امروزه “جهانی شدن ” مفهوم جدیدی از تحول در سازمان ها و شرکت ها را ارائه میدهد که با توجه به فشردگی زمانی این فرآیند، لازمه دوام و حیات شرکت ها بسط و گسترش دادن دایره ارتباطات خود و ادغام با بازارهای جهانی میباشد. با توجه به تحولات اخیر و اعمال برخی از تحریم ها علیه ایران لازم پیوستن به این تحول جهانی توسعه صادرات و بالاَخص صادرات غیر نفتی میباشد که با توجه به امکانات تکنولوژیکی موجود در ایران در خصوص تولید آرد انتظار میرفت در اپیدمی کرونا و با توجه به افزایش تقاضای مواد اساسی غذایی در منطقه، کشور ایران در خصوص آرد حضور پررنگ تری داشته باشد. در این راستا دکتر محمد فشنگچی، مدیر عامل شرکت بازرگانی اطهر غلات ایرانیان به سوالات خبرنگار ما پاسخ می دهد؛
-
چه مشکلات و فرصت هایی را در سال 99 صادرکنندگان آرد تجربه کردند؟
بهطور کلی، پس از همهگیری ویروس کرونا در جهان، تولید ناخالص ملی کشورها افت پیدا کرده و سیاست گذاران تمایل زیادی به بستن مرزها و وضع مقررات در راستای محدود کردن مبادلات کالا و خدمات نشان داده اند که میتوان نتیجه گرفت این موضوع خود به تنهایی باعث افت میزات صادرات در جهان و نتیجتاً یکی از مشکلات پیش رو در زمینه توسعه صادرات میباشد.
اما در این بین سهولت دسترسی به مواد غذایی و هم چنین کالاهای اساسی پزشکی نیز به عنوان اصلی ترین دغدغه دولت ها مطرح است که کشورهای همسایه ایران و بازارهای هدف آرد صادراتی هم از این موضوع مستثنی نیست در تکمیل این مهم میتوان گفت که تولید کنندگان آرد ایرانی هم بعد از رفع محدودیت های وضع شده توسط دولت ایران اقدام به حضور در بازارهای بین المللی نموده و میتوان گفت در این خصوص هم عملکرد موفقی از خود نشان دادند که در نتیجه موجب افزایش تقاضا نسبت به آرد ایرانی گردید.
البته نا گفته نماند که حضور آرد ایرانی در بازارهای بین المللی نه تنها موجب کاهش عرضه در بازار داخلی ایران نشده بلکه با توجه به ارزش افزوده حاصله از صادرات، باعث جلوگیری از پیامد جهانی فاجعه بار پاندمی بر روی درآمد مردم هرچند در مقیاس کوچکتر شده است.
البته پاندمی کرونا موضوع جهانی بوده و علیرغم افزایش تقاضای آرد ایرانی در بازارهای منطقه، تولید کنندگان آرد ایرانی در مورد توسعه صادرات خود با برخی مشکلات جدی در داخل کشور مواجه بودند که در این بین موضوع رفع تعهد ارزی کالاهای صادره از محل ماده 51 امور گمرکی مهم ترین موضوع بوده که تاکنون رفع نگردیده است.
-
به عقیده شما شرکت هایی که توان صادرات آرد در سال 1400 را دارند، چگونه می توانند برای حضور بیشتر در حوزه صادرات آرد برنامه ریزی کنند؟
در این مورد باید اذعان داشت که برنامه ریزی برای حضور در بازارهای جهانی در ابتدا منوط و مشروط به حمایت دولت از تولید کنندگان و حذف برخی از قوانین بازدارنده میباشد که مجددا تاکید میگردد رفع تعهد ارزی ناشی از صادرات کالاهایی که بیشتر از 80 درصد مواد اولیه آنها از خارج تامین میگردد در اولویت اول میباشد؛ در گام بعدی شایسته است مقایسه ای از عملکرد صادراتی دو کشور همسایه ترکیه و ایران در خصوص صادرات به یک بازار مشترک داشته باشیم.
البته در این مقایسه شاخص های مربوط به تامین مواد اولیه و حمل یکسان بوده است. با در نظر گرفتن اشتراکات تکنولوژیکی ایران و ترکیه میتوان گفت هر دو کشور از نظر تجهیزات سخت افزاری جزو 10 کشور برتر هستند، این درحالیست که بر اساس آمار شورای بین المللی غلات (IGC)، کشور ترکیه در طول سالهای گذشته توانسته است بیشترین صادرات آرد جهان را به خود اختصاص دهد.
با این اوصاف صادرات آرد میتواند ثروت سرشاری را به کشورهای تولید کننده این محصول سر ریز کند که این امر مگر با تغییر نگرش دولتمردان و توجه بیشتر به توسعه صادرات غیر نفتی و حمایت از تولید کنندگان که موجب ایجاد مزیت رقابتی در این حوزه نسبت به کشورهای همسایه میگردد، ممکن نیست.
-
دولت محترم برای پویایی صادرات آرد در سال 1400 چه حمایت هایی را می تواند از کارخانجات آرد مد نظر قرار دهد؟
راه حل موضوع مطرح شده در این سوال، شاید مهم ترین انتظارات یک تولید کننده و صادر کننده را برطرف سازد. کشور ما از نظر موقعیت جغرافیایی دارای نقاط قوت بسیاری است که تنوع و تعدد مبادی ورودی و خروجی در ایران و هم چنین کوتاهی مسافتها از جمله ی آنهاست؛ اما در خصوص صادرات به عراق اصلی ترین دغدغه مشتری و مصرف کننده ی نهایی پایین بودن قیمت تمام شده میباشد که این امر با توجه به ضرورت تخلیه کامیون حامل محموله صادراتی آرد در نقطه صفر مرزی و سپس بارگیری مجدد به کامیون عراقی نقض میشود و در نهایت مصرف کننده به لحاظ صرفه اقتصادی آرد ترکی، نسبت به تامین آن اقدام میکند. تسهیل این گلوگاه مگر با دخالت و مذاکره مستقیم دولت و صدور مجوز حمل یکسره تا مقصد عراق ممکن نیست.
4.با توجه به نرخ ارز و هزینه ها و بروکراسی موجود برای واردات گندم ورود موقت به عقیده شما صادرات آرد تا چه اندازه می تواند برای کارخانجات و برای کشور صرفه اقتصادی داشته باشد؟
به نظر شخصی بنده نوسانات نرخ ارز و نا اطمینانی حاصل از آن با توجه به این موضوع که ارزش کالاهای صادره از محل ورود موقت مواد اولیه به صورت دلاری و یا یورویی تسویه میگردد تاثیر منفی و یا مثبت معناداری ندارد.
بروکراسی اداری زائد ترخیص کالاهای ورود موقت بعضاَ موجب به وجود آمدن برخی از هزینه های ناخواسته از جمله انبارداری و رکود سرمایه میگردد که عدم چابکی سیستم گمرکی و سازمان های همجوار یکی از این موارد میباشد. البته مستند به بخشنامه دفتر صادرات در خصوص حمل یکسره کالاهای ورود موقت با نظارت و مشارکت سازمان استاندارد موجب کاهش هزینه های انبارداری و نهایتاَ کاهش قیمت تمام شده گردیده است که این موضوع هم با توجه به کوتاهی مسافت حمل از مبدا روسیه و عدم آماده شدن پروانه گمرکی به دلیل طولانی بودن مدت زمان اتمام روند ترخیص موجب عدم پهلوگیری و تخلیه کشتی حامل گندم و دموراژ میگردد.
تسهیل بروکراسی ورود موقت و صادرات میتواند ضرر و زیان احتمالی از افزایش و یا کاهش نرخ ارز را با توجه به کاهش دوره بازگشت سرمایه تحت تاثیر قرار دهد
