کاهش ظرفیت تولید، پیچیده‌تر شدن فرآیندهای تأمین، محدودیت‌های ارزی و مشکلات ناشی از مقررات داخلی، امروز صنعت شیرینی، شکلات و بیسکویت را با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان مواجه کرده است؛ صنعتی که با وجود ظرفیت بالای صادراتی، همچنان با موانعی در مسیر تأمین مواد اولیه و توسعه فعالیت‌های تولیدی روبه‌رو است.
سید یوسف قاضی‌عسگر، رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرینی و شکلات در نشست خبری این صنعت با تشریح مهم‌ترین مسائل این صنعت، از تلاش برای استفاده از روش‌های جدید در رفع تعهدات ارزی، پیگیری واردات مستقیم گندم، مشکلات ناشی از محدودیت‌های داخلی و ضرورت اصلاح سیاست‌های تأمین مواد اولیه سخن گفت.
- تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و مقررات داخلی، صادرات و تأمین مواد اولیه صنعت شیرینی و شکلات را دشوارتر کرده‌اند.
- اتحادیه در حال بررسی راهکارهای جدید برای تسهیل رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان است.
- امکان استفاده از ابزارهای مبتنی بر دارایی دیجیتال صرفاً در مرحله بررسی است و اجرای آن به تأیید مراجع قانونی و بانک مرکزی نیاز دارد.
- پیگیری ثبت سفارش و واردات مستقیم گندم موردنیاز صنعت از سوی شرکت‌ها و تعاونی اتحادیه ادامه دارد.
- روغن، شکر و گندم از مهم‌ترین مواد اولیه‌ای هستند که اختلال در تأمین آن‌ها می‌تواند تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
- به گفته رئیس اتحادیه، بسیاری از واحدهای این صنعت با حدود ۵۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند.
- کمبود نقدینگی، فرآیندهای اداری و محدودیت‌های برق، گاز و سوخت از عوامل کاهش ظرفیت تولید عنوان شده‌اند.
- اصلاح مقررات داخلی، ثبات سیاست‌های ارزی و تسهیل تأمین مواد اولیه می‌تواند به حفظ تولید و توسعه صادرات کمک کند.
قاضی‌عسگر با اشاره به پیچیده‌تر شدن شرایط تجارت خارجی کشور اظهار کرد: افزایش محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، فرآیند صادرات و بازگشت ارز را دشوارتر کرده است و فعالان اقتصادی ناچارند به دنبال راهکارهای جدید برای ادامه فعالیت باشند.
وی افزود: برای نخستین بار در حال بررسی استفاده از ظرفیت ارزهای دیجیتال در فرآیند رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان هستیم تا بتوانیم از ابزارهای نوین مالی برای تسهیل تجارت خارجی استفاده کنیم.
تلاش برای جلوگیری از توقف تولید
قاضی‌عسگر با اشاره به نقش اتحادیه در حمایت از واحدهای تولیدی گفت: در مقاطع مختلفی که صنعت با بحران تأمین مواد اولیه مواجه بوده، اتحادیه تلاش کرده است طی رایزنی با دستگاه‌های مسئول، مانع از تعطیلی واحدهای تولیدی شود.
وی افزود: در موضوعاتی مانند تأمین روغن، شکر و سایر مواد اولیه موردنیاز صنعت، مذاکرات متعددی با وزارتخانه‌ها و مجموعه‌های مرتبط انجام شده تا جریان تولید با کمترین اختلال ادامه پیدا کند.
وی همچنین از پیگیری جدی واردات گندم موردنیاز صنعت خبر داد و گفت: با توجه به اعلام آمادگی وزارت جهاد کشاورزی برای ورود بخش خصوصی به حوزه واردات گندم، مذاکرات لازم انجام شده و درخواست‌های مربوط به ثبت سفارش در حال پیگیری است.
به گفته قاضی‌عسگر، هدف این است که امکان تأمین مستقیم گندم موردنیاز صنعت فراهم شود؛ به‌گونه‌ای که هم شرکت‌ها بتوانند به‌صورت مستقل اقدام کنند و هم در صورت فراهم شدن شرایط، از ظرفیت تعاونی اتحادیه برای تأمین نیاز اعضا استفاده شود.
تحریم داخلی؛ مانعی که پس از عبور از تحریم خارجی ایجاد می‌شود
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات و مواد اولیه بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران با انتقاد از برخی موانع داخلی اظهار کرد: فعالان اقتصادی امروز علاوه بر تحریم‌های خارجی، با مجموعه‌ای از محدودیت‌های داخلی نیز مواجه هستند که گاهی فرآیند تأمین کالا را دشوارتر می‌کند.
وی توضیح داد: یک فعال اقتصادی ممکن است با وجود همه مشکلات خارجی، کالا را از مسیرهای مختلف تأمین کند، به کشور برساند و هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل و لجستیک را تحمل کند، اما در داخل کشور با مشکلاتی مانند محدودیت ثبت سفارش، سقف کارت بازرگانی، محدودیت‌های اعتباری یا مسائل مربوط به ثبت منبع مواجه شود.
قاضی‌عسگر افزود: بخشی از این مقررات با واقعیت تجارت در شرایط تحریم همخوانی ندارد. زمانی که یک شرکت برای تأمین کالا ناچار است از مسیرهای غیرمستقیم و شرکت‌های واسطه استفاده کند، الزام ثبت مستقیم منبع خارجی می‌تواند عملاً فرآیند واردات را با مشکل مواجه کند.
وی تأکید کرد: هدف بخش خصوصی، حذف نظارت نیست، بلکه درخواست اصلی، اصلاح فرآیندها و حذف مقرراتی است که بدون ایجاد ارزش‌افزوده، مانع فعالیت اقتصادی می‌شوند.
تأمین مواد اولیه؛ چالش چند دهه‌ای صنعت شیرینی و شکلات
قاضی‌عسگر با اشاره به مشکلات تاریخی تأمین مواد اولیه گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت طی سال‌های گذشته، تأمین سه ماده اولیه اصلی موردنیاز تولید بوده است. به‌گونه‌ای که بخشی از این مشکلات به سیاست‌های دولتی، محدودیت‌های وارداتی و نحوه مدیریت بازار بازمی‌گردد. بااین‌حال، رویکرد جدید در وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر افزایش نقش بخش خصوصی در تأمین مستقیم مواد اولیه می‌تواند گامی مثبت باشد.
وی ادامه داد: در گذشته شرکت بازرگانی دولتی نقش مهمی در خرید و ذخیره‌سازی برخی کالاهای اساسی داشت، اما شرایط امروز با گذشته متفاوت است.
این فعال صنعت شیرینی تصریح کرد: در شرایط تحریم، محدودیت‌های بانکی و مشکلات حمل‌ونقل، استفاده بیشتر از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین مواد اولیه می‌تواند تصمیمی منطقی و متناسب با شرایط اقتصادی کشور باشد.
ارز ترجیحی؛ حمایت کوتاه‌مدت یا ایجاد وابستگی بلندمدت؟
قاضی‌عسگر با اشاره به موضع صنعت درباره ارز ترجیحی گفت: برخلاف تصور عمومی، ارز ارزان همیشه به معنای تأمین ارزان و پایدار مواد اولیه برای تولیدکننده نیست.
وی توضیح داد: زمانی که یک کالا مشمول ارز ترجیحی می‌شود، معمولاً محدودیت‌هایی در میزان تخصیص و واردات آن ایجاد می‌شود و همه فعالان صنعت امکان دسترسی برابر به آن را پیدا نمی‌کنند.
به گفته وی، این موضوع می‌تواند موجب ایجاد شکاف میان تولیدکنندگان شود؛ به‌گونه‌ای که بخشی از فعالان به مواد اولیه ارزان دسترسی پیدا کنند و بخشی دیگر مجبور شوند همان کالا را با قیمت بالاتر تهیه کنند.
قاضی‌عسگر هشدار داد: ارز ترجیحی همچنین می‌تواند محاسبات اقتصادی تولیدکنندگان را غیرواقعی کند. ممکن است یک واحد تولیدی بر مبنای هزینه پایین مواد اولیه، به توسعه ظرفیت یا سرمایه‌گذاری جدید اقدام کند، اما با حذف این حمایت، مدل اقتصادی آن فعالیت، دیگر توجیه‌پذیر نباشد.
فعالیت شیرینی و شکلات با ۵۰ درصد ظرفیت
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات و مواد اولیه بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران درباره وضعیت تولید در این صنعت اظهار کرد: اگرچه آمار رسمی جامعی از میزان فعالیت واحدها وجود ندارد، اما برآوردها نشان می‌دهد بسیاری از واحدهای تولیدی با حدود ۵۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند.
وی افزود: بخشی از این کاهش ظرفیت ناشی از مشکلات تأمین مواد اولیه، کمبود نقدینگی، فرآیندهای اداری و محدودیت‌های ناشی از سامانه‌هاست.
قاضی‌عسگر همچنین محدودیت‌های انرژی را یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر تولید دانست و گفت: مشکلات مربوط به برق، گاز و تأمین سوخت جایگزین، فشار بیشتری بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.
قیمت گندم باید میان حمایت از کشاورز و توان صنعت متعادل شود
قاضی‌عسگربا اشاره به تأثیر قیمت گندم بر صنایع آردمحور اظهار کرد: حمایت از کشاورزان یک ضرورت است، اما هزینه این حمایت نباید به شکلی باشد که توان رقابتی صنایع پایین‌دستی کاهش پیدا کند.
وی افزود: باید میان حمایت از تولیدکننده بخش کشاورزی و حفظ توان اقتصادی صنایع غذایی تعادل ایجاد شود و یکی از معیارهای مهم در این زمینه، توجه به شرایط بازار جهانی است.
انرژی؛ رکن حیاتی استمرار تولید صنایع غذایی
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات و مواد اولیه بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران در پایان تأکید کرد: انرژی برای صنایع غذایی یک موضوع راهبردی است و هرگونه اختلال در تأمین برق، گاز یا سوخت می‌تواند مستقیماً تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که صنعت با چالش‌های متعدد اقتصادی و تجاری مواجه است، ایجاد ثبات در سیاست‌های ارزی، حذف موانع غیرضروری و حمایت از تولیدکنندگان می‌تواند زمینه حفظ ظرفیت‌های موجود و توسعه صادرات این صنعت را فراهم کند.
