طرح کشت قراردادی؛ ضامن منافع کشاورزان یا خودکفایی گندم؟!

طرح کشت قراردادی برای تأمین گندم صنف و صنعت کارخانه های آرد با اهدافی همچون صرفه‌جویی در منابع یارانه‌ای دولت، حفظ منافع  کشاورزان، دسترسی آسان آردسازان به گندم دلخواه مطرح شده است. اما آیا روند اجرای این کشت، ضامن تحقق تمام این اهداف است؟ آیا تمام اعضای چرخه از این موضوع منتفع می‌شوند؟

نگاشته در گفتگوی اختصاصی با مهندس علوی فرد، مدیرعامل آرد پوسان به دنبال پاسخ های این سوال است.

به گفته علوی فرد، با توجه به خشکسالی‌های سال زراعی قبل و کمبود برداشت گندم داخلی، دولت مجبور به واردات گندم با نرخی تقریباً گران از خارج کشور شد. البته با توجه به فشارهای اقتصادی ناشی از کووید 19 و افزایش قیمت‌های جهانی در همه بخش‌ها به ویژه در نهاده‌های کشاورزی و سیاست افزایش ذخایر استراتژیک در همه کشورهای صادرکننده گندم، در کنار افزایش سرسام‌آور هزینه حمل و نقل کالا، افزایش قیمت گندم قابل پیش‌بینی بود.

آفات دیرکرد واردات گندم خارجی به کشور

وی در ادامه به آفات دیرکرد واردات گندم خارجی به کشور پرداخت و گفت: در صورتی که خرید و واردات گندم مورد نیاز در زمان بهتری انجام می شد، واردات گندم با قیمت‌های بسیار مناسب‌تری صورت می گرفت. همچنین اگر گندم وارداتی از ماه خرداد به بعد در اختیار کارخانه های آردسازی قرار می‌گرفت، آسیابانان می‌توانستند از طریق اختلاط گندم‌های داخلی و خارجی به بهبود کیفیت خمیر نانوایی در فصل تابستان کمک کنند.

علوی فرد در ادامه گفت: متأسفانه این موضوع عملیاتی نشد و در حال حاضر، با تمام شدن گندم‌های داخلی که از لحاظ کیفیت نانوایی ضعیف هستند و استفاده از گندم‌های خارجی در فصل پاییز و زمستان، دوباره با نارضایتی نانوایان روبه رو خواهیم شد؛ چراکه کیفیت گلوتنی این گندم‌های وارداتی بالا است.

این فعال آسیابانی درباره چالش‌های گندم صنف و صنعت اظهار کرد: در بخش صنف و صنعت با توجه به اختلاف قیمت در بهای تمام شده گندم و قیمت عرضه آن به کارخانه های آردسازی، با دشواری‌هایی روبه رو  هستیم که کار را بسیار مشکل کرده؛ اما خوشبختانه با تدبیر و پیگیری‌های فراوان در سال جاری توانستیم بخش زیادی از گندم مورد نیاز مصرف صنف و صنعت را  تأمین کنیم.

تغییر نکردن سهمیه؛ آتشی که به جان آردسازان مرکزی افتاد

علوی در ادامه با بیان این­که نیاز استان مرکزی به گندم صنف و صنعت بسیار بیشتر از میزان تخصیص یافته فعلی است، گفت: مصرف گندم صنف و صنعت بیش از 20 سال است که در این استان ثابت مانده و در شرایط حاضر نیز گندم به مقدار مورد نیاز اختصاص داده نمی‌شود.

این موضوع از یک سو، موجب توقف‌های روزانه وگاهی هفته به هفته تولید کارخانه های آرد و از سوی دیگر موجب توقف تولید کارخانه های مصرف کننده  آرد صنف و صنعت می‌شود که پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آتی مشکل تأمین گندم صنف و صنعت بیشتر نیز شود.

تصمیم دولت برای دخالت تمام عیار در روابط کشاورزان و آردسازان/ طرح کشت قراردادی

علوی فرد ضمن ارزیابی کشت قراردادی گندم صنف و صنعت گفت: با بررسی دستورالعمل وزارت جهاد کشاورزی، به نظر می‌رسد دولت تصمیم به دخالت تمام عیار در روابط  کشاورز به‌عنوان تولیدکننده و کارخانه های آرد به‌عنوان مصرف‌کننده محصول گندم دارد. با این دیدگاه، وزارت جهاد، برای چند مصرف‌کننده انگشت‌شمار زمینه تأمین گندم را فراهم می‌سازد. بنابراین با توجه به این­که وزارت جهاد به تبیین دستورالعمل، پیش‌نویس قرارداد، شرط و شروط برای کشاورز و خریدار اقدام کرده و در نهایت در نظر دارد با ابزار زور و فشار و تهدید، کار را پیش ببرد، طرح کشت قراردادی از هم‌اکنون شکست خورده است.

طرح کشت قراردادی در چه صورت شکست می‌خورد؟

مدیرعامل آرد پوسان با بیان  این­که طرح کشت قراردادی در بخش گندم فقط یک ماده نیاز دارد، گفت: دولت در امور خرید و فروش گندم دخالت نکند و کشاورز را آزاد بگذارد تا گندم تولیدی خود را به هر مصرف‌کننده  گندم در داخل کشور و با هر قیمتی واگذار کند. همچنین مقرر سازد؛ در صورت نبودن مشتری، دولت گندم کشاورز را با قیمتی معین  خریداری می کند و منابع مالی مورد نیاز نیز از اعتبارات  وزارتخانه ای  مشخص  به سهولت تأمین خواهد شد. به این ترتیب این طرح طی چند سال به ثمر خواهد رسید، در غیر این صورت، طرح کشت قراردادی از هم اکنون شکست خورده است.

وی درباره  نرخ‌گذاری آرد صنف و صنعت پس از اجرای این طرح، گفت: مفاد طرح اولیه حیرت انگیز است که در اینجا مجالی برای تشریح طرح نیست. اما وزارت جهاد در همه جا خود را فرمانده و آقا بالاسر قرار داده و اکنون که به قیمت فروش آرد رسیده، پیش‌بینی می‌شود که آرد در سامانه تحت نظارت وزارت جهاد و احتمالاً با قیمت مصوب کارگروه تنظیم بازار وزارت جهاد  به فروش برسد.

چشم‌انداز واگذاری تأمین مالی به بانک‌ها؛ مثبت است یا منفی؟!

علوی فرد درباره بحران نقدینگی آردسازان گفت: با توجه به افزایش تقریباً دو برابری قیمت گندم در سال‌های گذشته و فشار اقتصادی که در بخش فروش آرد نانوایی بر دوش کارخانه های آردسازی سنگینی می‌کند،  سپردن امور تأمین مالی به بانک‌ها و روش دستوری، تأمین نقدینگی در بازه زمانی بسیار کوتاه فصل برداشت گندم، ناممکن خواهد بود که این موضوع نیز  به شکست طرح  کمک می‌کند.

یادآور می‌شود، همان چند واحد مورد نظر وزارت جهاد که طرح کشت قراردادی برای آنها طراحی شده، گندم مناسب خود را با سهولت در شرایط تحریم کشور تأمین خواهند کرد.