادرات
حدود ۶۶ درصد از وسعت چهار و نیم میلیون هکتاری خوزستان، دشت استان خوزستان است. به این معنا که حدود 4/2 میلیون هکتار که وسعت اراضی آب و دیم آن حدود 1/2 میلیون هکتار است. به عبارتی میزان اراضی قابل کشت آن ۲/۲ میلیون هکتار برآورد شده که با میانگین بارندگی سالانه ۱۵۰ میلیمتر در ارتفاعات زاگرس و حجم آبهای جاری حدود ۳۳ میلیارد مترمکعبی استان با دارا بودن 6 رودخانه مهم (کرخه- دز- کارون-جراحی یا مارون-شاوور-زهره)، به قطب مهم کشاورزی کشور تبدیل شده است.
اخیراً وزارت جهاد کشاورزی در ۴ الی ۵ استان برای تولید گندم دوروم از طریق کشاورزی قراردادی هدفگذاری نموده است. مصرف بخش ماکارونی کشور توسط کارخانه های (تک-مانا-زر-جهان و سمیرا) و سایر تولید کنندگان از گندم دورم سالانه حدود ۵۰۰ هزار تن میباشد، که به نظر می رسد استان خوزستان با دارا بودن امکانات موجود، میتواند تولید کننده بالغ بر ۶۰ درصد گندم دوروم کشور در سال باشد.
مابهالتفاوت ۵۰۰ هزار تن گندم دوروم از طریق کشاورزی قراردادی از قرار خرید هر یک کیلوگرم گندم تنها ۱۰ تا ۳ درصد بالاتر از نرخ تضمینی دولت، درآمد کشاورزان را در این چهار استان، حدود یکصد و پنجاه میلیارد تومان افزایش میدهد و همچنین صادرات آن نیز درآمد را بیشتر مینماید.
با ارائه آمار فوق، نیاز بخش ماکارونی کشور و اهمیت صادرات محصولات کشاورزی از طریق “کشاورزی قراردادی” امیدوارم همکاران ما در استانهای جنوبی کشور، خصوصاً خوزستان دست نیاز جامعه تولیدی صنایع غذایی کشور را به ماده اولیه با کیفیت عالی، به ویژه در بخش تولید ماکارونی به آرد سمولینا استحصالی از گندم دوروم، گرمتر بفشارند.
