بهترین پوشش بیمههای آتشسوزی و مدیریت ریسک در ذخیرهسازی و تجارت غلات
مهندس حبیب اله ثالثی، سرپرست بیمههای آتشسوزی بیمه تعاون
پوشش بیمهای محمولههای غلات از جنبههای حیاتی در زنجیره تأمین و تجارت بینالمللی است. غلات از محصولات اساسی و استراتژیک در تأمین غذای جوامع بشری شناخته میشود و هرگونه خسارت یا آسیب به این محمولهها تبعات اقتصادی و اجتماعی جدی به دنبال خواهد داشت. در این خصوص انتخاب مناسب نوع بیمه، ارزیابی دقیق ریسکها و آگاهی از شرایط و مقررات مربوط به بیمه محمولههای غلات از اهمیت ویژهای برخوردار است.
بر همین اساس، مهندس حبیب اله ثالثی، سرپرست بیمههای آتشسوزی بیمه تعاون در این گفتوگو بهترین پوششهای بیمهای و ریسکهای ناشی از محل ذخیرهسازی غلات را تشریح نموده است.
به گفته ثالثی، بهترین پوشش بیمهای، بیمه خودسوزی است. این پوشش، خسارت وارد به غلات ناشی از بالارفتن دما و تغییرات کیفیتی ایجادشده در غلات را جبران میکند. گفتنی است؛ به دلیل ریسک بالای ناشی از خودسوزی، تعهدات بیمهگران در قبال خسارت ناشی از تحقق خطر مذکور محدود است. لذا همواره بهترین کار ممانعت از بروز خسارت است؛ بنابراین راهکار مناسب حذف عوامل دخیل در تحقق خطر خودسوزی ازجمله رطوبت و بالارفتن دمای محصول ذخیرهشده است.
البته به نظر میرسد صاحبان انبارها (سیلو، سوله و …) به دلیل الزام به رعایت نکات فنی در احداث محل مناسب نگهداری غلات و در اختیار قرار دادن آن به صاحبان کالا (غلات)، مسئولیت مهمی بر عهده دارند؛ بنابراین در صورت بروز خسارت ناشی از وجود نقص در انبارها، مسئولیت آنها در قبال صاحبان کالا محرز میگردد.
انواع ریسکهای محل ذخیرهسازی غلات
مهندس ثالثی در ادامه به ریسکهای ناشی از محل ذخیرهسازی غلات پرداخت و مهمترین ریسکها در این حوزه را در عناوین زیر برشمرد:
وجود نواقص در سازههای محل نگهداری غلات که به نفوذ ضایعات باران و آب ناشی از ذوب برف به محل نگهداری غلات منجر شود و آبدیدگی محصولات زراعی را رقم بزند.
ضعف در سازه محل نگهداری غلات منجر به تأثیرپذیری سازه در زمان وقوع زلزله، تخریب سازه و اتلاف محصولات شود.
ضعف در سازه سیلوها و مکانهای نگهداری گندم و بیتوجهی به مقاومت سازه و متعاقباً ذخیرهسازی بیش از ظرفیت مجاز انبارهای بسته (دارای سقف و دیوارکشی) براثر فشار مکانیکی غلات به دیوارهها موجب تخریب سازه شود.
نگهداری و ذخیرهسازی گندم فرآیند پیچیدهای است، ازآنجاکه دانه گندم پس از برداشت نیز یک ارگانیسم زنده است و تمامی اعمال حیاتی ظاهری مانند تنفس، متابولیسم و رشـد در آن ادامه دارد و در معرض تغییرات شیمیایی و بیولوژیکی ازجمله افزایش اسیدیته، تضعیف گلوتن، تجزیه آنزیم، از دست رفتن مواد مغذی و تغییرات ظاهری مانند شکستگی و سوراخ شدن و جوانه زدن قرار میگیرد؛ بنابراین در صورت نبود تجهیزات کنترل دما و رطوبت در محل نگهداری غلات، فعالیتهای آنزيمي زيانآور و تنفس تشدید میشود و فعاليت آبی افزايش مییابد و در پی آن، دماي توده غلات بالا میرود و درنهايت به فساد غلات منجر میشود.
بیتوجهی به تدارک فضای مناسب برای نگهداری غلات بهویژه در کوتاهمدت بهطور مثال نگهداری غله بهصورت فلهای و دپوی آن در انبار محوط (انبارهای روباز) موجب بالارفتن ریسک ناشی از تماس مستقیم با رطوبت، آلودگیهای محیطی و متعاقباً فساد کالا میشود.
بهطور مثال در موردی واردکننده غلات بدون توجه به حساسیت گندم نسبت به عوامل محیطی، گندم را در تناژ بالا در محوطه باز دپو کرده بود. انبار مذکور در جنوب کشور و در گمرک امام خمینی واقع شده و صاحب کالا تمهیدات لازم برای جلوگیری از بروز خسارت در زمان بارندگیهای احتمالی را پیشبینی نکرده بود؛ بنابراین براثر بارش باران و به دلیل استفاده نکردن از پوشش مناسب، تمامی موجودی گندم، مرطوب شد و در مرحله فساد قرار گرفت. در این حالت، سریعترین اقدام ممکن بهمنظور جلوگیری از توسعه خسارت، انتقال موجودی انبار گندم به مکان دیگر و هوادهی و خشککردن آن با هدف کاهش رطوبت و بهکارگیری گندم در تولید کالای دیگر (مانند خوراک دام) است. درنتیجه دقت در انتخاب مکان مناسب برای نگهداری غلات حائز اهمیت بسیار است.
